فلزی که آرامش می‌دهد

بنابراین بایستی از طریق پایش سطوح خونی لیتیوم خطر عوارض جانبی تقلیل یابد و در صورت بروز اثرات ناخواسته، با استفاده از مداخلات دارویی عوارض مزبور را خنثی کرد. آموزش بیماران می‌تواند در کاهش میزان بروز و شدت عوارض جانبی نقش مهمی ایفا کند.

بیماران تحت درمان با لیتیوم باید بدانند که تغییرات آب و نمک بدن می‌تواند بر میزان دفع لیتیوم اثر گذاشته و سبب افزایش یا کاهش غلظت آن شود. مصرف مقادیر زیاد سدیم سبب کاهش غلظت لیتیوم می‌شود. از سوی دیگر دریافت مقادیر ناچیز سدیم (مانند برخی رژیم‌ها) می‌تواند غلظت این عنصر را تا حد سمی بالا ببرد. کاهش مایع بدن (مانند تعریق مفرط) نیز منجر به کم‌آبی بدن و مسمومیت با لیتیوم می‌شود. بیمار باید هرگاه دارویی توسط پزشک دیگری برایش تجویز می‌شود موضوع را اطلاع دهد، زیرا بسیاری از داروهای رایج بر غلظت لیتیوم تاثیر می‌گذارند.

مسمومیت با این عنصر یک فوریت طبی است و می‌تواند به صدمه دائم اعصاب و مرگ منتهی شود. نخستین نشانه‌ها و علائم مسمومیت با لیتیوم عبارتند از: از لرزش خشن، نارساگویی و بی‌تعادلی. علائم و نشانه‌های بعدی از این قرارند: اختلال هوشیاری، انقباضات دسته‌ای عضلات، تشنج و اغما. عوامل خطرساز عبارتند: از مصرف مقادیر بیشتر از میزان توصیه شده، اختلال کلیه، رژیم غذایی کم‌نمک یا تداخل دارویی و کم‌آبی بدن. افراد مسن نسبت به اثرات افزایش غلظت لیتیوم حساسیت بیشتری دارند. هر چه سطح لیتیوم بالاتر و مدت بالا بودن بیشتر باشد، علائم مسمومیت با لیتیوم نیز بدتر خواهد بود.

همچنین خانم‌ها توجه داشته باشند که لیتیوم نباید در 3 ماهه اول بارداری مصرف شود، زیرا با خطر نقص جنینی همراه است.

دکتر آزاده شیروانی