داستان‌های کشور جنگی

این اتفاق اگر نمی‌افتاد، قطعا «پروانه و تانک» هم به چاپ سوم نمی‌رسید و دوباره پشت ویترین کتابفروشی‌ها نمی‌آمد.

«پروانه و تانک» دربرگیرنده 4 داستانی است که همینگوی در مورد جنگ داخلی اسپانیا نوشته است، جنگی که اگر چه کیلومترها آن طرف‌تر از خاک وطن همینگوی جریان داشت؛ اما توجه او را حسابی معطوف به خودش کرده بود. حاصل این توجه، جدا از نگارش خبر و یادداشت، یک نمایشنامه (ستون پنجم)، چند داستان کوتاه و رمان «زنگ‌ها برای که به صدا درمی‌آیند؟» بود.

اگر چه برخی منتقدان هم‌دوره همینگوی در بررسی مجموعه آثار او توجه چندانی به داستان‌های کوتاه جنگی‌اش نکردند، اما این داستان‌ها نه‌تنها همان مشخصه‌های همیشگی داستان‌های همینگوی را دارند، بلکه روایتی داستانی از جنگی واقعی هستند که هنوز هم حرف و حدیث درباره آن بسیار است.

همینگوی در این داستان‌ها با همان دقت روزنامه‌نگارانه‌اش انسان‌ها و روایت‌هایی را به تصویر می‌کشد که نه در وقایع‌نگاری این جنگ‌ جایی دارند و نه در خاطرات و زندگینامه‌ها و کتاب‌های تاریخی. تفاوت نگاه همینگوی به عنوان نویسنده‌ای خلاق باعث شده روایت او از این جنگ و داستان‌هایش نه‌تنها مثل همیشه خواندنی باشد، بلکه برای کسانی که به داستان‌نویسی علاقه‌مند هستند، پیشنهادهایی هم داشته باشد؛ پیشنهادهایی مثل چگونگی مواجهه با رویدادی چون جنگ، نوع روایت آن و پرداخت شخصیت‌هایی که در عین جنگزده بودن درگیر مناسبات روزمره زندگی هم هستند، با همان غم‌ها و شادی‌های همیشگی. البته خیلی‌ها این داستان‌ها و نمایشنامه نه‌چندان قوی «ستون پنجم» را پیش‌زمینه‌ای برای خلق شاهکاری مثل رمان «زنگ‌ها برای که به صدا درمی‌آیند؟» می‌دانند.

همین مساله هم باز بر جذابیت خواندن چنین مجموعه لاغری می‌افزاید تا آدم بفهمد که چطور نویسنده‌ای مثل همینگوی، مسیر خلق یک شاهکار را می‌پیماید. این مجموعه داستان را، رضا قیصریه به فارسی ترجمه و نشر مان کتاب آن را روانه بازار کرده است.

رضا عظیمی