پویایی و تحرک «ارمغان» رادیو معارف

وارد استودیوی برنامه که می‌شوم مهدی میرزایی، تهیه‌کننده و سردبیر را می‌بینم که بسیار پرنشاط با حامد عباسی، گوینده برنامه صحبت می‌کند تا وی هم بتواند با انرژی برنامه را اجرا کند. میرزایی از زمان افتتاح شبکه رادیویی معارف، یعنی سال 1377 در برنامه‌های مختلفی چون مکارم خوبان، کرانه نور، پرسش و پاسخ قرآنی و... فعالیت داشته است. وی به ویژگی‌های برنامه‌های صبحگاهی اشاره می‌کند و می‌گوید: من و دوستانم سعی می‌کنیم در این برنامه صبحگاهی که موضوعات دینی و معارفی دارد با حفظ شور و نشاط، شنوندگان زیادی را جذب کنیم.

وی به طراحی و استفاده از تکنیک‌های مختلف برنامه‌سازی برای جذب مخاطب در این برنامه اشاره می‌کند و می‌افزاید: در این برنامه علاوه بر این‌که به موضوعاتی اجتماعی پرداخته می‌شود آداب عبادی فردی شامل قرائت قرآن، زیارت روز، دعای روز و کلام اخلاقی بزرگان در قالب ره توشه نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

میرزایی با بیان این‌که برنامه در طول هفته موضوع مشخصی دارد، خاطر نشان می‌کند: مخاطبان نیز از طریق تلفن در برنامه حضور دارند و همیشه باعث قوت قلب عوامل تولید می‌شوند.

وی معتقد است: برنامه ارمغان، جای خود را میان مخاطبان باز کرده و با استقبال خوب شنوندگان در گروه‌های سنی متفاوت روبه‌رو شده است که این موضوع را می‌توان از آمار تماس‌های شنوندگان با روابط عمومی شبکه متوجه شد.

وی بیان می‌کند: در چند نوبت تصمیم گرفتیم این برنامه را به پایان برسانیم، اما به دلیل استقبال شنوندگان و توجه مدیران شبکه قرار شد ارمغان ادامه داشته باشد.

شاید یکی از دلایل موفقیت این برنامه را توجه جدی مدیران شبکه به طراحی برنامه صبحگاهی در رادیو و استفاده از کارشناسان خوش بیانی همچون حجج‌اسلام ماندگاری، حیدری، بهرام پور، حسینی اراکی، عصاری و فلاح عنوان کرد.

یکی دیگر از ویژگی‌های این برنامه، حضور نویسندگان مختلف است که هر کدام به قلم خود و با تکنیک‌های خاص توانسته‌اند به میزان رضایتمندی مخاطبان از برنامه کمک کنند. نوشتن متون صبحگاهی به تخصص ویژه‌ای نیاز دارد که افرادی چون خانم‌ها بشری، ضیایی و آقایان بابایی، طاهری، صفایی، حسینیان و توکلی‌زاده توانسته‌اند بخوبی این مسوولیت را انجام دهند.

حامد عباسی، گویندگی برنامه را به عهده دارد. وی از سال 1381 به‌عنوان گوینده و مجری وارد شبکه رادیویی معارف شده و تاکنون در برنامه‌های مختلفی حضور داشته است. اما مهم‌ترین برنامه‌ای که عباسی با آن شناخته شده، ارمغان است که بیش از 2 سال هر روز صبح با این برنامه به مردم سلام کرده است.

وی در پاسخ به این پرسش که یک گوینده و مجری خوب باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد، می‌گوید: چند اصل مهم در گویندگی و اجرا در رادیو وجود دارد که این ویژگی‌ها باعث موفقیت مجری می‌شود؛ اول این‌که مجری باید از واژه‌های سرزنده و پویا در کلام خود استفاده کند؛ امید به زندگی، نشاط و تحرک را در مخاطب به وجود آورد، همان‌طور که شعار ملی رادیو، «رادیو رسانه امید و آگاهی» است. دوم، از واژه‌های ملموس و آشنا استفاده کند. البته این ویژگی در برنامه‌هایی که رویکرد‌های متفاوتی دارند، مختلف است. به طور مثال در برنامه‌های ادبی از واژه‌ها و کلمات فاخر ادبی باید استفاده کرد تا وزین بودن برنامه حفظ شود. سوم، یک مجری علاوه بر این‌که از زبان فارسی و عملکرد آن آگاه است ‌باید بی پرده و صریح سخن بگوید و از زبان فارسی شفاف و روشن استفاده کند و آخرین نکته این‌که یک مجری توانمند موظف است با مخاطب ارتباط موثری برقرار کند و این ویژگی بسیار مهم است زیرا اگر مجری 3 ویژگی ابتدایی را داشته باشد و به ویژگی آخر توجهی نکند با اقبال مواجه نخواهد شد، چون در این حرفه شناخت مخاطبان و ارتباط با آنها بسیار مهم است.

