وداع با خوی حیوانی

شریف‌زاده در آثارش فیگورهایی انسانی را با نیم‌تنه حیواناتی ازجمله ماهی، طاووس، عقرب، سوسک، گنجشک و... ترکیب کرده است. فضای رعب‌آوری در آثار او حاکم است که نشان از تفکر متفاوت این هنرمند نسبت به خلقیات انسانی و رابطه آن با خوی حیوانی دارد.

ایده اصلی این نمایشگاه از طرف محمدرضا شریف‌زاده که دکترای فلسفه هنر و شرکت در نمایشگاه‌های متعدد انفرادی و گروهی در داخل و خارج کشور را دارد،مطرح شده بود.

وی معتقد است از متون کهن تا امروز، تفاوت میان انسان و حیوان نطق و عقل بیان شده است. این موضوع شاید به آن معناست که انسان بسیاری از خصلت‌های خود را از حیوانات به ارث برده است. در همین زمینه باورهای کهنی وجود دارد که انسان شکوه را از اسب، بددلی و شکاکی را از پرندگانی نظیر گنجشک، رذالت را از خزندگانی مانند سوسک و مارمولک و غارت و قدرت را از گرگ‌سانان گرفته است.

آثار او نماهایی از نیم‌تنه انسان را در نیم‌تنه دیگر به صورت حیوان به تصویر می‌کشد. این ‌انسان‌ها در پس‌زمینه با رقعه‌هایی از مینیاتورهای دوره قاجاریه و صفویه معلقند. این موتیف‌ها (نمادها) به وسیله تکنولوژی هنر دیجیتال خلق شده‌اند و شاید شریف‌زاده به نوعی آنها را به صورت مینیاتورهای معاصر ارائه داده است که از یک‌سو خاصیت نگارگری ایرانی را دارند و از سوی دیگر رگه‌های امروزین بودن در آنها هویداست. هنرمند نقش‌مایه‌های نگارگری را به صورت نقاط ریز دیجیتالی درمی‌ آورد که تصویر جدیدی از مینیاتور ارائه دهد تا مخاطب دقت بیشتری در نماد مورد نظر داشته و شاید نکات جدیدی در آنها بیابد.

به طور کلی نیم‌تنه انسان و نیمه تنه حیوان در تابلوهای شریف‌زاده به صورت دوار و معلقند و مفهوم کار توسط فیگورها کامل شده است. در بعضی جاها شریف‌زاده در کنار فیگورها از مصرع شعر‌های فارسی استفاده می‌کند.

هدف هنرمند از آوردن این نوشته‌ها تنها معرفی خودش و کارش به عنوان هنرمند و اثر ایرانی است. گاهی او مصرعی را از یک شعر و مصرع دیگر را از شعر دیگری برگزیده است و زمانی نوشته تابلو به عمد محو شده تا نشان از اعمال سلیقه عمدی هنرمند برای بیان خاص داشته باشد. شریف‌زاده که در گذشته نمایشگاه «تعزیه» و «زورخانه» را برگزار کرده است با ذکاوت خاصی تاکید روی هویت ایرانی و مسلمان بودنش دارد و این نکته را در کارهایش کاملا عیان می‌توان یافت.

به گفته شریف‌زاده پس از تمام شدن مبحث تئوریک ایده، خلق آثاری با چنین جانمایه‌هایی اتود خطی اولیه در مورد این آثار شکل گرفت و سپس لایه‌های مختلف اجرا شد و پس از آن کار تصویربرداری شروع شد و بعد از مونتاژ نهایی از آنها خروجی گرفته شده است. بارها ممکن است شریف‌زاده در اندازه نهایی کارها را به چاپ برساند و نقاط قوت و ضعف کارها را بسنجد. وی عقیده دارد زمانی که می‌خواهیم از عکس یک اثر هنری بسازیم باید به نوعی وارد فضای فانتزی شویم و مخاطب احساس کند که عکس‌ها دستکاری شده و تصویر جدیدی به صورت دیجیتالی خلق شده است.

شاید شریف‌زاده می‌توانست در ارائه آثار از هنر کلاژ نیز بهره بگیرد ولی او دوست دارد عکاسِ تصویرسازِ دیجیتالی باشد تا یک کلاژ کار ماهر. شاید تصور هنرمند بر این است که باید کارها در نهایت روی کاغذ عکاسی به چاپ برسند تا هنر جدید تصویرسازی دیجیتالی را به مخاطب امروز بشناساند.

در گوشه‌ای دیگر از این نمایشگاه در کنار آثار مردانه شریف‌زاده که نیم تنه انسان با حیواناتی نظیر سوسک، عقرب، طاووس، پروانه، گنجشک، ماهی و... ترکیب شده بود، 3 مجسمه از سینایی که از تکنیک منحصر به فرد خمیر کاغذ در خلق آثارش بهره می‌گیرد، قرار گرفته‌ بودند و بهتر است نام اینستالیشن (چیدمان)‌ را برای آنها به کاربرد.

سینایی با 3 مجسمه زنی طاووس مانند، پری دریایی و زنی که از صدف حلزون بیرون آمده به نمایشگاه «تبادل» پای گذاشت. یاسمین سینایی برخلاف کارهای نمایشگاه گذشته‌اش «اسرار حوا» در نگارخانه شیرین که فرشتگانی با قدی کوچک‌تر از قد انسان طراحی شده بودند، زنان «تبادل» را بلند قامت و سر به بالا با برش‌هایی عمودی و باریک ساخته بود. او این آثار را نیز با تکنیک خاص خودش، خمیر کاغذ خلق کرده و کارها با کلاژهای ظریفی از نگین و توری‌هایی که نماد تجمل است، تزیین شده‌اند. برخلاف مردان شریف‌زاده که با هیکلی درشت و نمایی خشن نشان داده می‌شوند، زنان سینایی موجوداتی اسطوره‌ای، رویایی، نازک و باریک و شاد که خبر از اطمینان اخلاقی درونی می‌دهد، تصویر شده‌اند.

به هر صورت کارهـــای مردانه شـــریف‌زاده با تم زنانه آثار سینایــی درهم‌آمیخته و تبادل نهایی را میان 2هنرمند نشان می‌داد. در نگاهـی دیگر 3 مجسمه سینایی تلطیف‌کننده فضـــای پرخشونت و مـــردانه 10 تابلوی شریف‌زاده است.

همه چیز در این نمایشگاه فضایی رعب‌آور و وحشتناک را از انتظار آدمی نشان می‌دهند. حتی مجسمه‌های سینایی نیز در صف ایستاده‌اند تا پاسخگوی عملکرد خود باشند. شاید هنرمندان این نمایشگاه مشترک خواسته‌اند به بیان مشترکی برسند تا انسان‌ها به خود بیایند و خوی حیوانی را از وجود خود بزدایند.