علم به زبان ساده
مایعاتی که با هم ترکیب نمیشوند
از آنجا که روغن در مقایسه با آب، جرم حجمی کمتری دارد وقتی ترکیبی از آب و روغن را در یک ظرف میریزید لایه روغن روی سطح آب قرار میگیرد. به همین دلیل هم گفته میشود این دو ماده مخلوط شدنی نیستند. برای این که قابلیت ترکیب مواد مختلف با همدیگر را مقایسه کنید به نیملیتر یا یک چهارم فنجان عسل یا عصاره غلات، مایع ظرفشویی، آب، روغن سبزیجات و الکل چوب و مقداری رنگ خوراکی نیاز دارید.
برای انجام این آزمایش باید از یک لیوان پلاستیکی شفاف که حجم آن در حدود 350 میلیلیتر باشد استفاده کنید. عسل یا عصاره غلات را از قسمت وسط لیوان داخل آن بریزید. در مرحله بعد، مایع ظرفشویی را به لیوان اضافه کنید. سپس در یک فنجان مجزا چند قطره رنگ خوراکی را با آب مخلوط کنید و در ظرفی دیگر چند قطره رنگ دیگر را هم به ظرف محتوی الکل اضافه کنید تا رنگ آن یکنواخت شود. در این مرحله باید آب رنگی را به آرامی به لیوان محتوی عسل و مایع ظرفشویی اضافه کنید. البته باید این کار را به دقت انجام دهید تا این مایعات اصلا با هم مخلوط نشوند.
پس از آن ابتدا روغن گیاهی و سپس الکل را نیز به لیوان اضافه کنید. به نظر شما چرا این مایعات به صورت لایههای مجزایی در ظرف قرار میگیرند و با هم ترکیب نمیشوند. گر چه رنگ همه این مایعات با هم متفاوت است، اما ویژگی اصلی که موجب ایجاد تفاوتهایی در خواص فیزیکی این مایعات میشود این است که چسبندگی ذرات تشکیلدهنده ساختار این مایعات در مقایسه با هم فرق دارد و از آنجا که جرم حجمی یا چگالی این مایعات متفاوت است، ساختاری لایهای شکل از آن در داخل لیوان ایجاد میشود.
البته همانطور که پیش از این نیز گفته شد آب و روغن در هم ترکیب نمیشوند، اما آب و الکل در هم انحلالپذیر هستند و میتوانند با هم ترکیب شوند. آب و مایع ظرفشویی هم انحلالپذیرند و مایع ظرفشویی در آب حل میشود.
محتوی درون لیوان را هم بزنید و ببینید چه اتفاقی میافتد. آیا لایههای تشکیل شده در لیوان در هم ادغام میشوند؟ برای این که آنچه در ادامه در داخل لیوان اتفاق میافتد را نیز بتوانید به خوبی مشاهده کنید بهتر است برای چند دقیقه لیوان را در گوشهای کنار بگذارید. به نظر شما آیا با گذشت زمان مایعات مختلفی که داخل لیوان ریختهاید از هم جدا میشوند و ساختاری لایهای شکل مشابه آنچه در آغاز ایجاد شده درون لیوان شکل میگیرد یا خیر؟
همانطور که میبینید مایعاتی که در هم انحلالپذیر نباشند حتی پس از آن که شما محتوی درون لیوان را هم میزنید باز هم به صورت لایههایی جدا از هم قرار میگیرند.
