نوبت به نیما رسید

نیما، خود بزرگ‌بین بود؟

در نشست نقد و بررسی کتاب «در تمام طول شب» نوشته احمدرضا بهرام‌پور، محمد دهقانی که یکی از منتقدان حاضر در نشست بود، حرف‌های بحث‌برانگیز زیادی زد که بد نیست به بخشی از آنها بپردازیم.

او گفت: نیما انسان بزرگی در حوزه شعر بود، اما به‌طرز عجیبی دچار خودبزرگ‌بینی شده بود، به‌طوری که به خودش اجازه می‌داد با چند سطر نظریه فروید را نقد کند. اگر نیما زبانش مبهم است به این دلیل نیست که زبان فارسی قابلیت‌های لازم را ندارد، بلکه علت این امر ضعف زبان نیماست.

دهقانی تفکر و زبان را به یکدیگر وابسته خواند و یادآور شد: فردی که تفکر ندارد، زبان هم ندارد و فردی که زبان ندارد از تفکر نیز بی‌بهره است.

او ادامه داد: شاید نیما در زبان طبری، زبان مادری‌اش و همچنین در حوزه شعر بسیار قدرتمند بوده است. این موضوع که تا چه حد ساختارهای نحوی زبان طبری در زبان شعری نیما تاثیر داشته است باید بررسی شود، چراکه بسیاری از ابهامات نیما مربوط به نحوهای زبان او و نه الفاظش است. اما نثرش ضعف‌های تالیفی بسیاری دارد. این‌که بگوییم این آثار عامدانه مبهم‌اند، بهانه‌ای است برای پوشاندن ضعف و ناتوانی نویسنده در نوشتن.

سخن گفتن درباره نثر نیما، ابهامات زبانی او و ضعف‌های تفکر شاعر، مباحثی است که کمتر به آنها پرداخته شده است. تاکنون اغلب نوشته‌های منتقدان درباره نیما از موضع شیفته‌واری پیرامون تاثیرات سدشکنی‌های شاعر در حوزه شعر نو بوده است، اما این که نوشته‌های او بخصوص نامه‌ها و خاطراتش تا چه اندازه ارزش ادبی دارند یا دارای ضعف و قوت‌های استدلالی هستند، کمتر مورد توجه قرار گرفته است و به نظر ، می‌شود اگر دست از سر الگوسازی و قهرمان مطلق کردن یک شخصیت ادبی برداریم به نوشته‌های نیما نیز با نگاهی کاملا انتقادی نگریست.

بتازگی یکی از رستوران‌های بزرگ شهر در اقدامی تبلیغی یک کتاب به کودکانی هدیه می‌دهد که همراه والدینشان به رستوران رفته‌اند.

در این کتاب که به زبان «شعر؟!» سروده شده است شخصیتی به نام حسنی ـ همان کلیشه شعر کودک ـ در پاسخ به این پرسش که: «آی حسنی کجا بودی؟» شروع به بازگویی ماجراهایی می‌کند که بر او رفته است و در خلال تعریف این ماجرا، به صورتی آشکار به تبلیغ رستوران مورد بحث می‌پردازد.

این کتاب که تقلیدی ناشیانه از اثر معروف زنده‌یاد منوچهر احترامی است فیپا، نام نویسنده، نام تصویرگر و ناشر دارد و مانند همه کتاب‌های دیگر منتشر شده در بازار از وزارت ارشاد، مجوز دریافت کرده است.

البته اقتصادی شدن ادبیات اصلا پدیده بدی نیست و کاش بشود از راه شعر و قصه، ممر درآمدی هم پیدا کرد. مساله این است که چرا همیشه دردسر مجوزگرفتن و گیر دادن برای کتاب‌های جدی و ارزشمند و دارای ارزش ادبی و هنری است و حتی یک‌بار شامل شبه کتاب‌هایی از این دست نمی‌شود؟

شماره شهریور و مهرماه 89 مجله ادبی اینترنتی «جن و پری» با مدیریت میترا الیاتی منتشر شده است. در این شماره از مجله علاقه‌مندان به ادبیات جدی می‌توانند آثار متنوعی را مطالعه کنند.

داستان‌هایی از تیمور آقامحمدی، آزاده محسنی، شعرهایی از ناهید کبیری، مهرنوش قربانعلی، آرش شفاعی، کاوه سلطانی، حمیدرضا اکبری شروه، مروری بر کتاب‌های قصر، سرزمین گوجه‌های سبز، درخت مار و مطالب دیگری در دیگر حوزه‌های ادبی از جمله مطالب این شماره جن و پری است.