دورانی جدید در روابط چین و ترکیه

ون جیابائو نخست وزیر چین روز جمعه 8 اکتبر در یک سفر رسمی به ترکیه وارد آنکارا ‌شد. در پی ملاقاتی که وی با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه داشته است، قراردادهای متعددی به امضای نمایندگان طرفین رسیده‌اند.

حجم مبادلات بازرگانی و سرمایه‌گذاری‌ها میان دو کشور قرار است گسترش یابد. در این سفر رسمی نخست وزیر چین به ترکیه قراردادهایی در زمینه‌ سرمایه‌گذاری در حوزه‌های انرژی، حمل و نقل و فن‌‌آوری ارتباطات به امضا خواهند رسید.

مناسبات میان دو کشور درگذشته بارها رو به تیرگی گراییده بود، به ویژه در رابطه با اعتراض ترکیه نسبت به سرکوب اقلیت ترک‌تبار اویغور در چین. پس از آنکه دولت چین در تابستان 2009 در استان سین‌کیانگ که منطقه‌ اسکان اویغورها است، ناآرامی‌ها را به شکل خونینی سرکوب کرد، رجب طیب اردوغان از «قتل‌عام قومی» سخن راند.

ربیه قدیر، یک فعال سرشناس حقوق بشر و اویغور تبعیدی در آمریکا، دولت ‌آنکارا را در رابطه با دعوت از ون جیابائو به ترکیه مورد انتقاد قرار داده است.

انتقاد واشنگتن نسبت به همکاری‌نظامی چین و ترکیه

کشورهای دیگری نیز هستند که نسبت به نزدیکی میان چین و ترکیه به دیده‌ تردید می‌نگرند. مانور مشترک نیروهای هوایی دو کشور در منطقه‌ی هوایی آناتولی در ماه سپتامبر، دولت آمریکا را ناخشنود ساخت، زیرا ترکیه یکی از متحدان پراهمیت ناتو محسوب می‌شود.

ناخشنودی واشنگتن از این نظر است که ترکیه برای اجرای مانورهای نظامی مشترک از اسرائیل دیگر دعوت نمی‌کند، ولی در عوض به چین روی آورده است.

از سوی دیگر واشنگتن از دولت ترکیه خواسته است به هنگام رزمایش هوایی مشترک با چین جنگنده‌های مدرن اف16 را آشیانه‌‌های خود خارج نکند، تا به چینی‌ها فرصت دست‌یابی به فن‌آوری نظامی آمریکا داده نشود.

هرچند که این نخستین رزمایش مشترک هوایی دو کشور است، ولی همکاری‌های نظامی میان چین و ترکیه از سابقه برخوردار است. در سال 1996 چین اعلام آمادگی کرد فن‌آوری تولید موشک‌های کوتاه‌برد‌ را در اختیار ترکیه بگذارد.

براساس  توافقنامه‌ سال 1999، سربازان چینی و ترکیه‌ای می‌توانند متقابلا در دانشکده‌های نظامی دو کشور آموزش ببینند.

هدف اصلی ترکیه گسترش روابط اقتصادی است

هدف اصلی رهبری آنکارا از نزدیکی به چین، نه همکاری‌های نظامی، بلکه گسترش مناسبات اقتصادی و افزودن بر گستره شرکای تجاری است.

اگرچه حجم مبادلات بازرگانی میان دو کشور از یک میلیارد دلار در سال 2000 به 12 میلیارد و 600 میلیون دلار در سال 2008 رسیده، ولی حجم سرمایه‌‌گذاری ترکیه در چین زیر 100 میلیون دلار است.

از سوی دیگر ترکیه علاقه‌ای وافر به فن‌آوری چین در حوزه‌ انرژی، به ویژه انرژی هسته‌ای دارد.

چین سالانه 50 میلیون جهانگرد به سراسر جهان گسیل می‌کند که فقط 90 هزار نفر آنها وارد ترکیه می‌شوند. حال قرار است تمام این تناسب‌ها تغییر کند.

انصراف از واحد پولی دلار در مناسبات تجاری

به گزارش خبرگزاری فرانسه‌، رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه پس از دیدار با همتای چینی خود اظهار داشت که بر اساس توافقی که صورت گرفته است، مناسبات بازرگانی دوجانبه با دو واحد پولی لیر ترکیه و یوآن چین صورت خواهند گرفت.

ترکیه پیش از این یک چنین توافق مشابهی را نیز با روسیه و ایران داشته است.

اردوغان افزود که حجم مبادلات بازرگانی و اقتصادی دو کشور از حدود 17 میلیارد به 50 میلیارد دلار افزایش یافته است.

به دلیل همین گسترش روابط، آنکارا سال 2012 را "سال چین" در ترکیه اعلام کرده که با برگزاری برنامه‌های فرهنگی متنوع و جذاب توأم خواهد بود. سال پس از آن نیز پکن "سال ترکیه" در چین اعلام کرده است.

دویچه وله