لحن نامناسب

انتخاب لحن نیز مقدمات و ابزارهای خاص خود را دارد و تاثیر متفاوتی بر مخاطب خود می‌گذارد و جغرافیای خاص و متفاوتی را از داستان ترسیم می‌کند.

طبیعتا هر فیلمسازی هم با توجه به شناخت خود از مخاطب، لحن داستان را انتخاب می‌کند، اما گاهی انتخاب یک لحن نادرست باعث می‌شود فیلمساز در بیان مقصود خود ناکام بماند و اساسا هدفی که از به تصویر کشیدن یک سوژه داشته برآورده نشود.

شاید این مهم‌ترین ایرادی است که بتوان به فیلم آتشکار وارد کرد. فیلم لحنی را برای روایت داستان خود انتخاب کرده که اساسا مناسب چنین سوژه‌ای نیست. داستان فیلم درباره مردی است که خانواده‌ای پر جمعیت را در شهر فولادشهر سرپرستی می‌کند.

او کارگر ذوب‌آهن است و همسرش به بیماری خاصی مبتلا شده که دیگر امکان بارداری ندارد. همسرش از او می‌خواهد تا با عمل وازکتومی، خود را عقیم کند تا دیگر از لحاظ بارداری نگرانی خاصی نداشته باشد، اما پدر مرحوم این مرد گاه و بیگاه به سراغ او می‌آید و به او اعلام می‌کند در صورت انجام چنین کاری، جای او در دوزخ خواهد بود.

این مساله در فیلم قرینه‌سازی خوبی با فضای کاری این مرد در ذوب‌آهن داشته است و عملا کار به جایی می‌رسد که مرد از تصمیم خود منصرف می‌شود، اما این نکته به اختلاف‌های او با همسرش دامن می‌زند و در نهایت او پس از مشاوره‌های مختلف تصمیم به انجام این عمل جراحی کوچک می‌گیرد.

سوژه فیلم آتشکار بدیع و جذاب است. دغدغه جامعه است و در اهمیت آن تردیدی نیست. ساخت و کارگردانی اثر هم مانند فیلم قبلی این فیلمساز یعنی خواب تلخ دلنشین و جذاب است.

فیلمساز برای تعدیل فضای تلخ این فیلم به سراغ زبان طنز رفته، اما شدت استفاده از این موضوع در کنار صحنه‌هایی که با شیطنت خاصی پرداخت شده ، سبب می‌شود به جای آن‌که مخاطب به پیام و نکته اصلی فیلم توجه کند ، هر لحظه منتظر شوخی تازه‌ای با مسائل و روابط زناشویی، جهان پس از مرگ و مواردی از این دست باشد و اینها چیزهایی هستند که هم در سینمای موسوم به فیلمفارسی پیش از انقلاب و هم در تئاترهای مردمی ‌مابه‌ازای فراوان دارند.

علت هم این است که در چنین آثاری قرار نیست مخاطب با پیام و حرف قابل توجهی مواجه شود و اصل بر این است در لحظاتی که فیلم را می‌بیند، بخندد و خوش باشد. بعید به نظر می‌رسد امیر یوسفی چنین هدفی را از ساخت این فیلم دنبال کرده باشد و قطعا او به دنبال تاثیر اجتماعی فیلم خود بوده است.

البته انتخاب لحن نامناسب ایرادی است که در این سال‌ها به برخی فیلم‌های دفاع مقدس نیز وارد شده است، اما نباید از این مساله غافل بود که هر لحنی مخاطب خاص خود را نیز به دنبال دارد.

گذشته از این،‌ آتشکار در برخی صحنه‌های خود در نمایش روابط زناشویی نگاه محترمانه‌ای ندارد، هرچند در این فیلم چیزی به شکل عریان نمایش داده نمی‌شود.

شکل صحنه‌پردازی‌ها به گونه‌ای شیطنت‌آمیز است و نشان می‌دهد فیلمساز انگار با فرهنگ مخاطب ایرانی چندان آشنایی ندارد، هرچند حذف این صحنه‌ها هم مشکلی برای فیلم ایجاد نمی‌کند.

رضا استادی