فشارخون دوران بارداری را جدی بگیرید

یکی از موضوعاتی که روی آن تاکید زیادی می‌شود مراجعه منظم مادران به پزشک متخصص در دوران بارداری است. لطفا در‌باره این موضوع توضیح دهید.

مراجعه منظم زنان باردار به پزشک متخصص به منظور سپری کردن دوران بارداری سالم از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا درصد بسیاری از مرگ و میر مادران، جنین، مرده‌زایی‌ها و تولد‌های زودرس یا تولد نوزادان با وزن‌ کم، ناشی از مراقبت‌های نامناسب و ناکافی در دوران بارداری است که با به کارگیری مراقبت‌های لازم در این خصوص می‌توان تا حد بسیاری عوارض و مشکلات مادران و کودکان را کاهش داد. این در حالی است که گاهی به تاخیر انداختن مراجعه به پزشک می‌تواند چنان دردسرآفرین شود و مادر را دچار مشکل کند که دیگر غیرقابل جبران باشد. از جمله این دردسرها می‌توان به مسمومیت حاملگی اشاره کرد. مسموسیت حاملگی یکی از شایع‌ترین مشکلات، در دوران بارداری است و به دلیل اهمیت و عوارض جدی‌ای که می‌تواند برای مادر و جنین داشته باشد توجه و مراجعه منظم خانم باردار به پزشک متخصص را ضروری می‌سازد. از علائم این بیماری فشارخون بالا و وجود پروتئین اضافی در ادرار بعد از هفته بیستم حاملگی است.

اگر چه یکی از مهم‌ترین علائم مسمومیت حاملگی ورم دست‌ها و پاها و بخصوص صورت است و این حالت بویژه صبح‌ها شدت بیشتری دارد، اما از آنجا که ورم در بسیاری از حاملگی‌های طبیعی نیز دیده می‌شود به عنوان یک نشانه قابل اعتماد در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه علائمی مانند سردرد شدید، اختلال در بینایی، درد در قسمت بالای شکم که معمولا در ناحیه زیردنده‌ها و در سمت راست وجود دارد، تهوع یا استفراغ، سرگیجه، وزن‌گیری غیرطبیعی و بیش از اندازه، فشارخون 140 روی 90 میلی‌متر جیوه به بالا از علائمی هستند که با وجود آنها پزشک به مسمومیت حاملگی مشکوک می‌شود و در نهایت با گرفتن آزمایشات لازم و وجود پروتئین در ادرار به یقین می‌رسد.

به طور کلی مسمومیت حاملگی به 2 نوع خفیف و شدید تقسیم می‌شود که در نوع شدید، فشارخون 110 میلی‌متر جیوه یا حتی بالاتر است و پروتئین ادراری (دفع پروتئین در ادرار) هم از 2+ بیشتر می‌شود.

سردرد، تاری دید، درد ناحیه فوقانی شکم و کاهش دفع ادرار نیز از علائم مسمومیت حاملگی شدید است. همچنین در آزمایشات انجام شده پلاکت‌های موجود در خون کاهش و در نقطه مقابل کراتینین سرم و آنزیم‌های کبدی افزایش می‌یابند که این فاکتورها در نهایت باعث کاهش رشد جنین می‌شوند.

در صورت تشخیص پره اکلامپسی شدید (مسمومیت حاملگی شدید) ختم حاملگی صورت می‌گیرد و در شرایطی هم که نوع خفیف مسمومیت به شدید تبدیل شود، ختم حاملگی انجام می‌شود، چرا که احتمال خونریزی در ارگان‌های گوناگون مانند پشت چشم، مغز و دیگر دستگاه‌های بدن بالا می‌رود. اگر مسمومیت حاملگی تشخیص داده و به سرعت درمان نشود، مشکلات و عوارض جدی همچون نارسایی کلیوی، خونریزی مغزی در اثر فشار خون و مشکلات قلبی ـ عروقی به دلیل ادم و اختلالات انعقادی و همچنین پارگی ناگهانی جفت را به دنبال خواهد داشت و در نهایت هم ممکن است به مرگ بیمار منجر شود.

