صمیمیت را در خانه گل بی بی ببینید

«خروس و روباه» مجموعه انیمیشنی است که هم‌اکنون از برنامه‌ کودک و نوجوان شبکه 2 در حال پخش است. این مجموعه کلکسیونی از اشارات به قصه‌های نوستالژیک و ماندگار است. خونه مادربزرگه، شنگول و منگول، داستان منظوم خروس و روباه و غیره همه نمونه‌هایی از قصه‌ها و انیمیشن‌های تأثیرگذاری هستند که بسیار دیده و شنیده شده‌اند، ولی همچنان محبوب و دوست‌داشتنی هستند. با وجود این خروس و روباه، اثری مستقل است. گل‌بی‌بی، پیرزن مهربانی است که در دهکده کوچکی همراه با حیوانات خانگی‌اش زندگی می‌کند. مرغ، خروس، سگ و بز، حیوانات محبوب او هستند که کنار هم هر روز اتفاق تازه‌ای را تجربه می‌کنند. روباه که در جنگل نزدیک دهکده زندگی می‌کند با همان خصوصیات معروفش یعنی زیرکی و حیله‌گری هر بار قصد فریب حیوانات گل‌بی‌بی و خوردن دم‌طلا، خروس خانه را دارد.

گل‌بی‌بی شباهت بسیاری به مادربزرگ مجموعه عروسکی خونه مادربزرگه دارد. او همان پیرزن بامحبت و مهربان است که در مواقع لزوم جدی و قاطع عمل می‌کند. علاوه بر آن، ابری یادآور هاپوکومار و حنا و دم‌طلا نیز یادآور مرغ و خروس مادربزرگه هستند. شاید بتوان گفت این موضوع یعنی شباهت شخصیت‌های انیمیشن خروس و روباه به کاراکترها و داستان‌های موفق و تأثیرگذار، یکی از نقاط مثبت این مجموعه است؛ زیرا استفاده درست و کافی از المان‌ها و عناصر این داستان‌ها نه تنها تقلید محسوب نمی‌شود، بلکه انتخابی است هوشمندانه برای استفاده مناسب از موفقیت‌های این قصه‌ها.

2 عنصر شخصیت‌پردازی و طراحی شخصیت در این انیمیشن بسیار به چشم می‌آید. از آنجا که موفقیت یکی از این عناصر بستر مناسب برای موفقیت عنصر بعدی محسوب می‌شود می‌بینیم در انیمیشن خروس و روباه هم طراحی خوب شخصیت‌ها زمینه‌ای است برای شخصیت‌پردازی موفق و دقیق. شخصیت‌ها کاملاً فانتزی و با اغراق طراحی شده‌اند و این اغراق در رنگ‌آمیزی آنها نیز لحاظ شده است. جزئیات فراوان در ظاهر آنها نشانه‌ای از دقت سازندگان در پرداخت شخصیت‌هاست. مثلا نوع پوشش گل‌بی‌بی نمونه‌ای از این دقت و توجه به جزئیات است. روبی یا روباه داستان با تمام ویژگی‌های منفی‌اش همچنان محبوب و دوست‌داشتنی است. شنگول، بز قصه شخصیتی آرام و خجالتی دارد. ابری، سگی است اخمو اما مهربان. همین‌طور بقیه کاراکترها هر کدام ویژگی‌های متفاوت و مخصوص خود را دارند. این شخصیت‌پردازی خوب در انیمیشن خروس و روباه سبب شده است مخاطب در وهله نخست با مجموعه ارتباط برقرار کند و در انتظار دیدن و شنیدن داستان این شخصیت‌ها بماند.

