هیجان تجربه دنیای وحش در موزه

اگر شما هم در این فصل رنگ‌ها خواستید سری به پایتخت کهن ایران، هگمتانه دیروز و همدان امروز بزنید، پیشنهاد می‌کنیم به این نشانی هم بروید: «انتهای چهارباغ آزادگان، دانشگاه کشاورزی بوعلی».

موزه «تاریخ طبیعی همدان» اینجا قرار دارد. در این موزه نمونه‌های نباتی زیادی در کنار انواع سنگواره‌‌ها و حیوانات تاکسیدرمی شده از پرندگان، خزندگان، حشرات و آبزیان به شیوه‌های مدرن و علمی نگهداری می‌شود. اینجا زمینه مناسبی برای پاسخگویی به انواع سلیقه‌ها از گردشگر عادی تا پژوهشگران اهل دانش فراهم شده است. ‌سنگ بنای موزه را استاد جعفرمحمد علیزاده سال 1351 گذاشت و بسیاری از نمونه‌های این موزه به وسیله دانشجویان جمع‌آوری و به موزه اهدا شده است. جالب این که این موزه در ابتدای راه در یک ساختمان قدیمی با زیر بنایی حدود 60 متر مربع که مالک ‌آن یکی از خان‌های منطقه بود، آغاز به کار کرد. البته این توضیح هم لازم است که موزه مزبور در آن دوره سومین موزه دانشگاهی در نوع خود به شمار می‌آمد.

این موزه در دوره‌های بعد رشد و توسعه یافت. به گونه‌ای که در حال حاضر با 5 سالن، پذیرای گردشگران و علاقه‌مندان است.

یکی از آن 5 سالن به یاد خلیج فارس نام‌گذاری شده و همان‌گونه که از اسم آن برمی‌آید، انواع گونه‌های دریایی در این سالن به نمایش درآمده است. شما در این بخش می‌توانید حلزون‌های زیبا، مرجان‌های خوشرنگ و انواع سخت‌پوستان را تماشا کنید؛ با وجود آن که بسیاری از این گونه‌ها متعلق به آب‌های کشورمان است، اما در کنار آنها نمونه‌های زیادی از آبزیان کمیاب کشورهای دیگر نیز نگهداری می‌شود که جذابیت این بخش را دوچندان می‌کند. ‌صدف‌های موجود در این موزه علاقه‌مندان بسیار زیادی دارد؛ این صدف‌ها نیز از سراسر جهان جمع‌آوری و به این موزه آورده شده‌اند. در این سالن انواع دو کفه‌ای‌ها، «گاستروپودها» و اسفنج‌های خلیج فارس به نمایش درآمده‌اند. چیدمان آثار به گونه‌ای است که بیننده طبیعی بودن آن را احساس می‌کند. درست مانند حس شناور بودن در آب دریاها! ‌در یکی دیگر از سالن‌های این موزه که به نام سالن آبزیان، خزندگان و دوزیستان نامگذاری شده است، تعداد بسیار زیادی از گونه‌های مختلف ماهی از دریای خزر گرفته تا خلیج فارس و دریای عمان دیده می‌شود. بسیاری از گونه‌های نادر آبزیان در این بخش یا در داخل محلول نگهداری می‌شوند یا این که به صورت تاکسیدرمی در معرض دید قرار گرفته‌اند.

در کنار این ماهی‌ها و در همین سالن مارها و دوزیستان نیز به بازدیدکنندگان چشم دوخته‌اند. شاید زیباتر و چشم نوازتر از این موارد، آکواریوم‌های موجود در این موزه است که چشمان بازدیدکنندگان را به سوی خود خیره می‌کند.

