خوشه‌بندی یارانه‌ها احیا می‌شود؟

به گزارش خبرنگار جام‌جم، دولت حدود 3‌سال پیش تجربه ناموفقی را برای توزیع غیرمساوی یارانه نقدی پشت سر گذاشت.خوشه‌بندی‌های درآمدی به دنبال این بود که یارانه نقدی را متناسب با درآمد هر خانوار اختصاص دهد. مرکز آمار ایران از تابستان 87 شروع به توزیع فرم‌های اطلاعات اقتصادی خانوار کرد و تلاش نمود با استفاده از 5 ملاک شامل خودروی شخصی و قیمت آن، مقدار وام بانکی، اجاره‌نشین یا مالک بودن، میزان تسهیلات و بیکار یا شاغل بودن شخص، مقدار درآمد او را حدس بزند. سپس قرار بود شخص به تناسب درآمدش ابتدا در یکی از دهک‌ها و سپس در یکی از 3 خوشه درآمدی جای گرفته و مشخص شود اصولا مشمول دریافت یارانه نقدی هست یا نیست و اگر هست یارانه‌اش چقدر خواهد بود.

با این حال از همان زمان دولت اذعان می‌کرد که با اجرای گام دوم هدفمندی یارانه‌ها به پرداخت مساوی یارانه نقدی خاتمه خواهد داد و یارانه اقشار مرفه را کاهش داده یا حذف خواهد کرد. این زمزمه‌ها کم و بیش در 2 سال گذشته به گوش می‌رسید، اما آن‌گونه که محمدرضا فرزین، معاون وزیر اقتصاد و سخنگوی کارگروه تحول اقتصادی اعلام کرده زمان اصلاح شیوه پرداخت یارانه نقدی و حذف یارانه «اقشار مرفه» نزدیک است.وی دیروز در این باره به ایسنا گفت: ما در ماه‌های آینده کاملا روی حذف برخی از افراد که مستحق دریافت یارانه (نقدی)‌ نیستند، متمرکز می‌شویم و متناسب با آنچه در قانون آمده، کار را اجرایی می‌کنیم. الان جلساتی برای تقویت نظام شناسایی گذاشته‌ایم. مشکل الان ما این است که باید یک نظام شناسایی دقیق داشته باشیم تا افرادی که از فهرست حذف می‌شوند، افرادی باشند که طبق قانون باید حذف شوند و در این روند دچار خطا نشویم.

وی افزود: اکنون بیشتر جلسات ما روی تقویت نظام شناسایی و گرفتن اطلاعات از دستگاه‌ها متمرکز است و در آینده نزدیک، حذف یارانه اقشار مرفه آغاز می‌شود. معاون وزیر اقتصاد تاکید کرد که پیش از حذف یارانه با افراد مکاتبه خواهد شد.

فرزین درباره پارامتر‌هایی که در نظام شناسایی (برای شناختن افراد مرفه)‌ استفاده می‌شود، گفت: ما پایگاه‌های اطلاعاتی مختلفی در کشور داریم که همه آنها را با هم لینک می‌کنیم. مثلا پایگاه‌های اطلاعاتی درباره‌ خودرو، مسکن یا وضعیت حقوق و دستمزد داریم و اینها معیارهایی است که اطلاعات آن جمع‌آوری می‌شود و براساس آن، یارانه اقشار مرفه حذف خواهد شد.

معاون وزیر اقتصاد درباره گزارشی که قرار بود از روند اجرای هدفمندی یارانه‌ها تهیه شود، اظهار کرد: طبق قانون این گزارش باید از سوی سازمان هدفمند‌سازی یارانه‌ها تهیه شود. سازمان هم گزارش را تهیه کرده و نسخه‌ اولیه‌ آن را به کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس ارسال کرده است؛ ولی ظاهرا این گزارش به عنوان نسخه‌ اولیه داده شده نه به عنوان نسخه‌ نهایی. قرار است ما هم یک بررسی مجدد در دبیرخانه روی آن انجام دهیم و آن را به صورت رسمی به مجلس ارائه کنیم.

وی افزود: این در واقع یک گزارش عملکرد است که طی این مدت از کل مصارف هدفمندی که به مردم و تولید‌کننده‌ها داده شده و سهمیه‌هایی که پرداخت شده و نیز از منابع آن تصویر دقیقی داده شده است.

وی در پاسخ به این‌که براساس این گزارش، درآمد‌های هدفمندی از چه محلی تامین شده است، گفت: من بارها گفته‌ام منابع هدفمندی یارانه‌ها چند مورد است. یک ردیف‌های بودجه‌ای است که در بودجه مصوب شده و بخشی هم درآمد ناشی از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی است.

آنچه از اظهارات دیروز سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی برمی‌آید، این است که این کارگروه هنوز معیار و ملاک دقیقی برای شناسایی اقشار مرفه از اقشار غیرمرفه ندارد یا اگر دارد اعلام نمی‌کند. یعنی هنوز معلوم نیست چه افرادی با چه ویژگی‌ها و چه مقدار درآمد، «مرفه» خوانده خواهند شد. این نامشخص بودن، نگرانی از تکرار تجربه تلخ خوشه‌بندی‌های درآمدی را افزایش می‌دهد و این شائبه را ایجاد می‌کند که مبادا دولت بخواهد از الگویی شکست خورده دوباره با اصلاحاتی جزئی استفاده کند. اینچنین است که کارشناسان اقتصاد اجتماعی به دولت اکیدا توصیه می‌کنند بدون انجام بررسی‌های کامل کارشناسی و سنجیدن تبعات مختلف حذف یارانه هرگونه اقشار جامعه، دست به عمل نزند تا تجربه ناموفق دیگری خلق نشود؛ تجربه‌ای که ممکن است تبعات زیادی برای مردم، دولت و جو عمومی جامعه داشته باشد.