تاریخ سینما در قاب

 تا این که ناگهان برنامه سینمای کلاسیک شروع شد و در هفته‌های نخست پخش نیز با انتخاب نمونه‌هایی درخشان از شاهکارهای تاریخ سینما، بسیاری از علاقه‌مندان به هنر هفتم را امیدوار کرد. در این چند هفته شاهد بوده‌ایم که فیلم‌های ارزشمندی نظیر «پرندگان»، «ترور»، «مسیر سبز» و... از برنامه‌های گوناگون از جمله سینمای کلاسیک پخش شد و بازتاب‌های رسانه‌ای و مردمی این فیلم‌ها آنقدر خوب بود که فریدون جیرانی نیز در برنامه «هفت» به معرفی آنها پرداخت و در ستایش از این اقدام بموقع و اساسی مدیران تلویزیونی برآمد. با مرور فیلم‌های پخش شده از این برنامه و برنامه‌های مشابه به چند نکته مهم می‌رسیم.

اول این‌که نمایش فیلم‌هایی از فیلمسازانی مانند آلفرد هیچکاک همواره برای مردم جذابیت دارد؛ چراکه آثار او همواره و در هر شرایطی برای سینمادوستان یک موقعیت ویژه ایجاد می‌کند. با در نظر گرفتن این نکته، آن‌گاه که یکی از فیلم‌های مهجور این کارگردان بزرگ مثل پرندگان پخش می‌شود، تازه متوجه می‌شویم خیلی از بینندگان تلویزیونی هنوز امکان دیدن این اثر برایشان فراهم نشده و این فیلم‌ها دهه‌ها پس از ساخته شدن‌شان می‌توانند عیار مناسبی باشند برای مقایسه آثار امروزی با نمونه‌های کلاسیک و قدیمی.

نکته دوم، به شیوه پخش این آثار مربوط است. برخی دوبله‌های ارزشمند این آثار در آرشیو تلویزیون موجود است و پخش آنها می‌تواند نشان دهد در دوران طلایی دوبله، چه هنرمندان بزرگی فعالیت می‌کردند. مثلا بازی ایو مونتان در ترور با صدای مرحوم ایرج ناظریان بسیار باطراوت‌تر است از دیدن نسخه اصلی روی دی‌وی‌دی. همچنان که پرندگان با صدای فهیمه راستکار در نقش مادر، بخشی از قشنگ‌ترین خاطرات سینمادوستان حرفه‌ای است. البته مسیر سبز ثابت کرد که هنوز هم می‌توان به تاثیرگذاری دوبله امیدوار بود. هنرمندی منوچهر اسماعیلی که با بیانی بسیار متفاوت به جای شخصیت جان کافی در فیلم فرانک دارابونت صحبت می‌کرد، از یک دوران احیا در صنعت دوبله خبر می‌داد و در کنار این هنرمند توانا، صدای منوچهر والی‌زاده به جای تام هنکس نیز در فیلم مسیر سبز بسیار شنیدنی بود.

همیشه فیلم‌های سینمایی خوب، نوعی دعوت به اندیشه‌ورزی و تامل‌اند. اگرچه ازنظر خیلی‌ها، چنین دیدگاهی درست نیست، اما حقیقت این است که یک فیلم خوب، تماشاگرش را به تفکر و جدیت فرامی‌خواند. فیلم‌های سال‌های اخیر (چه ایرانی و چه خارجی) عموما با یک سلاح به جنگ گیشه رفته‌اند: ساده‌انگاری و متوسل شدن به کلیشه‌ها. پاسخ این سوال که چرا در سینما و تلویزیون ایران و جهان این میزان کمدی تولید می‌شود، در همین نکته نهفته است. انگار قرار است تاثیرگذاری بر مخاطب طی ساده‌ترین مسیر و با دم‌دستی‌ترین راه‌حل‌ها به دست آید. بنابراین در میان این هیاهوی کمدی، فانتزی، اکشن و... پخش فیلم‌هایی مثل پرندگان که از اهمیت خانواده در زمان تهدید می‌گوید، مسیر سبز که در ورای نقاب‌ها و برچسب‌ها، به انسان و انسانیت اشاره دارد و... می‌تواند یک بارقه امید باشد.