وی با اشاره به شیوه اجرا در برنامه‌های صبحگاهی رادیو می‌افزاید: خاصیت صبح، سرزندگی و تحرک است. ویژگی صبح نشاط، شور و شوق است. برنامه صبحگاهی باید شنوندگان را به حرکت و پویایی ترغیب کند. مثلا اگر در یک برنامه صبحگاهی ریتم برنامه، کند باشد حتما تاثیر منفی خواهد داشت و مخاطب این برنامه را برای شنیدن انتخاب نخواهد کرد. پس برای مخاطبانی که به یک محرک احتیاج دارند، ریتم مناسب برنامه و لحن مجری بسیار کمک‌کننده است. البته در برنامه صبحگاهی یک ویژگی در کلام مجری بسیار اهمیت دارد و آن این‌که مجری برنامه صبحگاهی ‌باید ساده و پرانرژی صحبت کند. ساده صحبت کردن شامل ساده‌گرایی، ساده‌پوشی، ساده زیستی و... می‌شود. راز گویندگان بزرگ این است که پیچیده می‌اندیشند و ساده سخن می‌گویند. به عنوان مثال به این بیت زیبا توجه کنید: بنی آدم اعضای یکدیگرند‌/‌ که در آفرینش ز یک گوهرند. راز ماندگاری این بیت شعر، زبان ساده و مفهوم بلند آن است. راز موفقیت استاد مطهری(ره) در نویسندگی این بود که مفاهیم پیچیده را با زبانی ساده می‌گفت و جلال آل احمد هم در عین سادگی، شکایات بزرگی را مطرح می‌کرد؛ ولی منظور از ساده سخن گفتن، سطحی سخن گفتن نیست. چون سطحی سخن گفتن یعنی تنزل و بی‌احترامی به شنونده و نادیده گرفتن حق مخاطب.

وی بیان می‌کند: واقعیت این است که من هیچ وقت سعی نکردم نسبت به بقیه دوستان و همکارانم اجرای متفاوتی داشته باشم. بیشتر تلاشم این است که در انجام دادن کارم موفق باشم و مهم‌ترین خواسته قلبی من، رضایت خاطر شنوندگان است، چون حیات کاری من به رضایت مخاطبانم بستگی دارد. نه تنها من، بلکه رسانه رادیو نیز بدون مخاطب معنایی ندارد و اگر هم تفاوتی میان اجرای من با دیگر دوستان هست به دلایل دیگری است. به عنوان مثال لحن یک مجری در برنامه صبحگاهی و نوع بیان کلمات، تاثیر زیادی در کار او دارد و بیشترین تفاوت میان مجری‌ها، لحن و آهنگ صدای آنهاست که همراه اطلاعات عمومی و تخصصی و همچنین تیزهوشی و درایت مجری لحن مناسب را ایجاد می‌کند. بنابر این احتیاج نیست کسی برای خود لحن خاصی ایجاد کند. حتی با این داشته‌ها مجری می‌تواند به لحنی متفاوت برسد.

وی پخش برنامه‌های صبحگاهی در شبکه‌های رادیویی را نیاز اصلی شبکه‌ها عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: همان‌طور که می‌دانید هر کدام از شبکه‌های رادیویی، رویکرد خاصی دارند و نمی‌توان انتظار داشت برنامه‌ای را که شب پخش شده با همان حال و هوا در صبح پخش کرد. در این صورت همه شبکه‌های رادیویی به برنامه‌های صبحگاهی نیاز دارند، اما متناسب با نوع رسالت شبکه. مثلا برنامه ارمغان، هر روز صبح به بیان آداب عبادی و اجتماعی می‌پردازد و کاملا رویکرد معارفی دارد و هدفش اغنای مخاطبان از ابعاد مختلف معرفتی است. نکته مهم این است که چون برنامه صبحگاهی ویژگی‌های خاصی دارد، افراد توانمند شبکه برای تولید انتخاب شوند.

وی خاطرنشان می‌کند: در رادیو جسته و گریخته حرکات خوبی دیده می‌شود، اما موازی کاری یک مشکل آشکار است که باید در این مورد فکری کرد، البته ما برنامه‌‌های بسیار خوب و قوی‌ای داشته و داریم که حتی ماندگار شده‌‌اند، مثل برنامه زیبا و جذاب «صبح جمعه باشما» که مخاطبان بسیار زیادی دارد. اما هنوز هم این کافی نیست. ما در برنامه‌ها و سیاست‌های کلی برنامه‌های صبحگاهی به بازنگری و هدفمندی احتیاج داریم و واضح است که کارهای زیادی باید انجام شود تا به سرمنزل مقصود برسیم.