روز خبرنگار

اول ـ خبرنگاران و اصحاب رسانه: حفظ شأن و منزلت کار در رسانه بیش از هر کس متوجه اصحاب رسانه و خبرنگاران و گزارشگران ـ که در صف اول آگاهی‌بخشی قرار دارند ـ است. حفظ کرامت، آزادی، شأن و منزلت رسانه‌ای بودن و لوازم آن بس خطیر و حساس است. حریت، استقلال، وامدار نبودن، پاسداشت دین، اخلاق، امیدآفرینی و آگاهی‌بخشی، اهتمام بایسته بر امر آموزش و یادگیری و ارتقای سطح دانش و بصیرت به طور مستمر، دوست و دشمن‌شناسی، تشخیص و تمییز سره از ناسره، قناعت، مناعت طبع، پاکدستی و نیالوده شدن به چرب و شیرین روزگار از مهم‌ترین لوازم بلافصل شأن و منزلت اصحاب رسانه و خبرنگاران است. اگر بر جامعه رسانه‌ای ما فضای معنوی، سالم و پاک حاکم باشد، می‌توان امیدوار بود که اصحاب رسانه آنانی هستند که در خط مقدم از آرمان‌ها، ارزش‌ها، واقعیات و خوبی‌ها دفاع می‌کنند و اگر معدود افراد یا کسانی به نام اصحاب رسانه اقدامات و رفتارهای دون شأن انجام دادند براحتی از سوی خود خانواده بزرگ رسانه کنار گذاشته می‌شوند و این پالایش درونی می‌تواند در این زمینه بزرگ‌ترین دستاورد تلقی شود.

دوم ـ قانون جامع رسانه‌ها و مطبوعات: بی‌تردید هم‌اکنون زمان مناسبی برای اصلاح قانون مطبوعات و برطرف کردن عیوب و کاستی‌های آن است. این فرصت باید متضمن بازتعریف جایگاه و رسالت مطبوعات و رسانه‌ها و نیز آسیب‌شناسی صادقانه و واقع‌بینانه وضع موجود باشد. باید آزادی‌های مشروع و قانونی حداکثری برای رسانه‌ها فراهم گردد، سازوکارهای حمایت و کارآمدی تعریف و نهادینه شود و قوانین حمایتی و پشتیبانی‌های قانونی در جهت حمایت از حقوق رسانه‌ها و خبرنگاران به طور جامع دیده شود. محدودیت قلمرو خطوط قرمز و بازتعریف آنها، ارجاع داوری‌ها و رسیدگی به اختلافات و شکایات حوزه مطبوعات رسانه‌ها به هیأت‌های منصفه تخصصی و حرفه‌ای، خارج کردن مداخله نهادهای انتظامی و قضایی، اجتناب از برخی توقیف‌ها و لغو پروانه‌هایی که در افکار عمومی برای وجدان‌های بیدار و منصف هم گاهی پاسخی شایسته وجود ندارد الزام به پاسخگو کردن مقامات و مسوولان بویژه قوای سه‌گانه و بالاخره وداع با پدیده مطبوعات و رسانه‌های بهره‌مند از رانت در معنای عام و مصطلح آن رانت دولتی، جناحی، نفتی و... که به عملکرد رسانه‌های مستقل آسیب جدی وارد کرده و می‌کند باید از مهم‌ترین نکات در اصلاح قانون مطبوعات باشد. بدیهی است نظام تشویق و تنبیه همچون دیگر حوزه‌ها باید در قانون جامع مطبوعات و رسانه‌ها لحاظ شود. البته باید قانون به گونه‌ای جامع و همه سونگر باشد که مجدداً شاهد حضور روزنامه‌های زنجیره‌ای و برانداز نظام نباشیم؛ ضایعه‌ای که به نام توسعه سیاسی و آزادی مطبوعات در دوران حاکمیت دوم خرداد شاهد آن بودیم.

سوم ـ اهمیت و جایگاه رسانه‌ها و مطبوعات: در رسانه‌ای بودن عصر کنونی بحث و تردیدی وجود ندارد و بازیگران اصلی تحولات در این عصر همانا رسانه‌ها هستند. مطبوعات و رسانه‌ها در تحولات جامعه در برخی برهه‌ها کارآمدی و تأثیرگذاری بایسته‌ای داشته‌اند، اما این موضوع مستمر و دامنه‌دار نبوده است. از سوی دیگر رویکرد و سوگیری برخی سایت‌ها، خبرگزاری‌ها، مطبوعات و رسانه‌های فراگیر هم توأم با حب و بغض‌هایی بوده است. افراط و تفریط در حمایت و انتقاد از یک دولت و جریان سیاسی آسیب بس جدی به عملکرد رسانه‌ها وارد کرده است.

در برخی مقاطع زمانی رسانه‌ها، مطبوعات و حتی رسانه‌های فراگیر همه در انتقاد و نقد یک جریان یا دولت حاکم بوده است و گویی دولتی که با رأی مردم بر سرکار آمده است حتی یک کار خوب در کارنامه خود ندارد که همه سیاه‌نمایی و تخریب است نه انتقاد به قصد اصلاح و بر عکس در برخی سال‌ها شاهد نقش‌آفرینی بعضی رسانه‌ها در حمایت از جریان یا دولت خاص بوده‌ایم که تماماً تعریف و تمجید است و گویی دولت حاکم هیچ ضعف و اشکالی ندارد و اتفاقاً بزرگ‌ترین آسیب‌ها به جامعه مطبوعات و رسانه‌ای کشور همواره به‌خاطر این افراط (مچگیری، سیاه‌نمایی، تخریب دولت) و تفریط (امیدواری بیهوده، برجسته‌سازی نادرست، تعریف و تحسین واهی) بوده است. گاهی که انسان منصفی به فضای اخبار و اطلاع‌رسانی جامعه بدقت می‌نگرد، احساس می‌کند گویی یک ناجی در کشور وجود دارد و آن هم یک قوه خاص است و دو قوه دیگر سهمی در اداره امور کشور ندارند. به گمانم بزرگ‌ترین رسالت برای مهندسی نوین رسانه‌ها و مطبوعات در ایران، تغییر این نگرش و رویکرد است.