در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
عوامل موثر در پرخوریهای افراطی
علت دقیق بولیمی نامعلوم است. عوامل ژنتیکی، روانی، آسیبها، عوامل خانوادگی، اجتماعی یا فرهنگی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. بولیمی احتمالا در نتیجه بیش از یک عامل به وجود میآید. این اختلال معمولا پس از تلاشهای ناموفق در رژیمهای غذایی اتفاق میافتد. البته پرخوری یک ویژگی شایع در شرایط عصبی خاص یا افسردگی است، اما نگرانی بیش از حد در مورد اندام و وزن خاص بیماران بولیمیک است. آنها معمولا دارای وزنی نرمال هستند، اما ممکن است خودشان را دارای اضافه وزن تصور کنند. پرخوری، معمولا یک واکنش در افسردگی، استرس یا سایر احساسات مرتبط با وزن، اندام یا غذاست و با گرسنگی شدید آغاز نمیشود. بولیمی همچنین ممکن است در نتیجه علل ارگانیک به وجود بیاید. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد بولیمی و سایر اختلالات خوردن، میتواند با غیرطبیعی بودن سطح ناقلان عصبی در مغز، بخصوص سروتونین مرتبط باشد. مطالعات دیگر، تغییراتی را در نسبت متابولیک، کاهش احساس سیری و تنظیم غیرطبیعی نور و آندوکرین (فرآیندی که در آن سیستم عصبی، تحت تاثیر تولید هورمونها و مواد شبههورمونی قرار میگیرد) نشان میدهند.
تشخیص پرخوریهای عصبی
از آنجایی که همراه با بولیمی، مسائلی مانند انکار و پنهانکاری وجود دارد، اشخاص مبتلا معمولا تا زمانی که یک وضعیت بالینی یا مشکل روانی جدی خود را نشان ندهد، به پزشک مراجعه نمیکنند. این در حالیست که افشای واقعی رفتارها برای تشخیص دقیق، بسیار مهم است.
به طور کلی 5 معیار برای تشخیص بولیمی وجود دارد: 1 ـ فرد به طور مکرر حجم زیادی از مواد غذایی را معمولا در فواصل زمانی 2 ساعته مصرف میکند که این مقدار مشخصا بیشتر از اشخاص عادی است که در زمان مشابه و تحت شرایط مشابه، غذا میخورند.
2 ـ احساس از دست دادن کنترل در غذا خوردن در حین مصرف آن وجود دارد.
3 ـ رفتارهای جبرانی نامناسب برای جلوگیری از افزایش وزن ازجمله استفراغ به عمد پس از هر بار غذا خوردن، زیادهروی در مصرف داروهای مسهل و مدر، تنقیه و دیگر داروها، ورزش بیش از حد در زمانها و مکانهای نامناسب حتی بهرغم بیماری یا جراحت.
4 ـ پرخوری و رفتارهای جبرانی که حداقل 2 بار در هفته به مدت 3 ماه روی دهد و در طول این مدت، بیاشتهایی به طور خاص وجود نداشته باشد.
5 ـ نارضایتی شدید از اندام یا وزن بدن
علائم فیزیکی دیگری نیز مانند گونهها یا آروارههای متورم، مویرگهای خونی برجسته در چشمها یا دندانهایی که به دلیل آسیب به مینای دندانی، شفاف به نظر میرسند و بریدگیها و پینههای کوچک سر انگشتان، در اثر استفراغ شدید وجود دارند.
اثرات درازمدت پرخوری
عوارض ناشی از بولیمی، معمولا در اثر پرخوری و استفراغ مداوم به وجود میآیند. استفراغ عمدی میتواند منجر به عوارض دهانی شود به طوری که وجود مکرر محتویات اسیدی معده در دهان باعث از بین رفتن مینای دندانها و افزایش پوسیدگی آنها و ایجاد حساسیت به غذای داغ یا سرد و نیز تورم و سوزش در غدد بزاقی (مانند غدد پاروتید در گونهها) میشود. مری و کولون، جزو بیشترین نواحیای هستند که تحت تاثیر رفتارهای بولسیک قرار میگیرند. استفراغ مکرر میتواند موجب ایجاد زخم و پارگی در مری شود. محتویات اسیدی معده نیز مزید بر علت است. استفاده زیاد از داروهای مدر میتواند یک تجمع غیرطبیعی از مایع (ادم یا تورم) ایجاد کند. همچنین زیادهروی در مصرف مسهلها میتواند منجر به وابستگی به آنها شود. به طوری که از دست دادن عملکرد طبیعی کولون در برخی موارد، مستلزم انجام مداخلات جراحی میشود.
