سالی پرپول برای دانشگاه‌ها

افزایش بودجه امسال دانشگاه‌ها از آن جهت چشمگیر است که در سال گذشته این بودجه کمی بیش از 1200 میلیارد تومان بود و به همین دلیل است که علی‌اکبر متکان، معاون اداری و مالی وزارت علوم رشد آن را صد در صدی عنوان می‌کند.

وی در عین حال این رقم را متناسب با نیاز واقعی دانشگاه‌ها نمی‌داند و می‌گوید: مسلما این رقم نیز در تصویب نهایی مجلس چکش‌کاری می‌شود و دانشگاه‌ها در سال 91 وضعیت بهتری نسبت به امسال خواهند داشت.

این تغییر نگرش در تخصیص بودجه به دانشگاه‌ها در سال جاری در حالی رخ می‌دهد که بودجه سال 90 نسبت به سال 89 تنها 24 درصد افزایش داشت و پس از اعلام آن بسیاری از روسای دانشگاه‌ها زبان به اعتراض گشودند که این بودجه کفاف مخارج دانشگاه‌ها را نمی‌دهد، اما دیروز پس از تقدیم لایحه بودجه سال 91 به مجلس و مشخص شدن سهم دانشگاه‌ها، بسیاری از معترض‌های پیشین به تحولاتی اساسی در دانشگاه‌ها به واسطه افزایش بودجه امیدوار شدند.براساس گزارشی که روز گذشته مهر منتشر کرد، دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس، صنعتی شریف، فنی و حرفه‌ای و دانشگاه پیام نور در زمره دانشگاه‌هایی با بیشترین ارقام بودجه در سال 91 قرار دارند.

در این میان سهم دانشگاه پیام نور از بودجه 7 میلیارد تومان است که با تفاوتی فاحش از سهم همه دانشگاه‌های کشور بیشتر است که دلیلش دارا بودن واحدها و مراکز مختلف در کل کشور اعلام شده، پس از این دانشگاه، دانشگاه فنی و حرفه‌ای که دارای آموزشکده‌های مختلف در سطح کشور است در رتبه دوم از نظر بیشترین بودجه پیشنهادی قرار دارد.

از میـــان دانشگاه‌هـای مستقر در تهران، دانشگاه هنر با 248 میلیارد و 454 میلیون ریال کمترین بودجه پیشنهادی را دارد. همچنین از میان دانشگاه‌های شهرستان‌ها، دانشگاه جیرفت در لایحه بودجه 91 دارای کمترین سهم و دانشگاه شیراز دارای بیشترین سهم در بودجه هستند.

از میان دانشگاه‌های صنعتی کشور نیز دانشگاه صنعتی اراک با بودجه 41 میلیارد و 628 میلیون ریال کمترین سهم و دانشگاه صنعتی اصفهان با رقمی برابر 842 میـــــلیارد و 333 میلیون ریال، بیشترین سهم را دارد.

از سوی دیگر، روز گذشته فارس اعلام کرد بودجه پیشنهادی دولت برای صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم یک میلیارد و 234 هزار میلیون تومان و برای سازمان امـــور دانشجویان 780 میلیون ریال است.

با وجود افزایش دلگرم‌کننده،اعتبارات دانشگاه‌ها در لایحه بودجه 91، نگرانی از ضعف اختصاص و توزیع بموقع این اعتبارات وجود دارد، چرا که کسری بودجه دانشگاه‌ها در سال‌های 89 و 90 در بخش‌های گوناگونی نمود پیدا کرده است.

کمبود خوابگاه‌ها، نادیده گرفته شدن حقوق استادان و نزول کیفیت خدمات رفاهی ارائه شده به دانشجویان همه از عوارض کسری بودجه دانشگاه‌هاست، اما در این میان فعالیت‌های فرهنگی و عمرانی دانشگاه‌ها کــــــه به واسطه کسری بودجه فلج شده‌اند، بیش از گذشته دیده می‌شود.

به عبارتی دیگر، کسری بودجه دانشگاه‌ها در سال‌های گذشته باعث شده تا دانشگاه‌ها برای فعالیت‌های عادی و جاری خود، این نوع فعالیت‌ها را محدودتر اجرا کـــنند تا جایی که برخی دانشگاه‌ها ناچار شدند از ادامه طرح‌های پژوهشی‌شان صرف‌نظر کنند. گروهی مانند دانشگاه امیرکبیر، توسعه فضای دانشگاهی و بازسازی بافت‌های فرسوده‌شان را متوقف کردند و گروهی دیگر از فعالیت‌های فرهنگی مانند برگزاری همایش‌ها و هم‌اندیشی‌ها، انتشار کتاب و اعزام دانشجویان به سفرهای مختلف چشم پوشیدند.

اما آیا افزایش صددرصدی بودجه دانشگاه‌ها در سال 91 به معنای حل مشکلات مالی آنها و جبران کاستی‌هایشان است؟ هنوز هم برخی صاحبنظران اعتقاد دارند پاسخ این پرسش کاملا مثبت نیست و این یعنی امکان دارد حتی با وجود تصویب لایحه بودجه‌ای سال 91 و تایید سهم در نظر گرفته شده برای دانشگاه‌ها، مشکلات آنها همچنان پابرجا بماند.

برای مثال به گفته یکی از روسای دانشگاه که مایل نیست نامش فاش شود، مواردی پیش آمده است که با وجود تصویب بودجه یک دانشگاه، باز هم دست مسوولان دانشگاه خالی مانده است و رقم واقعی بودجه به حساب دانشگاه واریز نشده یا دیرتر از موعد مقرر واریز شده و خلاصه این که بخشی از بودجه در حد یک قول عمل نشده باقی مانده است.

علاوه بر این، برخی روسای دانشگاه‌ها اعتقاد دارند توزیع بودجه دانشگاه‌ها متوازن نیست و سهم شهرستانی‌ها برای افزایش فعالیت‌ها بسیار اندک است و دانشگاه‌های مستقر در تهران، سهم بیشتر از بودجه می‌برند و باید بازنــــگری‌هایی در خصوص سهم کلی دانشگاه‌های شهرستانی از بودجه صورت گیرد.

گرچه افزایش بودجه دانشگاه‌ها اتفاقی خوشایند است که نشان می‌دهد دولتمردان سعی در ارتقای کمی و کیفی خدمات آموزشی در مقاطع عالی دارند، به نظر می‌رسد می‌توان در سال‌های آینده تغییراتی در جهت بهتر اجرایی شدن این هدف انجام داد. برای نمونه کارشناسان پیشنهاد می‌کنند تا پــرداخت به موقع بودجه به دانشگاه‌ها در راس برنامه‌های وزارت علوم قرار گیرد و از سوی دیگر، در پایان هر سال خلاصه‌ای از طرح‌های گوناگونی که در هر دانشگاه در حال انجام است و طرح‌هایی که دانشگاه‌ها در سال بعد قصد نهایی کردنشان را دارند، به وزارت علوم ارائه شود تا پس از بررسی و مطالعه مجموعه این طرح‌ها در هر وزارتخانه، سهم بودجه‌ای هر دانشگاه بر اساس فعالیت‌هایش مشخص شود.

مریم یوشی‌زاده / گروه جامعه