تلمبه قلبتان تند می‌زند یا کند؟

این متخصص قلب و عروق با اشاره به این که اگر میزان ضربان در افراد بالا رفت، باید از آنها نوار قلبی گرفت، عنوان می‌کند به هنگام بالا رفتن ضربان قلب در ابتدا باید توجه داشت که این ضربان از چه نوعی است، آیا دارای ریتمی طبیعی است یا نامنظم و این که این ضربان در نبض فرد نیز احساس می‌شود یا خیر؟!

دکتر فاتحی با عنوان این که ضربان نامنظم قلب (آریتمی)‌ می‌تواند خوش‌خیم و یا بدخیم باشد؛ اظهار می‌کند: گاهی این بدخیمی منجر به مرگ فرد می‌شود.

وی همچنین می‌گوید: اگر فردی دچار ضربان قلب منظم ولی بالاتر از حد طبیعی باشد (تاکی کاردی سینوسی)‌ به این معنی است، محلی که ضربان‌ساز بوده است بیشتر کار می‌کند که هم می‌توان براساس نیاز بدن باشد و هم می‌تواند به خاطر فاکتورهای هورمونی و ... صورت بگیرد.

این عضو هیات علمی دانشگاه عنوان می‌کند: گاهی «تاکی کاردی» می‌تواند ناشی از مکانیسم جبرانی (مکانیسم دفاعی)‌ باشد یعنی به این صورت که اگر کسی دچار استرس و اضطراب شود، به صورت خودکار، ضربان قلبش بالامی‌رود، حتی بالاتر از 100 و یا کسی که تب می‌کند ضربان قلبش 8 الی 10 بار در دقیقه بیشتر می‌شود.

وی همچنین کم‌خونی، استفراغ و اسهال، افت فشارخون، عفونت‌ها و حتی کشیدن سیگار و موادمخدر و نوشیدن چای و قهوه غلیظ را از دلایل افزایش ضربان قلب عنوان می‌کند.

«افرادی که دچار پرکاری تیروئید می‌شوند، به دلیل ترشح هورمون اضافه در بدنشان، دچار ضربان بالای قلب می‌شوند.» دکتر فاتحی با بیان این مطلب خاطرنشان می‌کند: گاهی سکته‌های قلبی نیز براساس محل سکته، می‌تواند ضربان را کم و یا زیاد کنند بنابراین می‌بینیم که در بسیاری از مواقع افزایش ضربان قلب می‌توانند نوعی مکانیسم جبرانی (دفاعی) ‌‌برای نیازهای فرد باشد.

گفتنی است داروی برخی از بیماری‌ها همچون «آسم» نیز باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند.

علائم ضربان بالا

«معمولا کسی که دارای ضربان بالای قلب است احساس «تپش» می‌کند ولی باید دانست که «تپش» یافته‌ای است که خود بیمار آن را اعلام می‌کند که هم می‌تواند به خاطر افزایش ضربان باشد و هم کاهش ضربان که بسته به نوع علت ثانویه می‌تواند علائم دیگری هم به همراه داشته باشد» این متخصص قلب و عروق ضمن اشاره به این موضوع عنوان می‌کند: کسی که دارای اضطراب باشد تکرر ادرار، با ضربان قلب بالای وی همراه می‌شود یا در پرکاری تیروئید عرق‌های مکرر و در بیماری‌های ریوی، تنگی نفس، با ضربان قلب بالا، همراه می‌شود. گاهی وقتی ضربان قلب از حد طبیعی بالاتر برود، فرد در ناحیه قفسه سینه احساس درد می‌کند و آنژین صدری رخ می‌دهد.به گفته دکتر فاتحی برای درمان ابتدا باید دید که این ضربان از نوع آریتمی است یا خیر؟! اگر آریتمی بود، طبق نوع آریتمی، درمان خاص آن آغاز می‌شود، ولی اگر این ضربان از نوع «تاکی کاردی» بود باید به دنبال علل ثانویه آن گشت و با درمان عارضه، از شدت ضربان قلب کاست و در برخی مواقع که ضربان غیرقابل کنترل می‌شود از دارویی به‌نام «بتا بلاکر» جهت کاهش ضربان استفاده می‌شود.

کاهش ضربان قلب

اگر ضربان قلب از 60 بار در دقیقه کمتر باشد، اصطلاحا گفته می‌شود که ضربان قلب کند و یا (برادی کاردی) است که گاه طبیعی و گاهی غیرطبیعی است، به عنوان مثال از آنجایی‌که پمپاژ قلب ورزشکاران بسیار قوی است، می‌تواند ضربان قلبشان کمتر باشد و یا در مواقع خواب، این ضربان کمتر باشد.

دکتر فاتحی با اشاره به این مطالب،‌ خاطرنشان می‌کند: در برخی مواقع استفاده از داروهایی همچون «آتنولول» و داروهای «بتابلاکر» می‌تواند در کاهش ضربان قلب نقش داشته باشد.

به گفته این متخصص قلب و عروق، افرادی که دارای کم کاری تیروئید هستند نیز مستعد کاهش ضربان قلب هستند و همچنین بیماران «یرقانی» نیز به خاطر وجود ماده سمی در بدنشان، مستعد این کاهش خواهند بود.

شایان ذکر است سکته‌های قلبی بخصوص در نواحی تحتانی قلب، بیماری‌های مادرزادی در کودکان و افراد سن بالا، مستعد کاهش ضربان قلب هستند. این عضو هیات علمی دانشگاه عنوان می‌کند: افرادی که دارای تومورهای مغزی هستند به دلیل کاهش فشار داخل مغز، دچار این کاهش می‌شوند که علائم آن با سرگیجه، سیاهی چشم، عرق سرد، تلوتلوخوران، سنکوپ و نهایتا فوت همراه است.

وی خاطرنشان می‌کند: در این عارضه نیز ابتدا باید علل کاهش ضربان مورد بررسی قرار بگیرد و در صورت مصرف دارویی که باعث این کاهش شده است، داروها بایستی سریعا قطع و در شرایط حاد از داروی (آتروپین) تزریق کرد.

دکتر فاتحی در پایان می‌گوید: در بسیاری از موارد که درمان‌های اینچنینی بی‌جواب بمانند، پزشک مجبور به تعبیه باتری (پیس میکر) برای بیمار می‌شود تا ضربان وی را افزایش و کنترل کند.