نمایشگاه بیست و چهارم

با تقدیر و تشکر از همه دست‌اندرکاران و برگزارکنندگان این رخداد بزرگ، با هدف آسیب‌شناسی و رسیدن به یک استاندارد جهانی برای نمایشگاه بیست و چهارم و بعد از آن، از هم‌اکنون لازم است اهتمام بایسته‌ای صورت گیرد. تردیدی نیست که امر کتابت و نگارش در میان ایرانیان مسلمان از قدمت و سابقه تاریخی و طولانی برخوردار است.

اگر با فراز و فرود قدرت‌ها و آمد و شد دولت‌ها در طول تاریخ هم‌اکنون شاهد اثری از آنان نیستیم درست برعکس این آثار مکتوب و مدون بوده است که پایایی و مانایی این ملت فرهنگ دوست و فرهنگ پرور را در طول تاریخ رقم زده است. هنر و نشر دو شیوه بزرگ و فاخر برای ماندگاری ارزش‌ها در طول تاریخ برای ما ایرانیان بوده است.

هر چند که به‌رغم این سابقه اما این نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت است که با قدمت 570 ساله نقش اول را در عرصه کتاب در دنیا بر عهده دارد یا کشور انگلستان است که از نظر چاپ و نگارش کتاب در مقام اول جای دارد. در حالی که برابر آمار رسمی از تاریخ کتابت در ایران تاکنون 700 هزار عنوان کتاب چاپ شده است که بخش کمی از آن مربوط به قبل از انقلاب است و ارقام مذکور بیانگر اهمیت و عظمت رویکرد فرهنگی انقلاب اسلامی به امور بوده است.

پس باید نمایشگاه بین‌المللی کتاب در شأن و عظمت تاریخ و میراث ملت بزرگ ایران تدارک دیده شود. در این راستا انجام اقدامات زیر ضروری است:

1ـ‌‌ جای تأسف است که با گذشت 31 سال از انقلاب اسلامی نه مصلای در خوری داریم و نه نمایشگاه مناسبی و ظاهرا هیچ‌کس پاسخگو نیست. نسل ما که از داشتن یک مصلای بزرگ در خور انقلاب اسلامی و نام امام خمینی‌(ره) محروم شد، اما آیا با وجود دو مدیر انقلابی و خدمتگزار در سنگر ریاست قوه مجریه و شهرداری تهران که مشغول انجام وظیفه هستند، این انتظار و توقع بزرگی است که بخواهیم تکلیف مصلی و نمایشگاه کتاب را روشن کنند؟

2ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کتابخانه ملی ایران و سایر نهادهای ذی‌ربط باید برای جایگزین کردن روش‌های غربی و سکولار دیویی و کنگره در زمینه طبقه‌بندی کتاب اهتمام بایسته‌ای انجام دهند. دستیابی به روش رده‌بندی بومی کتاب در کشور یک نیاز مبرم است و نیاز به همت بلندی دارد که این نقیصه جبران شود.

3ـ حمایت ویژه از ناشران، مولفان و ایجاد شبکه‌های توزیع ملی و بین‌المللی از جمله سازوکارهای مهم در تقویت امر کتاب و نشر در ایران و حلقه مفقود نمایشگاه بین‌المللی محسوب می‌شود و این نیازمند توجه نظام به‌دور از آمد و شد جریانات سیاسی و دگردیسی‌هایی که بطور معمول در عرصه‌های مدیریتی روی می‌دهد، می‌باشد.

4ـ مسوولان ذی‌ربط برای حضور موثر در عرصه جهانی کتاب، نشر و ترجمه باید برنامه مشخص ارائه کنند. این ایراد عمده بر حوزه نشر وارد است که شمارگان کتاب‌ها بشدت پایین است، برای ترجمه آثار فاخر اهتمام بایسته‌ای صورت نمی‌گیرد و اصولا سازوکاری برای توزیع آثار در عرصه جهانی و در کشورهای مهم دنیا وجود ندارد.

اگر مقایسه کنیم که انتشارات پنگوئن ناشر آیات شیطانی با چندین شبکه در کشورهای دنیا در شمارگان بالای 10 میلیون کتاب ضددینی رشدی مرتد را به زبان‌های مختلف ترجمه و چاپ کرده‌اند آنگاه تهاجم فرهنگی سازمان یافته علیه ارزش‌های اسلامی را ملموس‌تر درک می‌کنیم.

این یادداشت درصدد نادیده انگاشتن خدمات مسوولان گذشته و حال نیست. بلکه به دنبال طرح انتظاراتی است که برای امر کتاب و نشر باید در سال همت مضاعف و کار مضاعف از سوی مدیران عالی صورت گیرد. همچنین بنا نیست که کمبودها، نقصان‌ها و مشکلات را به وادی فراموشی بسپاریم و چند روز مانده به نمایشگاه کار را از نو آغاز کنیم. اگر ام القرای جهان اسلام هستیم باید چندین شهر کتاب در تهران، قم، اصفهان، شیراز و مشهد داشته باشیم.

براستی چرا نباید نمایشگاه دائمی کتاب در شأن و منزلت ملت ایران داشته باشیم؟ در عرصه دیپلماسی و آمد و شد مقامات از جمله مراکز دیدنی که باید به آن ببالیم همین شهر کتاب و بوستان و گلستان‌های نشر و کتاب باشد.

در عصر دیپلماسی رسانه‌ای باید قرآن کریم در شمارگان میلیونی از سوی جمهوری اسلامی به زبان‌های مختلف برای دنیا چاپ و ارسال شود تا وهابیون ما را متهم به قرآن جدیدی نکنند.

باید نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و سایر گنجینه‌های ارزشمند اسلامی ـ ایرانی چون شاهنامه، دیوان حافظ، مثنوی، سعدی و... به زبان‌های مختلف ترجمه و در اختیار مشتاقان قرار گیرد. اگر قائل به اصالت فرهنگ در انقلاب اسلامی و اولویت داشتن آن می‌باشیم، باید سازوکارهای آن را فراهم کنیم.

این مطالبات صرفا از وزارت ارشاد بر نمی‌آید دولت، مجلس، شورای عالی انقلاب فرهنگی و همه نهادها و مسوولان ذی‌ربط باید به صحنه بیایند تا شاید برای نمایشگاه بیست و چهارم کاری شود کارستان. به این امید.

دکتر علی دارابی 
قائم‌مقام سازمان صدا و سیما