بکه‌له دوباره می‌آید

دونده 28 ساله اتیوپیایی در مسابقه دوی صحرانوردی ادینبورگ در ژانویه 2010 آسیب دید و به سختی به خط پایان رسید و عنوان چهارم را کسب کرد. مسابقه در سطح پوشیده از برف برگزار شد و پس از آن، بکه‌له نتوانست در مسابقات دیگر شرکت کند. او دچار ناراحتی و کشیدگی در عضله ساق پا شد که این آسیب 7 ماه تمام کابوسی برای او شد؛ به‌طوری که در این مدت حتی نمی‌توانست چند متر بدود. او قبول نکرد که پایش را جراحی کنند. در عوض برنامه‌های سنگینی را برای بهبود پایش از طریق تمرینات اصلاحی و فیزیوتراپی تحمل کرد.

بکه‌له درخصوص ناراحتی خود در مصاحبه‌ای تلفنی از منزلش در آدیس‌آبابا گفت: عضله ساق پای من آسیب دید و وضع آن به قدری بد بود که پزشکان اصرار می‌کردند حتما تن به عمل جراحی بدهم.اما نمی‌خواستم این کار را انجام دهم و می‌دانستم پافشاری‌ام چه‌بسا به معنای پایان دوران ورزشی‌ام باشد. یک دوره طولانی‌ استراحت و درمان غیرجراحی را آغاز کردم و حالا خوشحالم که کارها خوب پیش رفته است.

بکه‌له تمریناتش را با احتیاط انجام می‌دهد و مسافت دویدن‌هایش را آرام آرام زیاد می‌کند. او امیدوار است 5/1 تا 2 ماه دیگر برای شرکت در مسابقات آماده شود.

بکه‌له می‌گوید: تمریناتم پس از یک دوره طولانی آسیب‌دیدگی خوب است. روزی 14 تا 16 کیلومتر می‌دوم. البته هنوز در مرحله تمرینات پایه قرار دارم و روزی یک بار می‌دوم. پس از 3 هفته، تمرین دوهای سرعت را آغاز خواهم کرد. باید ببینم چه پیش می‌آید.

مسافتی را که بکه‌له روزانه می‌دود، مسافت دویدن دانش‌آموزان دونده در اتیوپی است و رقیبان بکه‌له را به هراس نمی‌اندازد، اما نباید فراموش کنیم که بکه‌له هرگز کسی نبوده که کیفیت را فدای کمیت کند. او در چند سال گذشته تنها به همراه تاریکو، برادرش تمرینات دویدن را انجام داده است. تاریکو بکه‌له، در سال 2008، قهرمان دوی 3000 متر در مسابقات جهانی داخل سالن شد، اما آیا حالا بکه‌له می‌تواند به موفقیت خود در سال جاری امیدوار باشد و آیا تمرینات منظمی را آغاز کرده است؟ یومس هرمنس، نماینده و سخنگوی بکه‌له درباره تمرینات او نامطمئن است، اما بکه‌له کار خود را انجام می‌دهد و البته فعلا با برادرش نمی‌دود، زیرا تاریکو آمادگی خوبی دارد و بکه‌له فعلا قادر نیست پابه‌پای او بدود.

بکه‌له درباره برادرش می‌گوید: تاریکو تمرینات سختی انجام می‌دهد. او مسافت زیادی را روزانه می‌دود و خود را برای تمرینات مهم آماده می‌کند. او می‌خواهد هر هفته مسابقه دهد. بعضی وقت‌ها یکدیگر را ملاقات می‌کنیم، اما هر کدام تمرینات متفاوتی انجام می‌دهیم. متاسفانه فعلا نمی‌توانیم تمرینات مشابهی انجام دهیم. تا 2 سال پیش، تاریکو با کنه‌نیسا و والدینشان زندگی می‌کرد و آن دو تمرینات کاملا مشابهی داشتند، اما وقتی تاریکو موفقیت‌هایش آغاز شد، به خانه جدیدش نقل‌مکان کرد و تشکیل زندگی خانوادگی داد و اکنون در کنار همسرش زندگی می‌کند.

