«کلید اسرار» دست به دست می‌شود

«کلید اسرار» را مدت‌ها محمود قنبری دوبله می‌کرد. هنگامی که او بنا به دلایلی ادامه دوبله این سریال را نپذیرفت، کار به من پیشنهاد شد و من از او به عنوان پیشکسوت اجازه گرفتم و این اثر، مجموعه‌ای است از قصه‌هایی که ظاهر مذهبی دارند و شامل بعضی از اعتقادات خرافی و پیام‌های صحیح اخلاقی نیز می‌شود. منطق‌ آن از اصول دراماتیک پیروی نمی‌کند و سازنده براساس پیام‌هایی که می‌خواهد بدهد و براساس اعتقادات عوام، نتیجه‌گیری و حکم صادر می‌کند. دوبله چنین کاری مشکلاتی نیز دارد، زیرا ممکن است قصه‌ها با اصول مذهبی ما مغایرت پیدا کنند. بنده تنها کاری که می‌توانستم بکنم، تعدیل بعضی از قصه‌ها و کم‌ کردن از بار خرافی آنها بوده است. سعی کرده‌ام برای وقایع داستان، منطق‌‌هایی درست کنم و کاری کنم که نتایج قصه‌ها نتایج مطلق نباشد و نسبی قلمداد شود. به دلیل ساختار اپیزودی سریال و فضای سنتی آن که شباهت‌های فراوانی به فضاهای ایرانی دارد، تصمیم گرفته‌ام به گونه‌ای کار کنم که دوبله زیاد به چشم نیاید. از ترکیب سیال گویندگان استفاده کرده‌ام و حتی گویندگی بازیگری که در چند قسمت حضور دارد را به دوبلورهای مختلف سپرده و سعی کرده‌ام تفاوت شخصیت‌ها را با تعویض گوینده نشان دهم. از طرفی، گاهی 2 قسمت با همدیگر پخش می‌شود و باتوجه به این‌که تعداد معینی دوبلور در اختیار دارم، باید به شکلی کار کنم که صداها تکراری نشود. ترجمه «کلید اسرار» زیاد روان نیست. مترجم تلاش خودش را کرده اما جمله‌بندی‌ها و ادبیات شخصیت‌ها زیاد فارسی نیست. بعضی از قسمت‌ها به دلیل مضمون‌شان قابل پخش نیستند، بنابراین تغییرات و تعویض‌هایی در آنها انجام داده‌ام. در این موارد، براساس ساختار مجموعه، منطق‌هایی برای ماجراها درنظر گرفته‌ام که باتوجه به مذهبی بودن اثر و حساسیت‌هایی که وجود دارد، هم این کار و هم کلیت دوبله سریال نسبت به آثار دیگر وسواس و دقت بیشتری می‌طلبیده و سختی بیشتری داشته است. در مجموع، سعی کرده‌ام دوبله‌ای ارائه کنم که برتر از خود اثر باشد؛ زیرا میزانسن‌ها، دکوپاژ‌ و بازی‌های آن در مواردی بسیار نازل و ابتدایی است و تعدیل و ترمیم بازی‌ها با ذات کار دوبله که سعی می‌کند بازی را از بازیگر بگیرد، تضاد دارد. هنگامی که مدیر دوبلاژ یک اثر عوض می‌شود، قابل پیش‌بینی است که تعدادی از گویندگان دوبله قبلی در دوبله جدید حاضر نشوند. من از افشین زی‌نوری خواستم که کارش را به عنوان دوبلور نقش راوی ادامه دهد، اما او بنا به دلایل شخصی نپذیرفت و هنگامی که از کار نفر بعدی استقبال نشد، ناچار خودم این نقش را برعهده گرفتم. به نظر من، دلیل استقبال از «کلید اسرار» زمینه‌های مذهبی موجود در جامعه و همخوانی آن با مواردی است که در سریال بیان می‌شود. خواست جوامع مذهبی، رسیدن سریع به نتایج کارهاست و این اثر به این نیاز تماشاگر، چه با منطق و چه بی‌منطق، پاسخ‌های سریع و صریح می‌دهد.

محمدرضا کلانتر