پیرمرد چشم ماست

در این مراسم که با حضور جمعی از اهالی ادبیات، سینما و تئاتر، ناخداها و دریانوردان برگزار شد، لوح فرمان داریوش کبیر که در آن دستور حفر آبراه کانال سوئز را صادر کرده بود؛ به نجف دریابندری اهدا شد. دریابندری را بیشتر با عنوان مترجم می‌شناسند هر چند تالیفات او هم طرفداران بسیاری دارد اما نام او همواره با ترجمه عجین شده است. ترجمه‌های او از آثار نویسندگانی همچون ارنست همینگوی، ویلیام فاکنر، ال دکتروف، مارک تواین و برتراند راسل همچنان متر و معیاری است برای دیگر مترجمان آثار این نویسندگان. جالب این‌که او، انگلیسی را در سینما یاد گرفته است. یعنی در آن سال‌ها که آبادان سینماهایی داشته که فیلم‌ها را به زبان اصلی نشان می‌داده‌اند، دریابندری از طریق تماشای این فیلم‌ها توانسته زبان انگلیسی یاد بگیرد. بعدتر که به استخدام شرکت نفت درآمده و به اداره انتشارات منتقل شده، نوشتن جدی را با نقدهای سینمایی آغاز کرده و همزمان ترجمه را هم با داستان‌های ویلیام فاکنر شروع کرده است. اما اولین اثری که او به فارسی ترجمه کرد اثر مشهور ارنست همینگوی یعنی «وداع با اسلحه» بود. وقتی تنها 22 سال داشت. «وقتی که این کتاب را خواندم دیدم که نویسنده به زبان خاصی حرف می‌زند. بنابراین در ترجمه آن، در جستجوی نظیر آن زبان در زبان فارسی بودم. یعنی می‌خواستم به زبانی دست پیدا کنم که همینگوی در زبان انگلیسی به آن دست پیدا کرده بود.» سخن گفتن از نجف دریابندری تنها از بزرگی او می‌کاهد. به قول سروش صحت کافی است که نام او پای کتابی باشد تا آن را با خیال راحت و مطمئن تهیه کنید و یقین داشته باشید که کتابی خوب و درخور را می‌خوانید.

میثم اسماعیلی / گروه فرهنگ و هنر