روزی با ظرفیت بالای تاریخی

اولین مناسبتی که باعث برجسته شدن 13 آبان در تاریخ جمهوری اسلامی ایران شده، تبعید امام خمینی (ره) در سال 1343 است.

این اتفاق بعد از آن افتاد که لایحه کاپیتولاسیون به‌صورت غیرعلنی در سنا تصویب شد و امام در واکنش به این موضوع،‌ آن سخنرانی معروف خود را ایراد کرد. اندکی بعد از سخنرانی امام (ره)، ایشان را شبانه از قم به تهران آوردند و از فرودگاه تهران به ترکیه فرستادند و این تبعید زمینه‌ساز مناسبت دیگری شد که 14 سال بعد در همین روز به‌وقوع پیوست.

روز 13 آبان سال 57، همزمان با افزایش موج اعتراضات نسبت به رژیم شاهنشاهی، تعداد زیادی از دانش‌آموزان به بهانه سالگرد تبعید امام(ره) مقابل دانشگاه تهران تجمع کردند. نیروهای رژیم روی این دانش‌آموزان آتش گشودند تا 13 آبان برای دومین بار در دوران رژیم پهلوی، رنگ و رویی متفاوت به خود بگیرد.

پخش فیلم حوادث این روز از تلویزیون باعث برانگیخته شدن احساسات مردم شد و نهایتا به سقوط دولت شریف‌امامی انجامید و انقلاب اسلامی را یک گام به پیروزی نزدیک‌تر کرد.

اما حادثه سوم که بعدها به نماد استعمارستیزی مردم کشورمان تبدیل شد پس از آن صورت گرفت که محمدرضا شاه بعد از مدتی سرگردانی در کشورهای مختلف به آمریکا رفت. به دنبال این مساله، دانشجویان دانشگاه تهران که در روز 13 آبان سال 58 به یاد 2 حادثه قبلی در دانشگاه تهران اجتماع کرده بودند، از آنجا به سمت سفارت آمریکا رفته و با گروگان گرفتن نیروهای آمریکایی حاضر در سفارت، خواستار بازگرداندن محمدرضا پهلوی به ایران شدند. امام خمینی این اقدام را به عنوان انقلاب دوم نامیدند و پس از مهر تایید امام (ره)‌ بود که این روز به نقطه عطفی در روابط ایران و آمریکا تبدیل شد.