حسن بابایی،بازپرس
دادسرای عمومی تهران در گفتگو با تپش انگیزه این مجرمان را از دست زدن به چنین جرایمی تحلیل کرده است.
به نظر شما چه مسائلی باعث میشود که افراد به اینگونه جرایم دست بزنند؟شما شهر بزرگی چون تهران را در نظر بگیرید. تصور کنید که در این شهر همه اقوام با سلایق و فرهنگهای مختلف زندگی میکنند. در حاشیه شهرهای بزرگ نوع زندگی متفاوت است. افرادی که در حاشیه زندگی میکنند از توان مالی کمی برخوردارند و اغلب از نظر فرهنگی و تحصیلات نیز در سطح پایینی هستند.
در تهران از هر قوم و فرهنگی هست و افراد همدیگر را نمیشناسند به همین دلیل ترس مجرمان میریزد و میدانند که کسی آنها را نمیشناسد. بنابراین ظاهرا خیالشان راحت میشود و راحتتر جرم انجام میدهند. انواع و اقسام جرایم هم وجود دارد. به این دلیل که از هر فرهنگی هستند و نوع زندگی افراد هم عوض شده است. در برخی مناطق نوع زندگی فرق میکند و در سطح پایینتری قرار دارد و به همین دلیل جرایم بیشتری شکل میگیرد.
شما مسائل فرهنگی را دلایل اصلی میدانید؟
مسائل فرهنگی نقش مهمی دارند اما نباید فکر کرد همه افرادی که در حاشیه شهرها زندگی میکنند، مشکل فرهنگی دارند. بسیاری از آنها افراد با فرهنگ و قانعی هستند. باید دید که این افراد در چه خانوادهای بزرگ شدهاند، سابقهدار هستند یا نه، خانوادهشان مشکلدار بوده یا نه، اما بسته به بافت فرهنگی، این اتفاقات در محلهای مشخصی میافتد.
منظور شما حاشیه شهرهاست؟
بله. حاشیه شهرها و مناطق جنوب شهر. شما در شمال شهر خیلی کمتر این مسائل را میبینید. در حاشیه شهرها نوع زندگی متفاوت است. در مناطقی که اقشار پایین زندگی میکنند، شرایط زندگی بسیار سختتر است و در این شرایط است که انواع جرم گسترش مییابد. زمانی که پای فقر به میان میآید، خیلی چیزها عوض میشود.
چه عوامل دیگری غیر از عامل فرهنگی دخیل هستند؟
همان طور که اشاره کردم، عوامل اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی نیز تاثیر دارند، بخصوص خانواده بسیار مهم است. باید دید و بررسی کرد که خانواده این افراد تا چه حد اعتقادات مذهبی دارند؟ تا چه میزان اصول اخلاقی را در نظر میگیرند؟ و تا چه اندازه برای تربیت خانوادههای خود وقت گذاشتهاند؟
شهرام محمدی، جرمشناس
یقینا قاضی پرونده مشخصکننده مجازات عاملان بلوتوث سیاه است. اما آیا میتوان به طور تقریبی از مجازاتی که انتظار آنها را میکشد، صحبت کرد؟ شهرام محمدی، جرمشناس معتقد است که اگر سختگیرانه عمل شود، مجازات این افراد میتواند اعدام نیز باشد: «مفسد فیالارض، عنوان وسیعی است که ممکن است خیلی از جرایم را دربر گیرد.
اگر این افراد تحت این عنوان مجازات شوند، ممکن است مجازات سنگین اعدام در انتظار آنها باشد.»
او با استناد به ماده قانونی مصوب سال 1387 میگوید: افرادی که باعث اخلال روانی جامعه شوند در صورت تکرار جرم اعدام میشوند.
این جرم شناس توضیح میدهد اگر کسی اقدام به فیلمبرداری از چنین صحنهای بکند اما فیلم را پخش نکند، جرمی مرتکب نشده است.
او تاکید میکند: «در صورتی که دادستان تشخیص دهد فردی با ارسال این تصاویر امنیت جامعه را به خطر انداخته است، میتواند متهم را با استناد به مفسد فی الارض بودن، محکوم به اعدام کند.»
او البته با انتقاد از این سختگیری میگوید: بیشتر مجازات این افراد حبس و جریمه نقدی بود اما اکنون با این سختگیری به نظر من افراط صورت گرفته است.
