دریچه‌ای به جهان تازه

هرچند که ماهیت معلم بودن ربطی به آنچه ‌آموزش می‌دهی ندارد و بین معلم درسی مانند فیزیک یا ورزش یا هر رشته دیگر، تفاوتی وجود ندارد، اما قوانین نانوشته‌ای هم وجود دارد که بعد از ماهیت معلم بودن، برای معلم زبان، تعریف دیگری را ارائه می‌دهد.

اتفاقا مرجان قطبی که 6 سالی است تجربه تدریس زبان انگلیسی در آموزشگاه‌های زبان را دارد، با همین تعریف؛ خصوصیت‌های معلم زبان را کمی متفاوت می‌داند.

او معتقد است همه معلم‌ها باید خوش‌اخلاق، دارای ابتکار عمل و مسلط به آنچه ‌تدریس می‌کنند باشند، اما یک معلم زبان خوب، باید با وجود داشتن این خصوصیات شخصی پرانرژی، شاد و صمیمی باشد.

ظاهرا اصلی در آموزش زبان‌های خارجی وجود دارد مبنی بر این که از آنجایی که هر فرد به شکل طبیعی نسبت به زبان مادریش (حتی بدون داشتن تحصیلات تکمیلی و دانشگاهی) از ابتدای کودکی تسلط پیدا می‌کند، آموزش زبانی دیگر برایش سختی‌هایی دارد که باید در آموزش به آن توجه شود.

کارشناسان آموزش زبان معتقدند نحوه تدریس و یادگیری زبان دیگر‌ باید بدون اجبار و در فضایی شاد و تشویقی انجام شود. حالا این معلم زبان هم تاکیدش روی همین موضوع است: «به نظرم معلم زبان باید جو کلاس را صمیمی کند و با ابتکار عمل از روش‌های متفاوت و راهکارهای جذاب و شاد برای آموزش صحیح زبان استفاده کند».

او معتقد است تدریس زبان در فضای شاد و صمیمی سبب می‌شود تا زبان آموزان تحت تاثیر انرژی معلم، تلاش بیشتری برای یادگیری داشته باشند.

ضرب‌المثلی در زبان انگلیسی هست که می‌گوید هر زبان جدید، دریچه‌ای به سوی دنیای جدیدی است. مرجان که از کودکی به آموزش زبان علاقه داشته و از سال‌های ورود به دانشگاه به شکل پیگیر زبان خوانده، بشدت به این ضرب‌المثل اعتقاد دارد و معتقد است معلم زبان خوب، معلمی است که زبان خارجی مربوط‌ را نه‌صرفا با لغت و گرامر که با فرهنگ و آداب همان زبان بیاموزد و همان‌گونه آموزش دهد.

«از سلام و احوالپرسی گرفته تا نحوه شوخی کردن، احترام گذاشتن و حرکات سر و صورت در فرهنگ‌های مختلف و
به تبع آن زبان‌های مختلف، متفاوت است. پس کسی که مثلا زبان انگلیسی تدریس می‌کند باید علاوه بر تسلط ساختار این زبان، بر چنین جزئیاتی نیز احاطه داشته باشد تا بتواند معلم خوبی باشد».

از او می‌خواهم که بگوید، زبان آموزی چه تاثیری بر او داشته است: «به شکل کلی در فرهنگ کشورهای انگلیسی زبان ارتباط برقرار کردن، خیلی راحت است، مثلا آنها به راحتی در برخورد اول بدون این که بی‌احترامی صورت گیرد، هم دیگر را به اسم کوچک صدا می‌زنند، رودربایستی ندارند، صادق و بدون تعارف هستند، احساس می‌کنم بر همین اساس من هم روحیه‌ام تغییراتی داشته، مثلا برعکس گذشته حالا خیلی راحت‌تر با آدم‌ها ارتباط برقرار می‌کنم، وقتی در ‌جمعی حضور دارم دیگر معذب نمی‌شوم و سعی می‌کنم تعارفی نباشم».

مرجــان قطـــبی به اینها یک جمله دیگر هم اضافه می‌کند: «از وقتی که زبان تدریس می‌کنم، آدم‌ها را بیشتر دوست دارم».

«مقایسه تاثیر بین رنگدانه‌های طبیعی و مصنوعی بر رنگ‌پذیری و کیفیت گوشت ماهی» اگر فکر می‌کنید این جمله نمی‌تواند ربطی به یک معلم زبان داشته باشد، سخت در اشتباهید. مرجان قطبی، رشته تحصیلی‌اش مهندسی شیلات بوده و در همین رشته تا مقطع کارشناسی ارشد ادامه تحصیل داده و جمله بالا هم عنوان پایان‌نامه‌اش بوده است.

او از وقتی که وارد دانشگاه شده، همزمان با شیلات، علاقه و تلاش سال‌های نوجوانی را با خواندن زبان ادامه داده است: «در زمینه رشته تحصیلی‌ام به شکل پروژه‌ای و پاره‌وقت کار می‌کنم، اما از طرفی درآمد تدریس زبان بیشتر از کار در زمینه شیلات است، بنابراین تمرکزم روی تدریس زبان بیشتر است».

مرجان رشته شیلات و زبان انگلیسی را به یک اندازه دوست دارد و اصرار دارد که آموزش زبان در تحصیل رشته شیلات و البته برعکس تاثیرات مثبت و تشویق‌کننده‌ای داشته است.

با این تجربه او روند آموزش زبان را این گونه توضیح می‌دهد: «اولین شرط برای شروع زبان، داشتن معلم است، بعد از این فاکتور علاقه‌مندان این رشته باید از منابع مختلفی مانند کتاب‌های زبان انگلیسی‌ استفاده کنند و بعد از همه اینها بهتر است فرد خودش را به وسیله فیلم دیدن به زبان اصلی آموزش دهد».

این روزها تعداد زبان آموزانی که وارد آموزشگاه‌های مختلف زبان بخصوص زبان انگلیسی می‌شوند زیاد شده است.

مرجان با تایید این موضوع داوطلبان آموزش زبان را به چند دسته تقسیم می‌کند: «کسانی در پی گرفتن مدارکی مانند تافل یا آیلس هستند و قصد دارند برای ادامه تحصیل یا زندگی مهاجرت کنند، دسته‌ای که برای ادامه تحصیل در ایران بخصوص در مقطع کارشناسی ارشد یا دکتری نیاز به تکمیل کردن تحصیلات زبان خود دارند و دسته آخر که برای علاقه و نیاز خودشان سعی می‌کنند سواد زبانشان را افزایش دهند». او تجربه کار با همه این گروه‌ها را مثبت و دلچسب می‌داند و تاکید می‌کند کار کردن با همه این افراد در گروه‌های سنی مختلف به جذابیت شغلش افزوده است.

شاید به همین خاطر است که وقتی از او می‌خواهم با معلم زبان جمله‌ای بسازد، می‌گوید: «معلم زبان کسی است که اولین دریچه را به سوی شناخت یک فرهنگ جدید باز می‌کند».

پری جمالی