صدای آوار

تنها 4 ریشتر زلزله که گاه در بسیاری از کشورهای دنیا در ساختمان‌های بتونی و ضدزلزله احساس نمی‌شود، کافی بود تا منازل بیش از 700 خانواده تا 60 درصد آسیب ببیند، حتی بعضی حادثه‌دیدگان در کمترین زمان به طور موقت اسکان یافتند.

این که ایران کشوری زلزله‌خیز است ، این که هر لحظه باید به فکر لرزش زمین بود و این که گسل‌های موجود فعال و نیمه فعالند بر کسی پوشیده نیست اما این که بافت‌های مسکونی تهران فرسوده است ، این که 70 درصد ساختمان ‌های جدید پایتخت طبق استانداردهای مقاوم‌سازی جزو بافت‌های فرسوده است ، این که تراکم نیروی انسانی در این بافت‌های فرسوده تا 400 نفر است ، این که وضعیت شهرستان‌ها و روستاها حتی از تهران بدتر است، از نظرها پوشیده مانده، چرا که بناها و سازه‌های مسکونی ایران هیچ شباهتی به ساختمان‌های مناطق زلزله‌خیز ندارد.

در حالی که بیشتر گزارش‌ها نسبت به ساختمان‌ها و بافت‌های فرسوده تهران هشدار می‌دهند و از زلزله احتمالی این شهر ابراز نگرانی می‌کنند، کمتر برآوردی از وضعیت سازه‌های نحیف شهرستان‌ها و روستاها صورت می‌گیرد تا آنجا که گفته می‌شود، 80 درصد منازل مسکونی برخی شهرستان‌ها و روستاها استحکام لازم را ندارند و با کوچک‌ترین لرزش، بر سر ساکنان آوار می‌شوند.

این در حالی است که در مدارس تمام نقاط کشور هر سال مانور زلزله برگزار می‌شود و البته بیش از آموزش جنبه نمادین دارد و شاید تنها ابتکار سازمان‌های مرتبط با «ایمنی و زلزله» است که به طور منظم و در موعد مقرر برگزار می‌شود در حالی که بافت و ساخت مدارس در بسیاری از نقاط کشور ناایمن است و بجز تعدادی از ساختمان‌ها که بویژه در تهران و برای تعداد محدودی از دانش‌آموزان ، ضدزلزله ساخته شده ، بسیاری از مدارس ، بنایی غیرمستحکم و سست دارند بنابراین مشکل زلزله ، تنها با مانور حل نمی‌شود ، مقابله با زلزله برنامه‌ریزی می‌خواهد و ایمن‌سازی ساختمان ‌ها ، فرهنگسازی و اعتبار. این که هر سال در کهنوج و بیله‌سوار و مرند و لاهیجان و آمل و بندرترکمن و زابل مانور بدهیم، کافی نیست.

زلزله سایه شومی دارد و نکبت آن بر سر ساکنان گسل شمال تهران همان قدر سنگینی می‌کند که بر روستاهای اطراف گرگان و سنندج. به نظر می‌رسد ، صدای ضجه خانواده خلخالی که دیروز بخشی از خانه‌اش آوار شد، کمتر از صدای فریاد خانواده‌ای که در منطقه ناایمن الهیه تهران ساکن است و شاید روزی از زلزله به هوا برود، شنیده می‌شود. لطفا مسوولان گوش‌هایشان را تیز کنند.

کتایون مصری