از متفقین غرامت می گیریم

'محمدحسن صالحی‌مرام' در گفت و گو با ایرنا، در پاسخ به سووالی درباره اهداف، برنامه‌ها و اقدامات ستاد دریافت غرامت جنگ جهانی اول و دوم اظهار داشت: با توجه به اینکه مطالبه غرامت جنگ‌های جهانی اول و دوم حق ایران است و با مرور زمان این حق از بین نمی‌رود، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام مستقل و الهی بر این باور است تا از حقوق مشروع و به یغما رفته مردم و نیز از حیث عمومی، لطماتی که به کیان و عزت کشور مان وارد شد، دفاع منطقی و قانونی کند.

وی خاطرنشان کرد اقدامات و برنامه‌های انجام شده و در دست اقدام با این تصور واقع‌بینانه همراه است که می تواند دستاوردهایی برای ایران اسلامی فراهم سازد. در حقیقت رهایی از دیپلماسی انفعالی و رسیدن به دیپلماسی فعال و تهاجمی دولت نهم و دهم که از جمله مصادیق روشن آن پیگیری مسئله غرامت است از برکات اولیه این فرآیند است که ما را در رسیدن به نتایج بیشتر امیدوار می‌کند.

صالحی‌مرام اضافه کرد: با توجه به اقدامات خوبی که در ابعاد مختلف از جمله در زمینه مستندسازی اسناد و مدارک و بررسی مسائل حقوقی آن از سوی ستاد و دستگاه‌های ذیربط در جریان است و نیز استقبال مردم عزیزمان از این حرکت، در سطح بالایی امیدوارم که به فضل الهی از حیث دریافت غرامت به نتایج ملموس و مشخصی برسیم و ابعاد پرونده این نسل کشی ننگین را که همچون لکه سیاهی در تاریخ بشریت تداعی می‌کند هرچه بیشتر برای جهانیان روشن سازیم.

رییس کمیته اطلاع‌رسانی ستاد دریافت غرامت جنگ جهانی اول و دوم در پاسخ به اینکه کمیته اطلاع رسانی در راستای تحقق اهداف ستاد تاکنون چه برنامه‌ها و اقداماتی داشته است، اظهار داشت: این کمیته در جهت تحقق اهداف و چشم‌اندازهای ستاد تاکنون علاوه بر تشکیل چندین جلسه با شرکت اعضای کمیته برای بررسی ابعاد خسارات وارده و اطلاع رسانی در مورد اسناد و مدارک موجود در وزارتخانه ها و سازمان‌های گوناگون مرتبط با موضوع، اسناد مربوط به جنگ جهانی دوم موجود در آرشیو مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری را در 6 جلد با عناوین 'اشغال ایران، تحمیل پیمان اتحاد سه گانه و بازتاب های آن'، 'مداخله در امور داخلی ایران با تکیه بر پیمان اتحاد سه گانه'، 'بازداشت و تبعید شدگان ایرانی توسط متفقین' ،' تعدیات، تخلفات، تصادفات و.... متفقین در ایران'، 'مهاجرین لهستانی در ایران' و' پایان جنگ جهانی دوم و مسئله تخلیه ایران را در مرحله تدوین نهایی قرار داده که از هم اکنون تا پایان آبان ماه سال جاری جهت انتشار آماده خواهد گردید.

وی گفت: این کمیته سلسله نشست های تخصصی مربوط به ابعاد خسارات وارده به ایران در جنگ های جهانی اول و دوم را در دستور کار دارد و تاکنون شش جلسه با موضوعات 'پیامد های اقتصادی جنگ جهانی دوم در ایران؛ از آغاز جنگ تا اشغال ایران'،'خسارت ایران در جنگ جهانی اول با تأکید بر منطقه خراسان'،'خسارت جنگ جهانی دوم در ایران'، 'ابعاد ژئوپلتیک جنگ جهانی دوم در ایران'،'ابعاد بین المللی جنگ جهانی دوم در ایران' و' ابعاد حقوقی خسارات ایران در جنگ جهانی دوم' را با حضور صاحب‏نظران خبره و برجسته برگزار کرده است.

صالحی‌مرام درباره برنامه‌های آینده کمیته اطلاع‌رسانی ستاد دریافت غرامت اظهار داشت: این کمیته در راستای انجام وظایف خود و در استمرار فعالیت‌های قبلی، برگزاری نشست‌های تخصصی در مورد جنگ‌های جهانی اول و دوم در ایران را ادامه خواهد داد و علاوه بر آن، برنامه ‏های برجسته دیگری از جمله انتشار ویژه‌نامه و فصلنامه دولت اسلامی در مورد جنگ جهانی اول و دوم را در دستور کار خود دارد. برگزاری همایش یک روزه در آذرماه سال جاری در مورد خسارات وارده به ایران در جنگ های جهانی اول و دوم نیز از برنامه های این کمیته در سال جاری است. ضمن اینکه تلاش می‏شود با برنامه‏ریزی منسجم، این حرکت در بین اقشار مختلف مردم علی‏الخصوص نخبگان جامعه اسلامی‌مان به یک مطالبه ملی تبدیل شود.

رییس کمیته اطلاع‌رسانی ستاد دریافت غرامت جنگ جهانی اول و دوم در ادامه با اشاره به تاریخچه جنگ جهانی دوم گفت: پیامدهای زیانبار اشغال ایران با پایان جنگ جهانی دوم رفع نشد، بلکه موجبات رکود و عقب‌ماندگی ایران حداقل برای بیش از دو دهه را فراهم آورد و هزینه‌های سنگینی را به لحاظ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و روانی پدید آورد که آنها بر مردمی تحمیل شدند که در جنگ جهانی دوم نقش پل پیروزی را بازی کرد.

وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به گذشت چندین دهه از این حوادث تاریخی، آیا پیگیری این بحث موضوعیت دارد، تصریح کرد: حتماً این امر موضوعیت دارد. امروز ارامنه پس از سالیان سال پیگیر غرامت از دولت ترکیه هستند که حاکمان گذشته آن امروز حضور ندارند و شکایت ژاپن از آمریکا و ملل آفریقایی از استعمارگران اروپایی، شکایت لهستان از روسیه و ده‌ها مورد دیگر نشان‌دهنده این واقعیت است که هیچ‌گاه مرور زمان نمی‌تواند حقوق تضییع ‌شده را کمرنگ و بی‌رنگ جلوه نماید.

صالحی‌مرام در پاسخ به سؤالی دیگر درباره اقدامات انجام شده در مورد جنگ جهانی اول نیز اظهار داشت: در مورد این جنگ هم اسناد و مدارک در حال جمع‌آوری و جمع‌بندی است و قطعاً اهمیت مطالبه غرامت خسارات وارده کمتر از جنگ دوم جهانی نخواهد بود. جنگ جهانی اول هولوکاست واقعی تاریخ است که در آن بنا به اذعان مورخین غربی میلیون‌ها نفر از هموطنان عزیزمان جان خود را در اثر عوارض ناشی از جنگ شامل بیماری‌ها، قحطی و درگیری‌های خونین از دست داده‌اند.

جنگ جهانی دوم با حمله آلمان به لهستان در سال 1939/ 1318 ش آغاز شد. بدنبال حمله آلمان نازی به شوروی در ماه ژوئن 1941 تیر 1320، موقعیت ایران نیز نسبت به جنگ جهانی دچار تغییر گردید. در استراتژی جدید متفقین، بی‌طرفی ایران دیگر جایگاهی نداشت؛ زیرا امن‌ترین و نزدیک‌ترین راه ارسال مهمات نظامی و تدارکات به جبهه شوروی از طریق ایران میسر بود و خواه ناخواه می‌بایستی ایران در جبهه متفقین قرار گیرد. لذا متفقین به کارگردانی انگلیس پس از اطمینان از عدم همراهی کامل و تمام‌عیار رضا شاه با متفقین، تصمیم به اشغال ایران و تغییر وی گرفتند. لذا با طرح اقدامات ستون پنجم آلمان در ایران بر ضد متفقین و به دنبال چندین تذکاریه مشترک از سوی انگلیس و شوروی به دولت ایران در این زمینه، در سحرگاه سوم شهریور 1320، ایران از شمال و جنوب توسط قوای متفقین اشغال گردید و اندکی بعد در روز 25 شهریور 1320 رضاشاه وادار به استعفا و تبعید به خارج از کشور شد.

متفقین پس از اشغال و تغییر پادشاه، دولت ایران را وادار به انعقاد پیمان اتحاد سه‌گانه نمودند که براساس مفاد آن به اشغال، صورت و پوشش قانونی دادند و با استناد به مواد 3 و 4 آن کلیه مقدورات و امکانات کشور در اختیار متفقین و مقاصد قطعی آنها در جبهه شوروی قرار گرفت. تعهدات آنها نیز شامل کمک‌های مالی برای جبران صدمات و خسارات ناشی از جنگ و تخلیه ایران حداکثر شش ماه پس از پایان جنگ بود که هیچ‌کدام براساس وعده و تعهدی که داده بودند، انجام نگرفت.

متفقین در طول دوره اشغال، اقدامات گوناگونی انجام دادند که همگی با شرایط اتحاد بین دو کشور منافات داشت و حقوق حاکمیت و استقلال ایران را نقض کردند که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مداخله در امور داخلی ایران؛ از قبیل مداخله در امور راهها، راه‌آهن، فرودگاهها، برقراری سانسور شدید بر مطبوعات، رادیو و مراسلات پستی، امور مالی، عوارض گمرکی، بازداشت و تبعید ایرانیان از اقشار مختلف به اتهام طرفداری از دول محور، تعدیات گوناگون در حوزه و منطقه اشغالی، تصرف اماکن و ادارات دولتی، ایجاد مناطق ممنوعه نظامی و تغییر محل سکونت مردم در برخی مناطق و مواردی از این قبیل اشاره کرد.

رفتار روس‌ها در منطقه اشغالی به صورتی بود که از ابتدای ورود به ایران تمهیدات لازم برای تجزیه شمال ایران را دنبال می‌کردند که تأسیس و گسترش حوزه جغرافیایی فعالیت حزب توده ایران یکی از آنها بود. پس از پایان جنگ جهانی دوم نیز برغم تعهدی که در پیمان سه‌گانه و اعلامیه سه دولت در کنفرانس تهران برای تخلیه ایران داده بودند، از تخلیه ایران خودداری نمودند و علاوه بر آن در ایالات آذربایجان و کردستان با حمایت سیاسی، اقتصادی و نظامی از فرقه دموکرات اقدام به تجزیه‌طلبی کرده و به مدت نزدیک به دو سال موجبات تجزیه، اغتشاش و ناامنی را فراهم آوردند و در نهایت نیز تحت فشار انگلیس و به ویژه آمریکا، فضای بین‌المللی و اقدامات دولت ایران وادار به خروج از ایران و اعاده استقلال ایران شدند.