داستان‌پردازی، ضعف اصلی در بیشتر انیمیشن‌های تولید شده در کشور است. گویا آنقدر درگیر تکنیک‌های ساختاری می‌شویم که فراموش می‌کنیم اینها ابزاری هستند برای روایت داستان. بسیاری از انیمیشن‌ها با این که ساختاری قوی دارند، اما چون از داستانی خوب و درست بی‌بهره‌اند به موفقیتی دست نمی‌یابند. خوشبختانه انیمیشن خروس و روباه نمونه‌ای است که فیلمنامه‌ای قابل قبول دارد. داستان‌های این مجموعه از آغاز، میانه و پایان مناسبی برخوردار است. اشاره‌های کوچک و بزرگ به قصه‌های معروف در بیشتر قسمت‌های مجموعه وجود دارد. این موضوع سبب شده است داستان‌های کهن و ثقیل ادبیات فارسی براحتی و بسادگی برای کودکان روایت شوند. در واقع در انیمیشن خروس و روباه، کارگردان با اشاره به داستان‌های خوب و وام گرفتن از آنها هم زمینه را برای شنیده شدن این قصه‌ها فراهم می‌آورد و هم شرایطی به‌ وجود می‌آید که این داستان‌ها در قالب‌های امروزی روایت شوند. هرچند فیلمنامه این مجموعه عاری از عیب و نقص نیست، اما در مجموع قابل قبول و جذاب است. بعلاوه خروس و روباه مجموعه‌ای داستانی ‌ـ آموزشی است. نکات آموزشی داستان هم در قالب رفتار و گفتار شخصیت‌ها به مخاطب انتقال داده می‌شوند.

خانه گل‌بی‌بی خانه کوچکی روستایی است که زیبایی و صمیمیت مخصوص به خود را دارد. حصارکشی اطراف خانه برای مشخص کردن حیاط، سقف شیروانی کوچک، در و پنجره‌های بزرگ و پرده‌های شاد همه در جهت القای فضایی صمیمی، ساده و سنتی هستند. هر نما از مجموعه پویانمایی خروس و روباه، زیبا و چشم‌نواز است. این مساله به واسطه طراحی خوب فضا و رنگ‌آمیزی شاد و پرانرژی مجموعه است. در واقع در انیمیشن خروس و روباه تصاویر با ارزش بصری و گرافیکی مناسبی پرداخت شده‌اند که علاوه بر بالا بردن سطح کیفی اثر، جذابیتی متناسب با نیاز مخاطب خردسال را نیز دارد. به بیان میترا عبدی، کارگردان اثر در تولید این مجموعه سعی شده با استفاده از رایانه، حرکات شخصیت‌های انیمیشنی را برای مخاطب کودک خود باورپذیرتر و واقعی‌تر کنند و با استفاده از رنگ‌های شاد به فضای فانتزی این مجموعه روحی جدید و شاداب ببخشند.

در کنار نماهای زیبا، موسیقی سنتی شادی نیز شنیده می‌شود که شاید در بعضی موارد مناسب تصویر نباشد و به اصطلاح روی آن ننشیند، اما در مجموع تأثیر مثبتی در مجموعه گذاشته است بعلاوه تا حدودی بار طنز اثر را نیز به عهده دارد. نکته دیگر در ارتباط با موسیقی این انیمیشن، استفاده از آواهای شاد محلی است که بیشتر این قطعه‌های موسیقایی مخصوص جشن‌ها و عروسی‌هاست و به ظاهر تناسبی با موسیقی متن یک انیمیشن تلویزیونی ندارد. جسارت در بهره‌ گرفتن از این نوع خاص از موسیقی در یک اثر پویانمایی کودک، مستلزم خلاقیت و بداعتی قابل توجه است که به‌‌رغم نقص‌ها و کاستی‌هایش برای مجموعه موفقیتی نسبی همراه داشته است.

دوبله و صداگذاری در کشور ما از سابقه‌ای طولانی برخوردار است که تأثیر قابل توجهی در موفقیت بیشتر انیمیشن‌ها دارد و یکی از ویژگی‌های مثبت انیمیشن خروس و روباه نیز به شمار می‌رود و نقش قابل توجهی در جذابیت و مقبولیت شخصیت‌ها ایفا کرده است. مثلاً حیله‌گری روباه قصه بسیار تحت تأثیر صدای انتخاب شده برای آن است. اکبر منانی، صداپیشه این شخصیت با اوج و فرودهای کلامی و شیوه ادای واژه‌ها نقش بسزایی در باورپذیری حیله‌گری و زیرکی مکارانه شخصیت روباه داشته است. تأثیر صدای دوبلورها در مورد دیگر شخصیت‌های مجموعه نیز قابل توجه است و تأثیری انکارناپذیر در همراهی مخاطب با شخصیت‌های اثر دارد.