کنه‌نیسا، ورزشکاری است که کمتر در محافل رسانه‌ای حضور می‌یابد و خیلی کم مصاحبه می‌کند. برخلاف هایله‌گبرسلاسی که زمانی بهترین دونده دوهای 5 و 10 هزار متر جهان بود و رکورد دوی ماراتن جهان را در اختیار دارد، بکه‌له مردی خجالتی است و دوست ندارد مصاحبه انجام دهد. مدیر برنامه‌‌هایش همواره از خبرنگاران می‌خواهد به سراغ او نروند.

هرمنس نقش مهمی در بازگشت بکه‌له به تمرینات داشته است. هرمنس خود زمانی ورزشکار بود و نماینده شرکت حامی بکه له شد و در نهایت بکه‌له، او را به عنوان مدیر برنامه‌‌هایش انتخاب کرد. هرمنس در دوران ورزش خود، آسیب‌های جدی دید، بنابراین می‌داند با این مساله چگونه برخورد کند. او به کنه‌نیسا توصیه کرد زیربار عمل جراحی پا نرود و بکه له خوشحال است که به توصیه هرمنس توجه کرده است. بکه له از دوران آسیب‌دیدگی‌اش چنین سخن می‌گوید: بعضی وقت‌ها احساس بدی داشتم و فکر می‌کنم برای بازگشت به دویدن فقط 50 درصد شانس دارم، اما هرگز ناامید نشدم. به خود می‌گفتم باید مبارزه کنم. می‌دانستم گاهی کارها خوب پیش نمی‌رود و حوادثی پیش می‌آید که باید آنها را پشت سر بگذارید. گاهی به بازنشستگی فکر می‌کردم. الان هم وقت‌هایی به این موضوع فکر می‌کنم.

بکه له درخصوص مقاومت در برابر آسیب‌دیدگی و بازگشت به تمرینات، نقش اطرافیانش را کلیدی می‌‌داند و می‌گوید: همسرم، دوستانم و اعضای خانواده‌ام، همه به من انگیزه و روحیه داده‌اند؛ بویژه هرمنس همیشه مرا تشویق می‌کرد که ناامید نشوم. او به من اعتقاد داشت و به من می‌گفت باید سراغ پزشکان گوناگون بروم و استرس پیدا نکنم. همواره تاکید می‌کرد که دوباره خواهم دوید و نباید نگران باشم. او پیوسته حامی من بود.

هرمنس می‌گوید مشکل این بود که بکه له دو پارگی در یک عضله داشت. پارگی اول سبب شد که او 7 ماه نتواند بدود. وقتی داشت خوب می‌شد،‌ پارگی دوم نگذاشت که تمریناتش را از سر بگیرد و از لحاظ روحی در وضع دشواری قرار گرفت. هرمنس حرف‌هایش را چنین ادامه می‌دهد: همیشه مطمئن بودم که بکه له به دنیای دویدن باز می‌گردد. فقط کمی نگران بودم که مبادا انگیزه‌اش را از دست بدهد، زیرا می‌دانست در ذهن او چه می‌گذرد و چه بحرانی دارد.

آیا بکه له می‌تواند از عناوین قهرمانی جهان خود در دوهای 5 و 10 هزار متر در مسابقات قهرمانی جهان امسال ـ که اوایل شهریور برگزار می‌شود ـ دفاع کند؟ هم بکه له و هم هرمنس در این باره تردید دارند. اگر او 2 ماه دیگر حضور جدی‌اش را در مسابقات آغاز کند، اولین مسابقه مهمی که پیش رو دارد، مسابقه جهانی است و بعید به نظر می‌رسد که بتواند اول شود. بکه له دونده‌ای است که اگر ببیند بخت قهرمانی در مسابقه‌‌‌ای ندارد، اساسا شرکت نمی‌کند.

او می‌گوید: می‌خواهم به اوج خود بازگردم. اصلا نمی‌خواهم در مسابقات شکست بخورم. دوست ندارم نتیجه بدی کسب کنم. نمی‌خواهم به نتایج بد فکر کنم. بله من افسرده شده بودم، زیرا نمی‌خواهم از رقابت کردن دست بکشم. حالا راهی طولانی پیش‌رو دارم.

بکه له کارهای زیادی دارد که وقت او را پر می‌کند. او یک شرکت ساخت و ساز دارد. همچنین در نزدیکی آدیس آبابا یک مرکز ورزشی ساخته که تا چند ماه دیگر به بهره‌برداری می‌رسد. یک هتل مجلل در حال ساخت هم دارد. او هر روز به دفترش می‌رود تا با مهندسان و پیمانکاران ملاقات کند. اما همه اینها سبب نشده است که فکر دویدن و رقابت‌کردن را کنار بگذارد. او می‌گوید: کارهایم خوب پیش می‌رود. تا حدود 4 ماه دیگر یک هتل 5 ستاره در مرکز آدیس آبابا افتتاح می‌کنم و پس از آن مرکز ورزشی‌ام نیز به بهره‌برداری خواهد رسید. این مرکز حدود 7 کیلومتر با آدیس آبابا فاصله دارد. در کار و حرفه‌، شما به افرادی نیاز دارید که کارهای زیادی انجام می‌دهند و باید با همه آنها تعامل داشته باشید.

کارکنان زیادی را باید استخدام کنم و برای پرداخت دستمزدشان برنامه داشته باشم که کار ساده‌ای نیست. از این که بتوانم برای عده‌ای شغل ایجاد کنم، خوشحال می‌شوم.

بکه‌له در اتیوپی قهرمان ملی است و مردم کشورش از او زیاد انتظار دارند. او مردی ثروتمند و اتیوپی کشوری فقیر است. شمار تهیدستان این کشور، بسیار زیاد است، بنابراین کارآفرینی بکه‌له در این کشور اهمیت دارد.

وقتی اخیرا دولت اتیوپی اجرای طرح بزرگ سد هزاره را روی رود نیل آغاز کرد، بکه‌له در جمع ورزشکاران بزرگ و ثروتمندی بود که به این طرح کمک مالی کرد. این سد، بزرگ‌ترین طرح هیدروالکتریک در قاره آفریقا به شمار می‌آید. درباره این پروژه بکه‌له می‌گوید: این پروژه به همه مردم اتیوپی تعلق دارد، نه یک یا 2 نفر. بکه‌له کارخانه‌ای را در ارتفاعات نزدیک رود نیل می‌سازد که در برنامه‌ احداث سد ‌نقش خواهد داشت. او خوشحال از این است که با کارخانه‌اش در ساخت سد سهیم شده است.

کنه‌نیسا بکه‌له علاوه بر کسب 3 مدال طلا و یک مدال نقره از بازی‌های المپیک، ‌4 بار پیاپی قهرمان جهان در دوی 10 هزار متر شده است.

علاوه بر آن 11 بار نیز عنوان قهرمانی جهان در دوی صحرانوردی در مسافت‌های کوتاه و بلند را به دست آورده است. به نظر می‌رسد تا سالیان سال دونده‌ای نتواند به رکوردهای او برسد. او در مواد مختلف دوهای استقامت، قهرمان شده و تنها در دوی ماراتن فعالیت نکرده است. شاید در سال‌های آینده به سراغ این رشته هم برود. فعلا درباره دوی ماراتن حرف نمی‌زند. او با آغاز تمریناتش به سومین مدال متوالی المپیک در دوی 10 هزارمتر فکر می‌کند. بکه‌له خوب می‌داند برای دفاع از عنوان قهرمانی خود در جهان فرصت ندارد و شاید در مسابقات جهانی شرکت نکند. او درباره المپیک لندن با احتیاط حرف می‌زند و می‌گوید: تا المپیک زمان زیادی باقی مانده داست.

واقعا فعلا نمی‌خواهم به المپیک فکر کنم. در حال حاضر نمی‌توانم درباره المپیک حرف بزنم. بیش از یک‌سال است که مسابقه نداده‌ام. وقتی موقعش شد، حرف‌هایم را درباره المپیک بیان خواهم کرد. در حال حاضر بکه‌له تمام تمرکزخود را روی تمرینات روزانه‌اش قرار داده و از این‌که آمادگی‌اش روز به روز بیشتر می‌شود، خوشحال است. فیزیوتراپی و ماساژ بخشی از برنامه‌هایش برای بازگشت به آمادگی کامل است. این که انتظار داشته باشیم او در رقابت‌های جهانی دائه‌جو در نیمه‌ دوم تابستان بدود، انتظاری منطقی نیست. هر چند که خودش نیم‌نگاهی به مدال طلای دوی 10 هزار متر این رقابت‌ها دارد.

رانینگ تایمز / مترجم: جهانگیر چراتی