بومی، قاضی
قاضی بومی، مستشار دادگاه کیفری تهران اما با استناد به ماده 640 قانون مجازات اسلامی، میگوید: اشخاص نامبرده به 3 ماه تا یک سال حبس، جزای نقدی و 74 ضربه شلاق و در صورت ضرورت به هر دو مجازات محکوم میشوند.
بومی با تاکید بر اینکه باید این پرونده به دقت بررسی شود، توضیح میدهد: «باید دید که حجاب خانمها چطور بوده و به چه دلیلی در کنار خیابان بودهاند.
آیا همراه مردها بودهاند یا مردها به زور اقدام به چنینکاری کردهاند. همچنین باید بررسی شود که عفت عمومی جریحهدار شده یا نه. این گونه که از ظواهر پرونده بر میآید، هتک حرمت در انظار عمومی است که عملی حرام شمرده میشود و مجازات دارد.»
او با اشاره به مجازات تتمیمی (تمام کننده) تصریح میکند: «در ماده 19 قانون مجازات اسلامی که قانونی تتمیمی است، پیشبینی شده که اگر قاضی با توجه به جزئیات پرونده تشخیص دهد، میتواند مجازات تکمیلی را نیز اضافه کند. به این صورت که فرد را به تبعید یا ماندن در مکان خاصی محکوم یا وی را از حقوق اجتماعی محروم کند.»
دکتر قرایی مقدم، جامعهشناس
اگر پرونده حاضر را از بعد جامعهشناسی بررسی کنیم، میتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که به چه دلیلی افراد جامعه مشتاق دریافت بلوتوثهای اینچنینی هستند.
معمولا بلوتوثهایی که به نوعی به فحشا، تجاوز، مسائل جنسی و خشونت مربوط میشوند، طرفدار دارند.
پی بردن به دلیل این پدیده، نیاز به بررسیهای دقیق جامعه شناختی دارد.
محرومیتها و محدودیتهای برخی باعث میشود نسبت به مسائل خاصی اشتیاق نشان دهند و بخواهند بلوتوثهایی که مثلا مربوط به دخترخانمها (بدون حجاب یا ...) است را رد و بدل کنند و ببینند. چنین رفتاری معلول علتهای بسیار است.
متاسفانه اینگونه بلوتوثها بازار دارد و برخی از جوانان علاقهمند به دیدن آن هستند.
البته عقاید مذهبی و وضعیت خانواده بیتاثیر نیست و میزان تحصیلات و سطح فرهنگ هم تعیینکننده است.
کسی که عقاید مذهبی محکمتری داشته باشد و به اصول اخلاقی پایبند باشد برای دیدن چنین بلوتوثهایی مشتاق نیست.
اما از بعد دیگری نیز میتوان این پرونده را بررسی کرد.
در این بلوتوث بیشتر از مسائل جنسی، بحث خشونت مطرح است. در بعضی جوامع خشونت نیز به نوعی جذاب است.
بررسیهای دانشگاه ام تی ای نشان میدهد که در بعضی جوامع به چه دلیل خشونت رواج دارد. همه چیز به جامعه بر میگردد.
اینکه تربیت بچه در جامعه به چه ترتیبی است، خود تعیینکننده است.
در برخی جوامع اولیه بچه را قنداق میکردهاند و مادرها موقع شیر دادن به بچه خشن و بد اخلاق بودهاند.
در قبیله دیگری بچه قنداق نمیشده و مادر با مهربانی به بچه شیر میداده.
بررسیهای مردمشناسی و جامعهشناسی تفاوتهای این دو جامعه را به خوبی نشان میدهد. در قبیله اول افراد خشن و خشونت طلب هستند اما در قبیله دوم مردم به مراتب لطیفتر و مهربانتر هستند.
باید دید که در جامعه چه خبر است. در پایان تاکید میکنم که مسائل مذهبی از اهمیت بالایی برخوردار است و اعتقادات به اصول اخلاقی میتواند از ترویج خشونت در جامعه جلوگیری کند. ایجاد تفریحات سالم، برنامههای مناسب برای اوقات فراغت و زندگی جوانان میتواند آنها را از چنین مسائلی دور کند و خشونت را به حد اقل برساند.
علیرضا رحیمینژاد