سکسکه؛ خنده‌دارترین بیماری دنیا

شاید شما هم شنیده باشید که فردی به نام چارلز آسبورن آمریکایی، رکورددار سکسکه در دنیا بود. او به مدت 68 سال سکسکه کرد تا این که به طور اتفاقی سکسکه‌اش قطع شد. در واقع سکسکه عبارت است از انقباضات ناخودآگاه و مکرر عضله دیافراگم و عضلات تنفسی بین‌دنده‌ای، به عبارتی سکسکه یک علامت است، نه یک بیماری.

هنگامی که دیافراگم به طور ناگهانی و غیرارادی منقبض می‌شود و این انقباض چند بار در دقیقه تکرار می‌شود، هوا با سرعت زیاد وارد ریه‌ها می‌شود و صدایی مانند هق‌هق ایجاد می‌کند و چنانچه این هق‌هق‌ها طول بکشد، می‌تواند فرد را مستاصل کرده و موجب آزار وی شود. شاید برخی افراد هنوز براین باور باشند که سکسکه بعد از تولد می‌تواند بروز کند؛ ولی آنها کاملا در اشتباه هستند. تقریبا همه افراد دچار سکسکه می‌شوند، حتی جنینی که در رحم مادر است و از نوزاد کوچولوی شما گرفته تا افراد بزرگسال آن را تجربه می‌کنند.

بسیاری از زنان باردار در اواخر بارداری حرکات ریتمیکی را در جنین احساس می‌کنند و اغب آنها وقتی می‌فهمند جنین آنها سکسکه می‌کند، شگفت‌زده می‌شوند. حتی ممکن است برخی از آنها چند بار در روز سکسکه کنند. سکسکه جنین یک پدیده طبیعی است که در انتهای 3 ماهه اول یا ابتدای 3 ماهه دوم بارداری شروع می‌شود؛ اما معمولا مادران در این زمان‌ها آن را احساس نمی‌کنند. علت دقیق سکسکه جنین کاملا روشن نیست؛ اما به هر حال تنها جنینی که به قدر کافی رشد کرده و دستگاه عصبی‌اش به حد لازم تکامل یافته باشد، سکسکه می‌کند. پزشکان بر این باورند که جنین مایع آمنیونی را هم می‌نوشد و هم استنشاق می‌کنند. در این هنگام مایع وارد ریه‌های او می‌شود، بعد دیافراگم منقبض شده و سکسکه روی می‌دهد. اگر نوزاد تازه به دنیا آمده شما دچار سکسکه شد، اصلا جای نگرانی نیست؛ چراکه سکسکه در نوزادان امری شایع است و حتما شما هم شنیده‌اید که می‌گویند سکسکه برای کودک مفید است و البته ممکن است که این مساله واقعا درست باشد. به هر حال سکسکه حالتی جزئی و بدون درد و عارضه است. سکسکه در نوزادان به خاطر ورود هوا به معده کودک،‌ هنگام شیر خوردن به وجود می‌آید. انبساط ناگهانی معده به خاطر حجم زیاد هوا، موجب انقباض دیافراگم می‌شود و سکسکه به وجود می‌آید و معمولا این حالت بعد از 2 ماهگی کاهش می‌یابد، چرا که پزشکان معتقدند پرده دیافراگم بعد از 2 ماهگی به طور کامل رشد می‌کند و سکسکه به طور چشمگیری کاهش می‌یابد. خیلی از والدین ممکن است هنگام سکسکه نوزادشان دچار نگرانی و دستپاچگی شوند اما جای نگرانی نیست. لازم نیست شما کار خاصی انجام دهید، فقط آرامش خود را حفظ کنید تا سکسکه برطرف شود، اگر سکسکه طول کشید، کودک را چند دقیقه روی شکم بخوابانید. در هر صورت سکسکه بعد از چند دقیقه متوقف می‌شود پس لازم است که صبور باشید.

سکسکه در سنین مختلف ممکن است بین 4 تا 60 بار در دقیقه باشد و معمولا بدون مداخله خاصی بهبود یافته و کاملا برطرف ‌شود. البته برخی ادعا می‌کنند درمان‌های خانگی برای برطرف‌کردن سکسکه دارند که خیلی خوب هم جواب داده است، مثل ترساندن یا خوردن آب سرد. اما چنانچه سکسکه مزمن شده و طول بکشد، ممکن است نیاز به درمان پزشکی باشد اگر سکسکه بیش از 48 ساعت طول بکشد، معمولا نشانه وجود یک مشکل یا مساله زمینه‌ای است. بسیاری از بیماری‌ها و عوارض موجب سکسکه طولانی مدت می‌شوند. اما گاهی حتی با آزمایش‌ها و بررسی‌های زیاد هم علت زمینه‌ساز آن پیدا نمی‌شود.

سکسکه مداوم ممکن است ناشی از اختلالات دستگاه عصبی محیطی یا مرکزی باشد یا به دنبال آسیب یا تحریکی که به عصب فرنیک (عصبی که دیافراگم را به مغز وصل می‌کند) و عصب واگ (که به دیافراگم متصل می شود) وارد می‌شود به وجود آید. همچنین اختلالات سمی یا سوخت و ساز که بر این دستگاه اثر می‌گذارند، بی‌تاثیر نیست. اغلب موارد سکسکه‌های کوتاه‌مدت بدون علت مشخص رخ می‌دهد و کاملا طبیعی است. دوره‌های کوتاه‌مدت اغلب پس از مصرف الکل یا نوشابه‌های گازدار یا هنگام نفاخ شدن معده که معمولا ناشی از خوردن یا نوشیدن سریع و بلع هواست، رخ می‌دهد. البته به همه این دلایل می‌توان خنده طولانی را هم اضافه کرد. دیده شده که در برخی اوقات بعد از خنده طولانی سکسکه به وجود آمده است. معمولا بدون نیاز به درمان خاصی بهبود می‌یابند. این نوع سکسکه‌ها شاید این موضوع از سوی خود فرد نیز قابل تشخیص باشد که به دنبال مصرف برخی داروها دچار سکسکه شده است؛ داروهایی مثل آرام‌بخش‌ها از نوع بنزودیاپینی یا داروهای استروییدی که برای کاهش التهاب به کار می‌روند. برخی از افراد نیز ممکن است در واکنش به داروهای بی‌حسی دچار سکسکه مداوم شوند. در بعضی مواقع سکسکه مداوم با عوامل روانی ارتباط مستقیم دارد. برای مثال سکسکه ممکن است بخشی از واکنش به احساسات و عواطف قوی مانند استرس، هیجان و سوگواری باشد، به همین دلیل هم هست که برخی به اشتباه می‌خواهند برای قطع‌کردن سکسکه با ترساندن یا واردکردن شوک به او کمک کنند. از جمله بیماری‌های دیگری که موجب سکسکه مداوم می‌شود، می‌توان به بیماری ریفلاکس یا بیماری بازگشت محتویات اسیدی معده به مری و همچنین التهاب معده یا گاستریت و انسداد روده کوچک اشاره کرد. در این بین تومورها، ذات‌الریه (التهاب ریه‌ها)‌، حمله قلبی، التهاب پرده پوشاننده قلب (پریکاردیت)‌، سکته مغزی، گواتر، ام‌اس، افزایش قند خون، عفونت‌های شدید عمومی و بی‌اشتهایی عصبی نیز نقش مهمی در ایجاد سکسکه مداوم دارند.

منبع: British medical journal