آلاینده‌های پنهان در خانه

آلودگی در خانه از منابعی ناشی می‌شود که اتفاقا برای ما بسیار هم عادی به نظر می‌رسند. در واقع علاوه بر منابع اصلی آلودگی هوا عوامل بسیاری هوای داخل خانه و اماکن عمومی را آلوده می‌کنند که از جمله آنها می‌توان از آلاینده‌های بیولوژیک، سوختی، سرب، دود سیگار و آزبست نام برد.

قارچ‌ها، باکتری‌ها و موجودات ذره‌بینی موجود در گردوغبار و البته گرده گل‌ها و گیاهان، از آلاینده‌های بیولوژیکی هستند و از جمله منابع گسترده آلودگی در هر خانه‌ای محسوب می‌شوند این در حالی است که بسیاری از افراد از این خطرات بی‌اطلاع‌ هستند.

آلودگی‌های بیولوژیک: نقاط مرطوب خانه مانند حمام، دستشویی، آشپزخانه و زیرزمین محیط‌های کاملا مساعدی برای رشد و پرورش قارچ‌ها و باکتری‌ها هستند. قارچ روی همه مواد با منشاء گیاهی و حیوانی مثل چوب، کاغذ، پارچه، چربی، پسماند‌های آشپزخانه و مواد غذایی مرطوب رشد می‌کند. اسپور قارچ (عامل تولید و تکثیر قارچ‌ها) در فضای خانه پخش می‌شود و در مکان مناسب مجموعه‌های قارچی جدید را به‌وجود می‌آورد. در این میان پسمانده نان مناسب‌ترین محل برای رشد قارچ است.

مونوکسید کربن در خانه: محققان معتقدند غلظت گاز مونوکسید کربن در فضای باز و بسته یکسان است و فرقی نمی‌کند، تنها تفاوت این است که به علت تحرک کمتر در فضای بسته تعداد نفس‌ها کمتر است و در نتیجه این مواد آلاینده به مقدار کمتری وارد بدن می‌شوند. در حالی که اگر فرد در حال تحرک باشد، تعداد تنفس بیشتر و در نتیجه میزان دریافت مواد آلاینده نیز بیشتر می‌شود.

اگر چه گاز مونوکسید کربن یک گاز خفه کننده است اما به طور معمول، غلظت این آلاینده در هوای خانه به آ‌ن اندازه نیست که باعث مسمومیت و خفگی شود اما تنفس این هوای آلوده باعث تنگی نفس، کاهش عمق تنفس، افزایش تعداد تنفس در دقیقه، سوزش و آبریزش از چشم، سردرد و عوارض مشابه دیگر می‌شود.

مونوکسیدکربن و ذرات معلق سیستم خونی را درگیر می‌کند و باعث می‌شود میزان انتقال اکسیژن به بافت‌ها کم شود و با ترکیب هموگلوبین با مونوکسید کربن ماده خطرناک کربوکسی هموگلوبین تشکیل می‌شود که به بافت‌های بدن آسیب می‌رساند.

مواد شیمیایی از جمله حشره‌کش‌ها، رنگ‌ها، براق‌کننده‌ها، واکس‌ها، چسب‌ها، پاک‌کننده‌ها، خوشبوکننده‌ها و سفیدکننده‌ها و بسیاری از مواد دیگری که در خانه‌ها پیدا می‌شوند مواد تبخیرشونده دارند. پس از استفاده از این مواد بخشی از آن تبخیر شده و وارد هوای تنفسی می‌شود. بعضی از این مواد نیز ممکن است قابل اشتعال باشند.

این مواد باعث بروز واکنش‌های سریع در بدن مثل سوزش و خارش چشم، بینی و گلو و سردرد می‌شوند. تماس با این مواد در طولانی‌مدت منجر به از دست‌رفتن قدرت تمرکز، حالت تهوع، آسیب‌های کبدی و کلیه و دستگاه اعصاب می‌شود. اثر سرطان‌زایی برخی از این مواد بر حیوانات و انسان به اثبات رسیده است.

برای کمتر کردن این خطرات در خانه، ازهرماده‌ای درموارد مصرف ذکر شده بر روی بسته آن و براساس اطلاعات داده شده استفاده کنید. مثلا اگر روی بسته پودری نوشته شده بود برای پاک کردن وان، دستشویی و کاشی، از آن برای پاک کردن جرم ظروف استفاده نکنید. همچنین خرید محصولات سعی کنید از محصولات شناسنامه‌دار استفاده کنید و از خرید کالاهایی که خوشبوکننده‌های شیمیایی دارند، خودداری کنید. این مواد شامل فتالات‌هایی هستند که بر روی سیستم هورمونی بدن اثر منفی می‌گذارند.

در ضمن هیچ‌گاه مواد شوینده را باهم مخلوط نکنید، مگر این‌که در دستورالعمل آن آمده باشد.سعی کنید برای شستشو از مواد طبیعی مانند سرکه سفید، جوش‌شیرین، صابون‌های گیاهی و نمک استفاده کنید.

