بدنتان را با کبد سالم بیمه‌کنید

بررسی‌های اخیر دانشمندان زیست‌شناسی نشان داده است بیش از هر عضو دیگر بدن، کبد نقش اساسی در طراوت و شادابی پوست صورت دارد و سلامت این عضو مهم بدن می‌تواند سلامت، نشاط و زیبایی چهره را حفظ کند، چون اختلال در وضع و عملکرد کبد، ایجاد مشکل در دفع رنگدانه‌ها و ترشح کامل و سالم صفرا موجب تیرگی کلی پوست بخصوص پوست صورت می‌شود.

بدغذایی و مسمومیت‌های تدریجی که بر اثر مصرف غذاهای فاسد و تغییر شیمیایی یافته ایجاد می‌شود، موجب نارسایی کبد شده که در سلامت بدن و رنگ چهره نیز تاثیر دارد.

عده‌ای از دانشمندان بیولوژی و متخصصان کبد و پزشکانی که درباره جوانی و حفظ تندرستی و طول عمر کار می‌کنند، معتقدند که باید به فکر مواد و رنگدانه‌هایی بود که باعث جذب سلول‌های پوست می‌شوند و درجاتی از تیرگی رنگ پوست را ایجاد می‌کنند. معمولا این رنگدانه‌ها در مواد صفراوی و صفرا به وفور وجود دارد که از طریق مجاری طبیعی بدن دفع می‌شود. حال اگر بنا به دلایلی کبد دچار تورم شود یا سلول‌های کوپفر کبدی نتوانند بخوبی این مواد را از خون خارج و داخل مجاری صفراوی کند، آنها از طریق خون جذب سلول‌های دانه‌دار پوست
می‌شوند.

عوامل التهاب کبد، متنوع و مختلف هستند که در میان آنها بیش از همه مواد غذایی فاسد، آلوده و مواد سمی مانند موادمخدر یا الکل باعث التهاب می‌شوند. نارسایی‌ها یا بیماری‌های دستگاه گوارش نیز از عوامل التهاب کبد و موجب نارسایی و ضعف آن می‌شوند که یکی از عوارض آن تیرگی رنگ چهره است.

یکی از علل دیگر التهاب و نارسایی کبد، وجود کانون‌های عفونت مخفی است. در حقیقت گاهی یک کانون عفونی که عفونت آن از راه خون جذب کبد می‌شود، باعث التهاب و تورم کبد می‌شود. عوارض همین التهاب کبد است که به صورت تیرگی رنگ پوست نمایان می‌شود، البته پس از معاینات لازم و تشخیص قطعی آن توسط پزشک معالج می‌توان به رفع و اصلاح آن امیدوار بود.

نبود تعادل ترشحات صفراوی، دفع و جذب رنگدانه‌ها و اختلال در تنظیم ترشحات و آنزیم‌های دستگاه گوارش از دیگر عوامل تیرگی پوست صورت هستند. جالب است بدانید کبد بیش از هزار نوع آنزیم برای حفظ تعادل دستگاه‌های بدن و دفع سموم تولید می‌کند. در این میان مصرف غذاهای نامناسب و سنگین، موجب به وجود آمدن موادی خطرناک ناشی از افزایش‌ آلبومین است که اگر وارد خون شوند، شخص را تا پای مرگ می‌کشانند، ولی کبد فورا این مواد را به آلبومین انسانی و قابل هضم و جذب تبدیل می‌کند و آنچه زیادی سمی و زاید است را به صورت اوره درمی‌آورد که در نهایت از راه کلیه‌ها دفع می‌شود.

غدد مترشحه و فوق کلیه نیز گاهی مقدار زیادی از هورمون‌هایی که نمک را به خود جذب می‌کند، تولید می‌کند. هرگاه کبد نتواند این ترشحات اضافی را دفع کند، شخص دچار بیماری‌های وخیم می‌شود. نکته مهم آن است که کبد مخزنی برای سم‌زدایی بدن است. بدین صورت که هرگاه مختصری سم، چون نیکوتین، مواد غذایی فاسد یا مواد شیمیایی دیگر به بدن وارد شود، بلافاصله دست به کار می‌شود تا به سلامت شخص زیانی نرسد، چراکه اگر این مواد سمی به صورت مستقیم وارد خون شود، زندگی فرد به مخاطره می‌افتد.

حال اگر به دلایلی، کبد بخوبی این وظایف حیاتی را نتواند انجام دهد و دچار تورم یا نارسایی شود، مواد سمی بخوبی دفع نمی‌شود و مواد رنگی و رنگدانه‌ها روی پوست اثر می‌گذارند.

از لحاظ آسیب‌شناسی، ساختمان پوست از طبقه شاخی، طبقه شفاف و سلول‌های مالپیگی و بالاخره سلول‌های طبقه دانه‌دار تشکیل شده است. در شرایط دفع نشدن مناسب سموم در طبقه دانه‌دار، رنگدانه‌ها جمع شده و باعث تیرگی پوست می‌شوند و نیز بافت کبد دچار التهاب می‌شود و مجاری صفراوی درون بافت کبد، بخوبی مواد صفراوی و رنگدانه را به کیسه صفرا نمی‌رساند و مقداری جذب خون می‌شود و از خون در طبقه سلول‌های دانه‌دار پوست جایگزین می‌شود. به این ترتیب تیرگی رنگ پوست ارتباط نزدیکی با کبد دارد و باید به فکر درمان نارسایی و التهاب کبد بود.

برای این که کبدی سالم داشته باشید، لازم است از مصرف غذاهای سرخ شده و چرب بخصوص روغن‌های جامد خودداری کنید و تا حد امکان مواد غذایی کنسرو شده نخورید. ضمن آن که بهتر است مواد غذایی مانده و خارج از یخچال نگهداری شده، مصرف نشود. در نقطه مقابل استفاده روزانه از میوه و سبزیجات که برای کبد بسیار مهم هستند، بخصوص گیلاس و آلبالو، در کنار کنجد هم می‌تواند به کاهش التهاب کبد کمک کند. با آن که کنجد دارای چربی است، اما از چربی خون یعنی زیادی کلسترول و تری‌گلیسیرید می‌کاهد. همچنین در کنجد مواد معدنی چون گوگرد، کبالت و منگنز موجود است که از التهاب کبد می‌کاهد.

اگر شما هم از جمله افرادی هستید که ریسک ابتلا به بیماری‌های کبدی را دارید، باید از پرخوری در شب بپرهیزید و شامتان را قبل از ساعت 7 شب بخورید.

بهتر است در وعده‌های غذایی خود موادی چون ریواس، ریحان و برگه زردآلو را بگنجانید، چرا که ریواس مقوی سلول‌های کبد است و موجب عملکرد صحیح فعالیت کیسه صفرا می‌شود. همچنین این ماده غذایی حاوی ویتامین C و مواد معدنی پرارزشی چون منگنز، منیزیم و روی است که موجب فعالیت غدد ترشحی و سلول‌های کبد می‌گردد.

برگه زردآلو نیز درمان‌کننده بیماری کبد و دفع اوره ـ اسیداوریک است. استفاده از این میوه می‌تواند کمک زیادی به بهبود عملکرد کبد داشته باشد.

باید یادآور شویم گاه ممکن است تیرگی رنگ چهره و پوست به علت بیماری‌های جدی و خطرناک کبد یا بیماری‌های تالاسمی یا افزایش آهن در بیماران تالاسمی باشد که باید با مراجعه به پزشکان متخصص و با آزمایشات، تشخیص و درمان شود.

سیما سبزه‌خواه

 کارشناس ارشد فیزیولوژی