عدم تعادل الکترولیتها مانند هیپوکالمی (کاهش سطح پتاسیم خون) یا کمآبی بدن (که با انجام یک آزمایش مشخص میشود) در نتیجه سوءمصرف این داروها میتواند باعث اختلال در فرآیندهای پیچیده فیزیکی و شیمیایی بدن شده و پیامدهای خطرناکی را برای حیات فرد در پی داشته باشد. عادات ماهانه نامنظم یا عدم آن نیز میتواند ناشی از سوءتغذیه یا نوسانات وزنی مرتبط با بولیمی باشد. از عوارض دیگر میتوان به یبوست، هموروئید و التهاب پانکراس اشاره کرد. همچنین جنین یا نوزاد یک مادر بولیمیک نیز ممکن است تحت تاثیر این بیماری قرار گیرد. مشکلات روانی نیز در صورت عدم درمان بموقع، به طور جدی افزایش مییابد.
درمانهایپرخوری عصبی
از آنجا که بیماران بولیمیک، انواعی از عوارض بالینی و روانی را نشان میدهند که معمولا برگشتپذیر هستند، روشهای درمانی به صورت چندبعدی در نظر گرفته میشوند. درمان میتواند هم توسط پزشک، روانپزشک یا روانشناس بالینی صورت گیرد. معمولا شدت عوارض، نوع کنترل اولیه بیماری را مشخص میکند. اگر شخص در وضعیت بحرانی قرار دارد، هدف اصلی ثبات وضعیت جسمانی بیمار خواهد بود. بعضی از بیماران، ممکن است نیاز به بستری شدن داشته باشند، برخی ممکن است به طور سرپایی درمان شوند و عدهای دیگر تنها نیاز به مشاوره هفتگی و کنترل بیماری توسط یک پزشک داشته باشند. تحقیقات نشان میدهند که تعدادی از داروهای ضد افسردگی از جمله فلوکسیتین (Prazac) و نیز SSRI در درمان بولیمی موثر هستند و مورد تایید اداره غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز قرار گرفتهاند.
از انواع دیگر این داروها، ممانعتکنندههای مونوآمین اکسیداز (MAOLS) و نیز داروهای ضدافسردگی تریسایکلیک و باسپیرون (باسپار) هستند که باعث کاهش پرخوری و استفراغ در افراد مبتلا به این بیماری میشوند. البته در این میان داروهای SSRI به دلیل ایمنی نسبی و دارا بودن عوارض کلی کمتر، اولین انتخاب هستند. در حال حاضر، محققان داروهای دیگری از جمله داروهای ضد صرع مانند توپیرامیت و داروهای ضد سروتونین به عنوان امکانی برای درمان بولیمیا در دست تحقیق قرار دارند. اهداف اصلی درمان باید به منظور بازگرداندن سلامت جسمی و الگوهای طبیعی غذا خوردن در افراد بیمار، هم به نیازهای جسمانی و هم روانی این افراد معطوف شود. بیمار نیاز به تشخیص احساسات درونی و باورهای تحریف شده دارد که منجر به اختلال اولیه شده است. یک روش درمانی مناسب، به کنترل مسائل زیربنایی، احساسات فردی و پویایی خانواده میپردازد. آموزش اصولی تغذیه و کنترل رفتار، روشهای صحیح برای کنترل وزن را به بیماران نشان میدهد، چراکه رسیدن به هدف نهایی برای درمان، با پذیرفتن شخص بیمار میسر میشود. مشاوره گروهی یا گروههای حمایتی میتوانند به روند بهبود بیمار کمک کنند. بازگرداندن سلامت جسمی و ذهنی به بیمار، احتمالا وقتگیر است و به تدریج حاصل میشود. ایجاد یک نگرش مثبت در فرد مبتلا، مولفه لازم دیگری برای بهبود موفقیتآمیز این بیماری است.
فروغ فلاحزاده
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: