عشایر زحمت می‌کشند، دلالان سود می‌برند

آذربایجان غربی، دومین استان عشایری کشور به همراه پتانسیل‌های فراوان در زمینه دامداری و مراتع غنی با تولید 56 هزار تن محصول دامی در سال 25 درصد از تولیدات دامی و لبنی استان را تامین می‌کند، ولی وجود دلالانی که ارزان می‌خرند و گران می‌فروشند از معضلات اصلی این قشر از جامعه است.

دام‌ها تنها سرمایه عشایر آذربایجان غربی محسوب می‌شوند که به دلیل برخی کمبودها و نبود زیرساخت‌های رفاهی، بهداشتی، خدماتی، گرانی علوفه و امرار معاش، سودجویان با سوءاستفاده از کمبود مراکز خرید و فروش محصولات کشاورزی، تعاونی‌های عشایر و عدم آگاهی عشایر از وضعیت و نیاز روز بازار با قیمت‌های خیلی کم اقدام به خرید سرمایه‌های عشایر می‌کنند.

کارشناس اداره کل امور عشایر آذربایجان غربی درخصوص مشکلات این قشر به مهر گفت: مناطق عشایری به طور عمده صعب‌العبور و فاقد امکانات مناسب برای حمل تولیدات به بازارهای مناسب فروش بوده و دلالان و واسطه‌ها با رخنه به این مناطق محصولات تولیدی را با نازلترین قیمت از دامداران خریداری و محصولات ضروری مایحتاج را به بالاترین قیمت به آنها عرضه می‌کنند.

جمشید ظفری با اشاره به فعالیت شبکه دلالان خرید و فروش محصولات عشایری در سطح استان و سوءاستفاده از نیازهای این قشر از جامعه افزود: راه‌اندازی مراکز تامین علوفه ارزانقیمت برای ارائه علوفه مورد نیاز در مواقع ضروری، فعالسازی شبکه تعاون عشایری و ساماندهی شبکه بازاریابی فروش این محصولات در سطح استان ازجمله راهکارهای ارائه خدمات و حمایت‌های اقتصادی دولت از عشایر است.

وی کمبود سرمایه برای سرمایه‌گذاری طرح‌های بزرگ نظیر ایجاد انبار علوفه، سیلوی ذخیره علوفه، کشتارگاه‌های دام و مراکز تبدیل فرآورده‌های دامی را ازجمله چالش‌های این حوزه عنوان کرد و گفت: انجام این اقدامات به دلیل ضعف مالی و ضعف علوم کاربردی، نیازمند همکاری دولت و مسوولان و ارائه تسهیلات اعتباری بانکی است.

کارشناس اداره کل امور عشایر آذربایجان غربی همچنین با اشاره به عدم وجود جایگاه‌های بهداشتی نگهداری دام در مناطق عشایری با توجه به ناتوانی عشایر برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های بزرگ دامی اظهار کرد: متاسفانه این امر در مناطق ییلاقی و قشلاقی از جایگاه مناسب برخوردار نبوده و این نبود جایگاه بهداشتی سبب افت سطح کمی و کیفی تولیدات و آلودگی مراتع شده است.

ظفری در ادامه غیربهداشتی‌بودن مناطق مسکونی، شیوع بیماری‌های مشترک انسان و دام، عدم دسترسی به مراکز بهداشتی و کمبود مواد غذایی و در حالت کلی فقر بهداشتی را ازجمله مشکلات این حوزه دانست و گفت: متاسفانه سالانه تعداد زیادی به دلیل ابتلا به بیماری‌های رایج از بین رفته که توسعه مراکز بهداشتی و تامین داروی مورد نیاز می‌تواند سهم عمده در ارتقای سطح بهداشتی زندگی عشایر داشته باشد.

وی با بیان این که جامعه عشایری، بخشی از جمعیت کشور بوده که زندگی آنها براساس دامداری شکل گرفته است، اظهار کرد: دامداری این قشر نیز متکی بر استفاده از مراتع و چراگاه‌های طبیعی بوده که در اقلیم مختلف گرمسیری تا کوهستانی مرتفع واقع شده‌اند، اما به مرور زمان با توجه به رشد جمعیت عشایری از یک سو و کاهش منابع و تبدیل مراتع و چراگاه‌ها به اراضی زراعی و نیز تخریب همه‌جانبه و سیر قهقرایی مراتع به عنوان منبع اصلی تامین علوفه مورد نیاز دام، زندگی ایلی نیز در معرض نابودی قرار می‌گیرد.

کارشناس اداره کل امور عشایر آذربایجان غربی، مقرون به صرفه و اقتصادی نبودن دامداری سنتی، آسیب‌پذیری در مقابل حوادث طبیعی، عدم دسترسی به استانداردهای زیستی و حداقل‌های معیشتی، فروپاشی نظام ایلی ناشی از عوامل سیاسی و اجتماعی و عدم امکان و استفاده از امکانات رفاهی را ازجمله مشکلات عشایر استان عنوان کرد و گفت: مهاجرت و سرریز مازاد نیروی کار جامعه عشایری به شهرهای بزرگ و در نتیجه گسترش حاشیه‌نشینی و پیدایش کمربند فقر در پیرامون شهرهای بزرگ بتدریج حیات جامعه عشایری را در معرض خطر جدی قرار داده است.

وی یکی از ضرورت‌های اسکان موفق عشایر و ایجاد سکونتگاه‌های پایدار را وجود امکانات زیربنایی و خدمات رفاهی دانست و اظهار کرد: زندگی توام با آسایش و رفاه نه‌تنها برای متقاضیان اسکان و یکجانشینی بلکه برای جامعه شهری و روستایی ازجمله انتظاراتی است که باید توسط دولت فراهم شود.

15 هزار خانوار عشایری آذربایجان غربی، کوچ بلندمدت خود را به مناطق کوهستانی و ییلاقی به همراه 2 میلیون واحد دامی از اواسط خرداد سال جاری انجام دادند.

در حال حاضر جمعیت عشایری استان در قالب 13 ایل و 16 طایفه در این منطقه زندگی می‌کنند و بیش از 200 درصد از تولیدات دامی و لبنی استان نیز توسط عشایر تامین می‌شود.

عشایر استان سالانه 41 هزار تن شیر، 2 هزار تن پشم و 13 هزار تن گوشت تولید و 500 هزار راس دام زنده جهت کشتار روزانه روانه بازارهای آذربایجان غربی می‌کنند.

داشتن یک میلیون و 640 هزار هکتار از مراتع به عنوان تامین‌کننده علوفه رایگان برای پرورش دام، در اختیار داشتن 2 میلیون واحد دامی به عنوان سرمایه و مهارت‌های بومی عشایر در تولیدات انواع صنایع دستی ازجمله فرش و گلیم از قابلیت‌های جامعه عشایری آدربایجان غربی است.