اسپری‌ها و رنگ: از اسپری‌های بهداشتی و شخصی که بگذریم، مواد خوشبوکننده هوا که اتفاقا به‌طور وسیعی در خانه‌ها مصرف می‌شوند، از جمله آلاینده‌های جدی هستند. صاحبخانه تصور می‌کند با اسپری آن در فضای خانه محیط تمیز و مرتبی را ایجاد می‌کند، اما خبر ندارد که چه ظلم بزرگی در حق خود و خانواده‌اش می‌کند. این مواد در واقع فقط سلول‌های بویایی را بی‌حس می‌کنند وگرنه تأثیری در رفع بوی بد ندارند. یادمان باشد، نظافت و تهویه مناسب بهترین راه برای رفع بوی ناخوشایند درمحیط خانه است.

همچنین برای رنگ‌آمیزی خانه اغلب افراد سعی می‌کنند با انتخاب رنگ‌های روغنی حداقل نظافت دیوار‌ها را آسان‌تر کنند، اما بد نیست بدانید رنگ‌های پلاستیک کم‌ضررتر از رنگ‌های روغنی هستند. به این دلیل که با آب رقیق می‌شوند، درحالی که در نقاشی با رنگ‌های روغنی ا ز تینر و حلال‌های نفتی استفاده می‌شود.

برای جلوگیری از هرگونه حساسیت بهتر است در و پنجره‌ها را برای چند روز باز بگذارید و سعی کنید در این محیط‌ها قرار نگیرید و یادتان باشد که نقاشی با قلم‌مو بهتر از نقاشی با وسایل رنگ‌پاش یا اسپری‌های رنگی است.

استفاده مستمر از خشکشویی: در خشکشویی‌ها به جای آب و مواد پاک‌کننده معمولی برای پاک کردن لباس‌ها، از مواد شیمیایی استفاده می‌شود. باقیمانده این مواد بر روی لباس‌ها درخانه و محل نگهداری لباس بتدریج تبخیر می‌شوند. این مواد از آلوده‌کننده‌های هوای خانه هستند. حتی الامکان از خشکشویی لباس‌ها کمتر استفاده کنید.

سرب: سرب از راه تنفس، بلعیده شدن گردوغبار حاوی سرب یا رنگ‌های پوسته‌شده وارد بدن انسان می‌شود. استفاده از روزنامه برای مصارفی که به تغذیه مربوط می‌شود یا برای بازی بچه‌ها سبب ورود این ماده به بدن می‌شود. درجا کار کردن خودرو در پارکینگ منزل علاوه بر گازهای سمی مقداری سرب را نیز وارد هوای ساختمان می‌کند.

ساده‌ترین راه پیشگیری از انتشار گرد و غبار حاوی سرب گردگیری به وسیله دستمال مرطوب است.

گازهای سمی: مهم‌ترین گاز آلی آلاینده هوای داخل خانه فرمالدئید است، در حالی که غلظت آن در هوای باز بسیار کم است. از منابع عمده ‌این گاز در خانه، دود سیگار و مواد سنتزی حاوی رزینهای فرمالدئید هستند. گفته می‌شود حتی بوی نویی که از پلاستیک‌ها برمی‌آید در واقع مواد ارگانیک فرار را در بر دارد که به راحتی از مواد شیمیایی متصاعد می‌شود و بیشترین ضرر را برای سلامتی انسان دارند. این مواد شیمیایی نفتی مثل فرمالدهید تولوئن و زیلن است که در رنگ‌های فرش و محصولات فشرده چوبی که اغلب در کابینت‌سازی از آنها استفاده می‌شود.

درست است که باور این که بالشی که با آن راحتید و به فرم خوبی زیر سر قرار می‌گیرد یا تشک و حتی صندلی مورد علاقه‌تان می‌توانند محیط تنفستان را آلوده ‌کنند بسیار سخت است، اما ترکیباتی با عنوان PBDE در محصولاتی از این دست استفاده می‌شوند که تا حدی خاصیت ضد حریق دارند. این مواد رشد جنین را مختل می‌کند، میزان ترشح هورمون تیروئید را با اختلال مواجه می‌کند و به عنوان یکی از دلایل ایجاد سرطان نیز مطرح‌ هستند. تشک‌های امروزی با دارا بودن پلی استر‌های نفتی مثل نایلون و پلی اورتان، گازی را از خود متصاعد می‌کنند که سبب ایجاد اختلالات عصبی می‌شود. در برخی از تشک‌ها هم که گفته می‌شود خاصیت ضد آب و ضد لکه دارند، از مواد شیمیایی موسوم به پرفلورها PFC استفاده می‌شوند. این دسته مواد شیمیایی هیچ‌گاه در طبیعت از بین نمی‌روند و توانایی جایگزینی در بدن انسان را دارند. البته تحقیقات نشان می‌دهند که بسیاری از سرطان‌ها را هم باعث می‌شوند.

پس بهتر است، زمان خرید مبلمان به دنبال انواعی باشید که فاقد این مواد باشند و حتی تشک‌های خود را با انواع محصولات طبیعی یا پشم‌های طبیعی ضد آتش جایگزین کنید. همچنین از برخورد مستقیم با فوم‌هایی که احتمال مصرف بازدارنده‌های حریق در آنها هست خودداری کنید و اگر نمی‌توانید با مواد طبیعی آنها را جایگزین کنید، حداقل بر روی آن یک پارچه محکم و ضخیم بکشید و اطراف آن را به صورت مکرر با جارو برقی که فیلتر‌های مخصوص دارد جارو کنید. در ضمن حتی‌المقدور از انواع ضد آب و ضد لکه آنها استفاده نکنید.