اثر خواب‌کافی در زندگی‌کودک شما

فرزندی که به قول مادربزرگ‌های ما، هر چه بزرگ‌تر می‌شود، مشکلاتش هم بزرگ‌تر می‌شود. مشکلاتی که نقش پررنگی در زندگی والدینش دارد.

تولد کودک حتی باعث می‌شود بسیاری از عادات و رفتارهای والدین در خانواده تغییر کند؛ همچنین در کنار شادی ناشی از تولد، نگرانی‌هایی نیز در خانه پدیدار می‌شود.

این مشکلات در زندگی امروز خود را بیشتر نشان می‌دهند چرا که ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مدام تصویری از کودک «کامل» به ما ارائه می‌دهد، یعنی کودکی که همیشه می‌خندد، خوب غذا می‌خورد، چاق و چله است و خوب هم می‌خوابد. در چنین جوی، گاهی پذیرفتن این نکته که کودک ما تا این اندازه کامل نیست، کار دشواری است. از طرف دیگر، در برخی رسانه‌ها، پزشکان و روان‌شناسان طوری مطلب می‌نویسند یا صحبت می‌کنند که در بسیاری از اوقات، والدین خود را مقصر و گناهکار قلمداد می‌کنند، چراکه به نظر این متخصصان، پدر و مادر مسوول اصلی بروز بحران در روح و جان فرزند خود هستند.

اما آنچه مهم است این‌که ما درکی بهتر و درست ‌تر از مشکلات کودک و نوزاد خود داشته باشیم و با جوانب گوناگون این مسائل آشنا شویم. تولد لحظه‌ای است که نوزاد با والدین و والدین نیز با نوزاد آشنا می‌شوند و تلاش می‌کنند خود را با هم تطبیق دهند، یعنی هم طرف مقابل را بهتر بشناسند و هم خودشان را. این تطبیق و تطابق معمولا بدون مشکل انجام می‌شود، پدر و مادر حتی اگر فرزند اولشان باشد، باز خوب می‌دانند که چه چیزهایی به او آرامش می‌دهد و چه چیزهایی آزارش می‌دهد. شگرد خیلی از والدین هم این است که خودشان را جای نوزاد فرض می‌کنند و به این ترتیب تلاش می‌کنند تا خواسته‌هایش را برآورده کنند.

اما گاهی این تلاش‌ها کافی به نظر نمی‌رسد؛ وقتی که کودک دچار مشکل می‌شود و والدین هم راهی برای آرام کردنش پیدا نمی‌کنند. ممکن است پدر و مادر خودشان مهارت و قابلیت‌هایشان را زیر سوال ببرند، چون نوزاد
هر بار که ناآرامی می‌کند به آنان می‌فهماند که پدر و مادر نمونه‌ای نیستند و نمی‌توانند مراقب او باشند. این‌گونه است که تنش شکل می‌گیرد؛ تنشی که ممکن است وضعیت را از آنچه هست دشوارتر کند.

برای حل مشکلات دوران نوزادی، کتاب‌های متعددی نوشته شده و در آینده هم نوشته خواهد شد. در این کتاب‌ها با دسته‌بندی مشکلات بچه‌ها هم مواجه می‌شویم؛ یکی از مهم‌ترین این مشکل‌ها، نخوابیدن یا بد خوابیدن بچه‌هاست.

شاید نخستین هدف این کتاب‌ها هم دادن نوعی اطمینان به پدر و مادرهاست تا به دلیل وجود چند مشکل عادی، کاری نکنند که مشکلاتی واقعی و جدی در چارچوب خانه و خانواده به وجود بیاید و ماندگار شود. هدف دیگر این است که به والدین امکان دهد به مشکلاتی جدی‌تر نیز توجه کنند که ممکن است خاستگاه روانی داشته و نیازمند معالجه و درمان باشد.

پدر و مادرها به طور معمول، برنامه روزانه خود را با تکیه بر قواعدی خاص طراحی و اجرا می‌کنند، قواعدی مانند تمیز بودن، حمام کردن، غذا خوردن و خوابیدن. به مجرد این‌که این قواعد در خانه جا افتاد، می‌شود به اوقات فراغت و بازی نیز توجه کرد. اما اگر کودکی خوب نخوابیده باشد‌یا در کل از رفتن به رختخواب اجتناب کند‌ یا مدام کابوس ببیند در این صورت وضعیت تغییر خواهد کرد.

«چرا بچه‌ی من نمی‌خوابه؟» کتابی است که برای بررسی این مشکل نوشته شده است.

در این کتاب تلاش شده هم به مسائل عادی توجه شود و هم به مسائل پیچیده تا به این ترتیب بتوانید با انواع و اقسام مشکلات خواب کودک آشنا شوید، نمونه‌های مختلف را بررسی کنید و راه‌حل‌های متفاوتی را که پیشنهاد می‌شود مدنظر قرار دهید.

یکی دیگر از نکات مهمی که والدین باید به آن توجه داشته باشند این است که خواب در رشد کودک نقشی اساسی دارد. در خواب است که کودک به شناخت‌های جدید دست می‌یابد و عملکرد مغزی خود را کامل و کامل‌تر می‌کند. از طرف دیگر، خواب بر رفتار نیز تاثیرگذار است. یعنی کودکی که بد یا کم بخوابد ممکن است خیلی حساس‌ یا گاهی نیز گوشه‌گیر شود که در این صورت فعالیت‌های طول روز هم برایش چندان آسان نخواهد بود. این نکته‌ها بر اهمیت خوابیدن درست بچه‌ها تاکید دارند.

نویسنده تلاش کرده تا به پدرها و مادرها بگوید وقتی کودکی بد می‌خوابد، نمی‌خواهد بخوابد، کابوس می‌بیند‌ یا شب ادراری دارد، چه کاری از دست ما برمی‌آید.

امیدواریم شما هم از نکات مهم این کتاب بهره ببرید. کتابی با ترجمه دکتر کتایون شهپرراد‌ که نشر قطره آن را با قیمت 1500 تومان در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است.

کورش اسعدی‌بیگی