اگر باز هم زلزله بم اتفاق بیفتد...

با این حال جای بسی تعجب است که با گذشت 7 سال از زلزله فاجعه‌بار بم که از حیث تلفات جانی و مالی ناشی از حوادث طبیعی، رتبه دوم را در کشور به خود اختصاص داده، چرا همچنان نتوانسته است همچون روزهای پیش از زلزله رنگ و روی نوسازی و بازسازی و احیای دوباره بخود بگیرد؟! بی‌شک پس از وقوع زلزله بم، نبود مدیریت بحران، عدم آمادگی نیروهای امدادرسان، کمبود امکانات امدادرسانی و عدم هماهنگی میان ارگان‌های مختلف باعث شد در ساعات اولیه حادثه که مهم‌ترین زمان نجات آسیب‌دیدگان است، نحوه امدادرسانی مطلوب نباشد ولیکن پرسش اصلی ما این است که طی چند سال اخیر طرح‌های مدیریت بحران و بهسازی و مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده شهری و روستایی در استان کرمان تا چه حد به طور موثر اجرا شده‌اند؟

با این حال، مهرداد امیری‌مقدم، مدیر سازمان مسکن و شهرسازی استان کرمان در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: اگر بار دیگر زلزله‌ای به بزرگی زلزله بم در شهرستان‌های استان کرمان اتفاق بیفتد، بدون شک با توجه به مقاوم‌سازی روستاها، تلفات جانی کمتری را شاهد خواهیم بود؛ همچنان‌که ما طی چند سال اخیر بیشتر روی بحث مدیریت بحران پیش از وقوع زلزله متمرکز شده‌ایم.

وی تاکید می‌کند: البته ما هنوز تا رسیدن به سطح مطلوب در زمینه مقاوم‌سازی ساختمان‌ها در استان و البته در سراسر کشور فاصله داریم، چرا که نه‌تنها همچنان از امکانات و سرمایه کافی برای مطالعه و بررسی ساختمان‌های موجودمان و میزان آسیب‌پذیری‌شان در برابر زلزله‌هایی که در هر منطقه ممکن است اتفاق بیفتد، برخوردار نیستیم، بلکه به جهت آن که بیشتر درصدد کاهش هزینه‌هایمان در ساخت و سازها هستیم، برای ارتقای استانداردها و ضرورت ساخت ورود عناصر مقاوم‌سازی در ساختمان‌هایمان تلاش نمی‌کنیم. با این تفاسیر اگر زلزله‌ای مشابه زلزله بم در هر نقطه دیگری از کشورمان اتفاق بیفتد، وضعیتی بهتر از بم نخواهیم داشت.

محسن صالحی، مدیرکل دفتر مدیریت بحران استان کرمان نیز می‌گوید: زلزله بم باعث تغییر در رویکرد مدیریت بحران شد.

درواقع بعد از زلزله بم مسوولان متوجه شدند که بایستی یکسری تغییرات اساسی در ساختار اداره بحران کشور به وجود آید و بسیاری از قانون‌هایی که بیشتر روی کاغذ وجود داشت عملیاتی شوند؛ چرا که نبود سخنگوی بحران در زلزله بم باعث شده بود که در آن زمان هر کدام از مسوولان امدادرسان میزان خسارت و آمار و اطلاعات تعداد آسیب‌دیدگان و کشته‌شدگان را از دیدگاه خود بیان کنند و یک هرج و مرج را در نحوه اطلاع‌رسانی به وجود آورند که باعث ایجاد خلل در نحوه امدادرسانی می‌شد، ولی اکنون با راه‌اندازی سازمان مدیریت بحران، در زمان وقوع حوادث شورای مدیریت بحران یک سخنگو دارد که در استان کرمان این مسوولیت برعهده معاون عمرانی استاندار گذاشته شده است.

صالحی ادامه می‌دهد: پس از زلزله بم تجهیزات امدادرسانی زیادی همچون ماشین‌آلات سبک و سنگین خریداری و ساختمان پایگاه امداد جنوب شرق کشور احداث شد تا در هنگام وقوع حوادث پیش‌بینی نشده در استان کرمان و استان‌های همجوار، نیروهای امدادرسان را پشتیبانی کند. در حال حاضر این پایگاه به یک فروند بالگرد و بسیاری از تجهیزات و امکانات پیشرفته امدادرسانی مجهز است که در دیگر پایگاه‌های امدادرسانی کشور وجود ندارد. بعلاوه درصدد خرید یک فروند هواپیمای کوچک شناسایی هستیم تا در مواقع بحران نقاط آسیب‌دیده را شناسایی کند تا نیروهای امدادرسانی به آن سمت هدایت شوند. در عین حال با برگزاری مانورهای متعدد، ارائه آموزش‌های لازم در قالب چاپ بروشور، پوسترو توزیع آنها در مراسم مختلف و پخش برنامه‌های مختلف از شبکه استانی به دنبال اطلاع‌رسانی و آموزش مردم برای آمادگی و مقابله با حوادث پیش‌بینی نشده هستیم. اما با تمام اقدامات انجام شده متاسفانه به دلیل این‌که ساختمان‌هایی که توسط مردم ساخته می‌شود مقاوم نیستند، هرچقدر عملیات امدادرسانی منسجم و برنامه‌ریزی شده باشد، نمی‌توان میزان خسارت و آمار تلفات را کاهش داد.

مدیرکل دفتر مدیریت بحران استان کرمان همچنین از راه‌اندازی پایگاه لرزه‌نگاری استان کرمان زیر نظر موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران خبر می‌دهد و می‌افزاید: این پایگاه به صورت آزمایشی فعالیت خود را از خرداد ماه سال جاری آغاز کرده و با توجه به این‌که دوره آزمایشی خود را به خوبی پشت سر گذاشته، در نیمه اول آبان ماه با حضور مسوولان موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران به طور رسمی به بهره‌برداری می‌رسد. با این حال آنچه امروز بیش از پیش به آن نیاز داریم، رویکرد مردم به سمت ساخت خانه‌های مقاوم و بیمه کردن آنها در برابر وقوع حوادث و کاهش خسارات مادی و انسانی است.

علیرضا محمدجعفری، معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن استان کرمان نیز با اشاره به این‌که از ابتدای سال 84 تاکنون بازسازی 191 هزار واحد مسکن روستایی در دستور کار بنیاد مسکن استان کرمان قرار گرفته، می‌گوید: از این تعداد 50 هزار واحد مسکونی بازسازی شده و بقیه نیز در مراحل مختلف بازسازی هستند. در این راستا دولت برای مقاوم‌سازی منازل روستایی 5‌/‌1 میلیون تومان کمک بلاعوض و 5 میلیون تومان وام کم‌بهره در نظر گرفته تا به همراه آورده مردم، منازل آنها بازسازی شود. علیرضا محمد‌جعفری می‌افزاید: براساس بررسی‌های صورت گرفته در سال 84 حدود 150 هزار واحد مسکن روستایی غیرمقاوم در استان کرمان وجود دارد که از این تعداد 119 هزار واحد بازسازی و بقیه نیز تا پایان سال 1393 بازسازی می‌شوند.

به هر حال آنچه نیاز آن پیش از این نیز بشدت احساس شده و هم اکنون باید هرچه سریع‌تر در سراسر نقاط زلزله‌خیز کشورمان اجرایی شود، طرحی منسجم و موثر برای مدیریت بحران پیش از زمان و پس از وقوع زلزله است و دیگر کمتر کسی است که متوجه نشده ذره‌ای غفلت هم جایز نیست...