شاید شنیدن نام یا دیدن حشرات در فضایی دیگر، چندان برای شما خوشایند نباشد، اما این سالن با جاهای دیگر متفاوت است. اینجا شما احساس می‌کنید به یک نمایشگاه پر از رنگ‌های زنده و شاد همچون تابلوی نقاشی دعوت شده‌اید. در سالن حشرات، دنیایی از پروانه‌های زیبا گرد هم آمده‌اند و چنان شگفت‌انگیزند که چشم هر بازدیدکننده‌ای را مسحور رنگ و نقش خود می‌کنند. در این سالن مجموعه‌ای بی‌نظیر از زیباترین پروانه‌های ایران و دنیا جمع شده‌اند که هر یک به تنهایی برای جذب بازدیدکنندگان کافی هستند.‌ گرچه سالن حشرات بیشتر مورد توجه محققان و پژوهشگران است، اما بیننده عادی نیز با دیدن این جهان زیبا، هیجان‌زده و مجذوب خواهد شد. علاوه بر پروانه‌ها، حشرات متنوع دیگری هم در این سالن وجود دارد، حشراتی که شاید هرگز آنها را ندیده باشید. حشراتی از گوشه و کنار جهان در این سالن منتظر ورود گردشگران هستند.

از دیگر بخش‌های جذاب این موزه، سالنی است که شما را مستقیم به دنیای وحش می‌برد؛ این سالن به نمایش پرنده‌ها و پستاندارانی که تاکسیدرمی شده‌اند اختصاص دارد. همیشه امکان دیدن صحنه‌های زندگی و شکار حیوانات از صفحه کوچک تلویزیون برای ما میسر می‌شد که مثلا چگونه شیر و یوزپلنگ در تعقیب یک آهوی ظریف و زیباست که آن را به دام اندازد، اما در این سالن شما می‌توانید شاهد همین تعقیب و گریز حیوانات باشید؛ اما تعقیب و گریزی که جنبه نمایشی دارد تا مخاطب به صورت مستقیم و عینی با قانون جنگل آشنا شود.‌گرچه این سالن ظرفیت بیشتری برای جذب مخاطب دارد، اما این مساله نیز به خوبی قابل درک است که کمبود فضا مانع از چیدمان مناسب‌تر شده و امکان نمایش حیوانات بیشتر را نیز سلب کرده است. ای ‌کاش این کمبودها روزی بساط خود ‌را از موزه‌های این سرزمین جمع کنند و بروند.

در این موزه سنگ‌ها هم برای خود دارای سالنی مجزا هستند که اتفاقا علاقه‌مندان و بازدیدکنندگان زیادی هم دارد. در این سالن، نمونه‌های متنوع و بی‌نظیری از سنگ‌های سراسر جهان دیده می‌شود که در کنار یکدیگر قرار گرفته و دنیایی متفاوت نسبت به سایر بخش‌های موزه را به وجود آورده‌اند. دنیایی که به نظر بیشتر ساکت و ساکن می‌نماید، اما علاوه بر سنگ‌ها، کانی‌ها و فسیل‌ها نیز زینت‌بخش این سالن هستند. کانی‌ها، سنگ‌ها و دیگر موارد موجود در این سالن متعلق به دوره‌های مختلف زمین شناسی هستند که گاه زمان آنها به میلیون‌ها سال پیش باز می‌گردد. اشیاء این بخش از مکان‌های مختلف جمع‌آوری شده‌اند.

اگر از راه رفتن در موزه خسته شده‌اید می‌توانید در کافی‌شاپ آن استراحتی کرده و نوشیدنی‌ای میل کنید. البته این موزه، دارای یک فروشگاه و سالن برای نمایش فیلم هم هست. به باور بسیاری از مردم و گردشگران، موزه تاریخ طبیعی همدان یکی از معدود موزه‌های ایران است که در آن از ساختاری علمی بهره گرفته شده است. به طور مثال هارمونی صحنه‌ها، نوع چیدمان، روش نمایش گونه‌های زنده، شیوه تاکسیدرمی و... همگی نشان از علمی بودن نگاه مدیران و کاردانی گردانندگان می‌دهد، این موارد در مجموع، شگفتی و تحسین مخاطبان خود را برمی‌انگیزد.

موزه تاریخ طبیعی همدان هر روز میزبان تعداد زیادی از دوستداران حیات وحش است که این تعداد مخاطب، نشانی بر موفقیت نسبی موزه است.

فاطمه حامدی‌خواه