مزارع زعفران گردشگران را مسحور می کند

دریچه ای به روی زیبایی های ایران

کد خبر: ۴۱۲۲

زیبایی مزارع کشت زعفران در سحرگاه صبحهای پاییزی چنان خیال انگیز و مسحورکننده است که هر کس یکبار تجربه دیدن آن را داشته باشد، آرزوی دوباره دیدن آن را مدام در دل خواهد داشت.زعفران به عنوان یکی از محصولات ارزشمند کشاورزی است که علاوه بر جنبه های اقتصادی می تواند گردشگران فراوانی را به تماشای زیبایی های خود بخواند.بهره گیری از زعفران از دیرباز در ایران ، آسیای صغیر و بخش هایی از اروپا بویژه یونان رواج داشته است از سوی دیگر با آن که بازار جهانی زعفران در اختیار شش کشور است ، ایران عمده ترین صادرکننده زعفران به شمار می آید.بسیاری از پژوهشگران معتقدند زعفران به عنوان باارزش ترین ادویه جهان ، خاستگاهش برخی از نواحی ایران است و ایرانیان باستان از قدیم الایام کشت و پرورش آن را رونق بخشیده اند.در حال حاضر شش درصد تولید زعفران ایران در خراسان صورت می گیرد، یعنی همان نقطه ای که از دوران کهن کاشت زعفران در آن آغاز شده است به همین دلیل برخی از محققان "مادها" را از اولین تولیدکنندگان زعفران می شناسند. زعفران در زندگی اجتماعی و فرهنگی کشورمان نقش قابل توجهی داشته و نمونه ای از هماهنگی انسان و طبیعت در این منطقه است کشور ما همواره با مشکل کم آبی مواجه بوده ، اما زعفران گیاهی است که به آبیاری زیادی نیاز ندارد. به همین جهت مردم خراسان به کاشت این گیاه روی آورده اند. از سوی دیگر این گیاه در هنگام خواب تابستانی نیز به آب نیاز ندارد و جالب آنکه زمان رویش گیاه زعفران در پاییز و زمستان است و همین امر موجب می شود که این گیاه از آفات و بیماری در امان بماند و نیاز به سمپاشیهای مکرر نداشته باشد.شاید بدانید زعفران گیاهی چندساله است یعنی هزینه و زحمت کشت آن در یک مرحله )یا یکسال ( صورت می گیرد، ولی طی چندسال متوالی زمین محصول می دهد. اما پرورش و برداشت زعفران ، به نیروی انسانی زیادی نیاز دارد و این امر مطابق با شرایط زندگی اجتماعی قدیم ایرانی بوده که خانواده گسترده بود و بسیاری از اقوام و فامیل در کنار یکدیگر زندگی می کردند. این موضوع هم اینک نیز مصداق دارد، به گونه ای که بیش از صدهزار خانوار در نواحی گرم و خشک کویری جنوب خراسان از کاشت، داشت و برداشت زعفران ارتزاق می کنند.مساله دیگر سازگاری زعفران با محیط اجتماعی ساده و طبیعی منطقه خراسان است چرا که پرورش زعفران نیازمند بهره گیری از تجهیزات عظیم حمل ونقل ، سردخانه ، انبارهای وسیع و غیره نیست . به همین دلیل کاشت زعفران بازده اقتصادی خوبی برای مردم آن منطقه دارد.نکته قابل توجه آنکه انتخاب زعفران به عنوان یک محصول کشاورزی از سوی مردم این منطقه نشانگر هوشمندی و توانایی علمی مردم این دیار است به گونه ای که تازه دانشمندان در قرون اخیر به فکر بهره گیری مشابه از زمین برای تولید محصولات کشاورزی افتاده اند.مارگالت اکولوژیست معروف جهان که اسپانیایی است ، عقیده دارد برخی سرزمین ها کم بهره هستند، بنابراین باید از این سرزمین های کم بهره به گونه ای مناسب استفاده کرد. به نظر او برای بهره برداری از سرزمین های کم بهره می توان موضوع زراعت گیاهان دارویی را مطرح کرد و زعفران از آن گونه گیاهان دارویی است که می تواند در زمین های کم بهره به نحو مطلوب رشد کند، چرا که مواد موثر در این گیاه افزایش پیدا می کند و چون ارزش افزوده آن بالاست ، می تواند در اقتصاد آن سرزمین و مردم آن خطه موثر واقع شود. مارگالت برای بیان این نظریه جایزه نوبل هم دریافت کرده است حال آنکه کشاورز خراسانی قرنهاست این ایده را عملی ساخته است.