رضا آشفته / جامجم
یک سوءتفاهم بزرگ
این روزها نمایش «با من بخون» کاری به اصطلاح از گروههای آزاد تئاتر در تالار سینما تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اجرا میشود. نمایشی موزیکال که با هدف جذب مخاطب عام به صحنه آمده است.
برای اولین بار کار این گروه را از طریق ویدئو تئاتر «داماد دیوونه» شناختم. البته این هم تصادفی بود چون این سیدی در تمام سوپرمارکتها در زمان خود فروخته میشد و من هم آن را به اجبار دیدم، زیرا در محیطی بودم که چارهای جز این هم نبود. شاید کنجکاویام مرا مجاب کرد که داماد دیوونه را ببینم. این نمایش از بنمایه و قصه قابل ملاحظهای برخوردار نبود و موسیقی آن نیز همین موسیقیهای عامهپسندی بود که اغلب در مراسم عروسی نواخته میشود. بازیگران هم از جاذبههای بالای تکنیکی و فن بیان و بدن منعطف و این موارد تکنیکی برخوردار نبودند، بلکه همه بر پایه گفتار و ادا و اطوار دلقکگونه سعی بر آن داشتند که خودی در صحنه نشان بدهند. این دقیقا همان اتفاقی است که در نمایش «با من بخون» نیز رخ میدهد.
اعتبار بازیگران داماد دیوونه و با من بخون و نمونههایی از این دست، با تکیه بر لودگی و انگشت گذاشتن روی مسائل پیش افتاده ممکن میشود؛ کاری که مهمترین هدفش هم جذب مخاطب و درآمد بیشتر است، بنابراین در این نوع کمدیهای به اصطلاح بلواری یا کمدی موزیکالهای سبک آنچه دیده میشود، نه نمایش است و نه کمدی و نه موزیکال!
با این اوصاف تعجبآور است که چنین نمایشی در تالاری وابسته به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چه میکند؟ اگر هدف درآمدزایی است که راههای بهتری برای این کار هست. چرا کمدیهای خوب و آموزنده آن هم با دعوت از کارگردانان برجسته تئاتر تولید نمیشود. از سوی دیگر درآمدزایی از اهداف کانون نیست، چراکه اعتبارات دولتی و یارانههایی با هدف ترویج فرهنگ و هنر و بالابردن جنبههای آموزشی به کانون تزریق میشود و این خود بیانگر ایجاد یک سوءتفاهم بزرگ است.
کانون پرورش فکری از سال 1344 با هدف ارائه فرهنگ و ایجاد آموزههای فکری برای کودکان و نوجوانان تاسیس و راهاندازی شد. از آن زمان تاکنون در آن بهترین نویسندگان، شاعران و هنرمندان شاخههای مختلف کار کردهاند.
در حوزه تئاتر هم کانون شاهد رشد و هنرنمایی چهرههای درخشانی مانند ایرج طهماسب، فاطمه معتمد آریا، مرضیه برومند، قطبالدین صادقی، عادل بزدوده، منصور خلج، داود کیانیان و... در مقام مربی، کارگردان و نمایشنامهنویس بوده است که این خود یک مانع بزرگ برای حضور آثاری غیر از آثار تابع اهداف کانون خواهد بود؛ بنابراین نوع هدفگذاری کانون مانع بزرگی از ترویج آثار سبک و عامهپسند است. این نوع آثار برای خود از تالارهای مناسبی برخوردارند. سینما قیام، سینما پیام، ماندانا، گلریز، بولینگ عبدو و... با چنین هدفی نمایشهایی را برای عموم علاقهمندان تولید و اجرا میکنند و اغلب آنها نیز با درآمدهای هنگفتی روبهرو میشوند، اما سینما تئاتر کانون هدفش ارائه آثار برای دانشآموزان یا اولیا و مربیان آنان است. برای همین نمایش با من بخون باید در تالارهای خاص خودش که با همان هدف سرگرمکنندگی اداره میشوند، روی صحنه برود و نه در سالنی که برای هدفی دیگر ساخته شده است.
گفت و گو