اما در موارد خفیف مسمومیت حاملگی، بیمار در بیمارستان تحت مراقبت قرار می‌گیرد تا جنین زمان لازم برای رشد را داشته باشد.

فشارخونی که 140 روی 90 میلی‌متر جیوه یا بیشتر باشد بیش از حد طبیعی در نظر گرفته می‌شود. به هر حال تنها یکبار اندازه‌گیری فشارخون در این دامنه به معنای ابتلا به مسمومیت بارداری نیست. اگر یکبار فشارخون شما بالاتر از حد طبیعی باشد یا از حد معمول فشارخون شما بالاتر بود، ممکن است پزشک از شما بخواهد برای کنترل فشارخون و پروتئین در ادرار مراجعات مکرری داشته باشید.

در این میان چنانچه فشارخون مساوی یا حتی بالاتر از 140 روی 90 باشد اما دفع پروتئین در ادرار دیده نشود، این فشارخون به مسمومیت حاملگی تبدیل نمی‌شود و معمولا چند هفته بعد از زایمان به مقدار طبیعی برمی‌گردد.

اما این موضوع بدان معنی نیست که در چنین شرایطی هیچ‌گونه خطری برای مادر و جنین وجود ندارد بلکه مادر باید تحت‌نظر پزشک باشد و رژیم غذایی کم نمک و کم چرب داشته باشد و در ضمن مواد غذایی حاوی کلسیم و پروتئین را در برنامه غذایی خود بگنجاند.

شانس بروز این بیماری در زنانی که اولین بارداری خود را تجربه می‌کنند بیشتر است. همچنین ابتلا به مسمومیت حاملگی در بارداری‌های قبلی احتمال این‌که فرد را در بارداری‌های بعدی نیز گرفتار کند افزایش می‌دهد.

سابقه خانوادگی در ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها حرف اول را می‌زند و باید گفت در این مورد هم سابقه خانوادگی بی‌تاثیر نیست. همچنین افرادی که وزن بالایی دارند بخصوص کسانی که شاخص توده بدنی‌شان بیشتر از 30 است. با احتمال ابتلای بالاتری مواجه هستند. بنابراین لازم است قبل از بارداری فکری به حال کاهش وزن خود بکنیم تا در دوران بارداری کمتر دچار مشکل شویم، بخصوص این‌که مسمومیت حاملگی تنها یکی از مشکلات ناشی از چاقی در دوران بارداری است.

برای جلوگیری از مشکلات حین بارداری یکی از توصیه‌های پزشکان، بارداری در زمان مناسب یعنی در 20 تا 30 سالگی است. این زمان دوران طلایی برای بارداری محسوب می‌شود و در نتیجه بسیاری از عوارض از جمله مسمومیت بارداری در این سنین کاهش چشمگیری دارند.

از طرفی دیگر اگر چه داشتن فرزند دوقلو خیلی لذتبخش است و خیلی‌ها آرزوی داشتنش را دارند، اما این موهبت الهی همیشه هم خالی از مشکل نیست، چون مسمومیت بارداری در زنانی که بارداری دوقلو، سه قلو و به طورکلی چند قلو دارند، بیشتر است. علاوه بر اینها زنانی که قبل از بارداری به بیماری‌هایی مانند دیابت، فشارخون مزمن، بیماری کلیوی و هر عاملی که باعث بزرگ شدن سطح جفت شود، مبتلا بوده‌اند، شانس ابتلا به مسمومیت بارداری بیشتری دارند و در واقع این عوامل جزو ریسک‌فاکتورها محسوب می‌شوند.

اگر فشارخون تا 24 ساعت پس از زایمان و با تجویز دارو به میزان طبیعی خودش برسد در واقع این فشارخون در اثر مسمومیت بارداری بوده است. البته در بعضی از این افراد شانس ابتلا به فشارخون در آینده وجود دارد، ولی چنانچه بعد از گذشت چند روز همچنان فشارخون بالا باشد در واقع بیمار فشار زمینه‌ای قبل از بارداری داشته که از آن بی‌اطلاع بوده است.

ام‌البنین خان‌وردی