ثبت جهانی جنگل هیرکانی به نام ایران

ایده ثبت جنگل‌های هیرکانی به عنوان یک میراث طبیعی در یونسکو نزدیک به 5 سال پیش در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مطرح شد اما با توجه به آن‌که قسمتی از این جنگل‌ها در کشور آذربایجان قرار گرفته است، در آن زمان برخی کارشناسان معتقد بودند ثبت مشترک این میراث در فهرست یونسکو می‌تواند بسرعت در ثبت آن در این سازمان کمک کند.

اما هیچ‌کس در آن زمان نمی‌دانست یکی از دلایل اصلی ثبت‌نشدن این اثر در یونسکو به همین موضوع برمی‌گردد.

پرمون که در این سمت سالیان سال به تهیه پرونده‌های جهانی میراث مادی و معنوی ایران پرداخته است در عین حال ناامید نیست و از برگزاری جلسه‌ای با حضور نماینده کشور جمهوری آذربایجان درباره پرونده ثبت جهانی جنگل هیرکانی در آینده نزدیک خبر ‌می‌دهد.

«البته ما قاطعانه پای یک‌سری مواضع خود ایستاده‌ایم» او این جمله را در گفت‌وگو با ایسنا در حالی به زبان می‌آورد که ازدلایلی که به واسطه آن جمهوری آذربایجان از ثبت مشترک این میراث سر باز زده است، سخن نمی‌گوید.

او ادامه می‌دهد:‌ پرونده محتوایی جنگل هیرکانی مشکلی ندارد و فقط باید مسائلی را که با کشور جمهوری آذربایجان مطرح است، بررسی کنیم. براین اساس قرار است، بزودی جلسه‌ای با طرف آذربایجانی در تهران برگزار شود.

جنگل‌های هیرکانی یکی از منحصربه فردترین نوع جنگل‌ها در دنیا هستند که از دوران ژوراسیک به جای مانده‌اند. این جنگل‌ها که جزو بقایای دوران سوم زمین شناسی هستند با وجود ?? گونه گیاهان چوبی همیشه جایگاه ممتازی در مطالعات دانشمندان و دیـــرین‌شناسان داشته‌اند. این جنگل‌ها شمال کوه های البرز قرار گرفته و سواحل جنوبی دریای خزر را می‌پوشانند. این ناحیه از حوالی آستارا در شمال غرب تا حوالی گرگان در شرق ایران ادامه می‌یابد.

براساس اطلاع، سهم ایران از جنگل هیرکانی بیش از 2میلیون هکتار و سهم کشور آذربایجان 20هزار هکتار است.

کمیته میراث جهانی یونسکو در تیرماه 1385 پس از آن‌که جمهوری آذربایجان پرونده ثبت جهانی جنگل هیرکانی را ارائه داد، اعلام کرد براساس نظر کمیته فنی (IUCN) بخش جنگل هیرکانی جمهوری آذربایجان ارزش منحصربه‌فرد جهانی ندارد، چون بخش زیادی از این جنگل در کشور ایران و در منطقه گرگان (هیرکان نام قدیمی گرگان است) قرار دارد.

در همان اجلاس، هیات ایرانی برای تهیه پرونده مشترک میان دو کشور اعلام آمادگی کرد؛ ولی این پرونده در 4 سال گذشته به دلایلی که تاکنون به‌شکل روشن اعلام نشده و مسوولان فقط به وجود برخی مشکلات و نبود توافق میان دو طرف اشاره می‌کنند، آماده نشده است.

پرمون در ادامه به پرونده جنگل مانگرو که در اجلاس سال آینده کمیته میراث جهانی یونسکو بررسی می‌شود، اشاره دارد و می‌گوید: حدود 10 روز پیش، کارشناسان ارزیاب IUCN که یک کمیته مستقل تخصصی است و با یونسکو همکاری می‌کند، از جنگل مانگرو دیدن کردند و محتوای پرونده را با آنچه وجود دارد، مطابقت دادند. در این زمینه، اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری هرمزگان، سازمان حفاظت محیط زیست و بخش‌های دیگر در جزیره قشم همکاری لازم را انجام دادند و منتظریم تا ببینیم ادامه کار چگونه است. براساس اطلاعات موجود برای آماده کردن پرونده‌های ثبت جهانی، مراحل مختلفی وجود دارد و پرونده پس از ارسال باید مورد بازبینی‌های مختلف قرار گیرد تا در نهایت، برای ثبت جهانی آماده شود.

جنگل‌های مانگرو در نواحی ساحلی خلیج فارس و دریای عمان قرار گرفته‌اند. این جنگل‌ها که در جزایر کوچک اما به هم پیوسته در این نواحی دیده می‌شوند نه به خشکی تعلق دارند و نه به دریا بلکه بین خشکی و دریا معلقند. از این جنگل‌ها به عنوان جنگل‌های حرا نیز یاد می‌شود.