متاسفانه در طول زمانهای گذشته ، زعفران آنچنان که باید شناخته نشده بوده و در ایران قدیم صرفا خانواده های مرفه از زعفران در تهیه خوراک استفاده می کردند اطبای قدیم از جمله زکریای رازی در قرن هشتم ، بوعلی سینا در قرن نهم ، ابوریحان بیرونی در قرن دهم ، حکیم مونس حسینی در قرن شانزدهم ، علوی خراسانی شیرازی در قرن هفدهم ، ابن الاطباء در قرن هجدهم ، ناظم الاطباء در قرن نوزدهم و برخی محققان ایرانی در قرن بیستم از زعفران در آثار خود نام برده اند. در اکثر آثار آنان از زعفران به عنوان یک ماده معطر برای غذا و شیرینی ها، ایجاد نشاط، تحریک اشتها و هضم غذا ذکر شده است . همچنین از زعفران به عنوان مسکن سرفه و برونشیت های مزمن ، تسکین درد دندان ، رفع حالات تشنجی و بی خوابی ، دفع سنگ کلیه و صفرا و تقویت کننده بینایی و درمان اسهال ذکر شده است همچنین از زعفران به عنوان مسکن سرفه و برونشیت های مزمن ، تسکین درد دندان ، رفع حالات تشنجی و بی خوابی دفع سنگ کلیه و صفرا و تقویت کننده بینایی و درمانی اسهال ذکر شده است .تا مدتها زعفران ایران فقط در داخل تولید و مصرف می شد، ظاهرا از حدود یکصدسال قبل زعفران ایران به اروپا و بخصوص کشور اسپانیا راه یافت در دوران قاجاریه زعفران به صورت نامی آشنا و حالت تحفه و سوغات وارد بازار کشورهای اروپایی شد و بدون آنکه مبداء آن معلوم باشد مورد مصرف اروپاییان قرار می گرفت به عبارت دیگر زعفران ایرانی به نام خارجی ها به فروش می رفت ، اما از حدود چهل سال قبل بود که زعفران ایران در بازارهای اروپایی شناخته شد و هم اینک زعفران ایران در کشورهای اسپانیا، ایتالیا، فرانسه ، آلمان ، یونان و انگلستان به فروش می رسد. به گونه ای که مردم این کشورها از طریق مرغوبیت زعفران ایرانی کشور ما را می شناسند با آنکه در کشورهایی مانند اسپانیا و یونان هم زعفران کاشته می شود، رنگ ، اصالت ، طعم ، عطر و اسانس زعفران ایران به مراتب از زعفران کشورهای یاد شده بهتر است . زعفران ایران به سبب همین ویژگی ها دارای انرژی )کالری ( زیادی است و زعفران کشورهای رقیب از این میزان انرژی برخوردار نیست و نخواهد بود، چون زمینی مانند خطه خراسان در آن کشورها وجود ندارد. از طرف دیگر بهره گیری های متنوع از زعفران ایران یک ویژگی دیگر آن به شمار می آید. به عنوان نمونه یک دانشمند فرانسوی که سال گذشته به ایران سفر کرده بود،20 کیلو گل زعفران را با خود به فرانسه برد و از آن ماده ای استخراج کرده است که این ماده می تواند تحول عظیمی در صنعت عطرسازی جهان ایجاد کند. زعفران از چنان کارآیی در توسعه صنعت عطرسازی فرانسه برخوردار بوده که فرانسویها امسال سفارش500 کیلو زعفران را به ایران داده اند.با این اوصاف مشخص است که زعفران می تواند به عنوان سمبل گردشگری ایران مطرح شود، تا هم گسترش گردشگری و هم رونق اقتصادی را موجب شود؛ چرا که در کشورهای فقیر زعفران مصرف نمی شود و عموما کشورهای مرفه به مصرف زعفران تمایل دارند. به همین جهت ضرورت دارد یک تحقیق علمی و گسترده نسبت به تاثیر زعفران بر رونق گردشگری انجام پذیرد تا زمینه های مختلفی در مورد گردشگری تجربه شود و راه حلهای نوینی نیز به دست آید.