جوانه‌های شعر جوان

شعرهایی که ردپای شاعران مطرحی همچون مصطفی رحماندوست را هم می‌توان در سرایش آنها پیدا کرد. اما این تنها یک طرف سکه شعر و مدرسه است و روی دیگر آن استعدادهای ادبی خود دانش‌آموزان قرار دارد. کم نیستند شاعران مطرح و شناخته شده‌ای که نخستین جرقه‌های هنری و ادبی آنها در دوران دانش‌آموزی مورد توجه پیشکسوتان و منتقدان ادبی کشور قرار گرفته و گاه حتی به قول پرویز بیگی‌حبیب‌آبادی، آثارشان غیرمنتظره بوده است.

هرچند آن‌طور که سودابه امینی، شاعر و منتقد می‌گوید، از سال‌های دور، کنگره‌های شعر در آموزش و پرورش برگزار می‌شود، اما هنوز تعریف و جایگاه مشخصی برای شعر دانش‌آموزی در کشورمان وجود ندارد.

امینی می‌گوید: متاسفانه آموزش و پرورش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان متولیان اصلی این حوزه تعریف مشخصی از شعر دانش‌آموزی و جایگاه آن ارائه نکرده‌اند.

او ادامه می‌دهد: در میان بچه‌هایی که در دوران نوجوانی به شعر گرایش پیدا می‌کنند، چندین گروه را می‌توان مشخص کرد مثلا برخی به دلیل تخلیه روانی و عاطفی دست به قلم می‌برند و عده‌ای دیگر برای مطرح شدن در مدرسه و جمع‌های خانوادگی و دوستانه سطرهایی را آگاهانه و ناآگاهانه به نگارش در می‌آورند اما نمی‌توان انکار کرد که در این میان دانش‌آموزانی هستند که شاعرانه می‌اندیشند و شاعرانه به جهان نگاه می‌کنند.

همین گروه آخر نقطه اشتراک صحبت‌های امینی و بیگی حبیب آبادی هستند؛ دانش‌آموزانی که با اندیشه و نگاه شاعرانه فراتر از سن و سال خود به خلق آثار می‌پردازند و باید توسط مدیران و معلم‌ها مورد توجه قرار بگیرند.

سودابه امینی بیان می‌کند: با آموزش صحیح می‌توان درک جامعه دانش‌آموزی را از ادبیات بالا ببریم و به پرورش آنها کمک کنیم.

او تاکید می‌کند: همه بچه‌ها شاعر نیستند و تنها عده خاصی هستند که قریحه شاعرانه دارند و آن را پیدا می‌کنند. یافتن این قریحه، خود یک هنر است و پرورش دادن آن هنری دیگر. اما یکی از مشکلات شعر دانش‌آموزی این است که مربیان و معلمان، زمینه‌سازی مناسبی برای رشد و پرورش این خلاقیت ها و استعدادها انجام نمی‌دهند.

بیگی‌حبیب‌آبادی هم در همین خصوص می‌گوید: نگاه‌های خوب، دقیق و شاعرانه شاعران نوجوان و دانش‌آموز همواره برای من غیرمنتظره بوده و این اتفاق نشان دهنده توفیقی است که نسل جوان در حوزه شعر به دست آورده است.

بیگی ادامه می‌دهد: این استعدادها ضرورت توجه جدی‌تر به موضوع شعر و ادبیات در مدارس و نظام آموزشی کشورمان را بیشتر نمایان می‌کنند.

شاعر یاران چه غریبانه معتقد است: این که دانش‌آموزانی در سنین نوجوانی و جوانی می‌توانند چنین گام‌های محکمی در حوزه شعر بردارند و بیشتر تمایل به شعر کلاسیک هم داشته باشند، نشان دهنده آینده بسیار روشنی است که در انتظار شعر کشورمان است.

اما تمایل دانش‌آموزان به شعر کلاسیک که مورد اشاره بیگی قرار می‌گیرد، باعث می‌شود تا دیدگاه جواد محقق را هم به عنوان یک شاعر کودک و نوجوان و کسی که سال‌ها در مجلات رشد دانش‌آموزان مسوولیت‌های مختلفی را به عهده داشته است، جویا شویم.

محقق می‌گوید: شعر دانش‌آموزی در این 2دهه به شعر کلاسیک گرایش بیشتری داشته است و ما کمتر قالب‌های نیمایی و سپید را در آن می‌بینیم.

دلیل این رویکرد را هم از زبان جواد محقق بخوانید که می‌گوید: علت گرایش دانش‌آموزان به شعر کلاسیک، نوع آموزه‌هایی بوده که در ادبیات رسمی وجود داشته و در مدارس درباره آن بحث می‌شده است.

این شاعر کشورمان با اشاره به این که دانش‌آموزان بیشترین زمان خود را در مدارس می‌گذرانند، می‌افزاید: آموزش و پرورش بیشترین مسوولیت را در خصوص شعر دانش‌آموزی به عهده دارد و می‌توانند بیشترین کارایی و بازدهی را در این خصوص داشته باشند.

سودابه امینی هم برای بهتر شدن اوضاع شعر در مدرسه پیشنهاد ایجاد زنگ شعرخوانی را مطرح می‌کند و می‌گوید: در این زمان دانش‌آموزان می‌توانند شعرهای خود را بخوانند یا حداقل درست‌خوانی شعر را بیاموزند و معانی را کشف کنند، کاری که در زمان زنگ ادبیات رخ نمی‌دهد.

عباس محمدی، شاعر جوان کشورمان که سال گذشته داوری کنگره شعر دانش‌آموزی را به عهده داشت، آخرین نفری است که دیدگاه هایش را در ارتباط با شعر دانش‌آموزی جویا می‌شویم.

او شعر دانش‌آموزان را به سطوح مختلفی تقسیم بندی می‌کند و می‌گوید: برخی واقعا باعث تعجب و شگفتی می‌شوند و البته برخی از آثار هم کاملا بیانگر این است که این شعر را یک شاعر مبتدی گفته که در آغاز راه است.

محمدی به برپایی المپیادهای شیمی، فیزیک، ریاضی، زیست‌شناسی و... اشاره می‌کند و می‌گوید: در طول 12 سال تحصیلم من نام المپیاد ادبی را نشنیده‌ام.

به نظرم بخش پرورشی آموزش و پرورش و استعدادیابی باید فکری اساسی برای شعر کند تا ما هر سال تنها شاهد شعارهای خوب در این زمینه نباشیم.