منبع‌ باز درخدمت تندرستی الکترونیکی

این سیستم چند سالی است که در کانادا به‌صورت آنلاین برای ارائه خدمات درمانی مورد استفاده قرار گرفته است و در این مدت نیز بنا به تناسب نوع مراکز، رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است.

اسکار حاصل ایده یکی از استادان دانشگاه ‌McMaster‌ کانادا و در کل تسهیل‌کننده اقدامات درمانی در کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها برای تمامی دست‌اندر‌کاران است. ‌ ‌

این برنامه نخست توسط مجمع خانواده دانشگاه مک‌مستر کانادا تهیه شد و اکنون به‌عنوان یک سیستم بین‌المللی مورد استفاده است. نتیجه‌ای که در زمان طراحی آن قابل تصور بود، داشتن سیستم نرم‌افزاری کاملا پیشرفته برای دستیابی همه جانبه دست اندرکاران امور درمانی به اطلاعات، بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی آنان بود.

این سیستم در سال 1998 آغاز به‌کار کرد. ولی در آن زمان یک سیستم بسیار ابتدایی و سازگار با سیستم عامل داس بود. اما طراحان آن در سال 2002 نسخه روز‌آمد و همه‌گیر آن را ارائه کردند که مشخصات منحصربه‌فردی داشت، مانند: سازگاری با سیستم عامل منبع‌باز لینوکس که در نسخه‌های رد‌هت7 و فدورا پیاده‌سازی شده و نیز در سیستم عامل‌های ‌MAC OS X‌ و ویندوز ‌XP‌ نیز قابل پیاده‌سازی است.

زبان برنامه‌نویسی آن ‌ 1.4 Java SKD‌ بوده و از بانک اطلاعاتی ‌ 3.23 MySQL‌ استفاده می‌کند و رابط کاربری آن نیز مرورگر قدرتمند فایر‌فاکس است و البته با سایر مرورگرها مانند سافاری و ‌ IE‌ نیز سازگار است.

سیستم‌های منبع‌بازی که برای امور بیمارستانی تهیه شده‌اند، آن‌قدر متنوع هستند که به‌راحتی نمی‌توان تمام آنها را نام برد.

سیستم‌هایی مانند ‌x2 Care‌ و ‌PicNic‌ نیز از این دست هستند. اما سیستمی که در تمام دنیا به‌عنوان یک پروژه اعجاب‌انگیز از آن یاد می‌شود سیستم ‌ Open EHR‌ است که به‌دلیل استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون به‌صورت مستقل از سیستم عامل قابل پیاده‌سازی است و نیز به‌دلیل داشتن ساختاری شبکه‌ای در طراحی روندهای آن بسیار انعطاف‌پذیر و پایدار است. ‌ ‌

‌ e-Health‌ ایرانی

‌ ‌در کشورما نیز چند سالی است که انواع سلامت الکترونیکی مشاهده می‌شود. سیستم‌های رایانه‌ای داخل بیمارستان‌ها برای پذیرش بیماران از اولین نمونه‌های آن در ایران است.

تقریبا 10 سال پیش پروژه‌ای برای ایجاد شبکه ملی سلامت آغاز به‌کار کرد که پس از طی مراحلی بدون دستیابی به نتیجه خاصی پایان یافت. اما از سال گذشته با مصوبه هیات دولت و شورای عالی سلامت کشور، وزارت بهداشت اقداماتی را برای این کار آغاز کرده است که بعد از طی مراحل مطالعاتی آن قرار است.

طبق برنامه‌ریزی در یک روند 10‌ساله پرونده الکترونیک سلامت در کشور پیاده‌سازی گردد. که در پایان آن قرار است اطلاعات بهداشتی و درمانی تمام مردم کشور از طریق شبکه ملی در دسترس افراد و مراکز درمانی باشد. مشکلات اصلی این کار نیز پیاده‌سازی این سیستم در تمام مراکز درمانی است. این پروژه با نام "سپاس( "سامانه پرونده الکترونیک سلامت) در دهه فجر امسال اجرا شده است. چرا که آنها نیز برنامه‌ها و نرم‌افزارهای خود را به‌سادگی تغییر نخواهند داد. این پروژه ها در اغلب نقاط جهان در یک پروژه 4 تا 13 ساله پیاده‌سازی می‌شود.

مزایا و انواع ‌ ‌

کاربردهای این نظام اطلاعاتی به‌طور کامل منجر به سود‌آوری و تسهیل در کار درمان و مراقبت از بیماران خواهد بود، چرا که اشکالاتی مانند وقت تلف شدن‌های طولانی و بی‌ثمر بیمار و همراهان او در بیمارستان‌ها، یکی از عذاب‌آورترین آنهاست و یا نبود اطلاع از سابقه بیماری فرد و یا مفقود شدن اطلاعات سلامت افراد که در بایگانی‌های وسیع کاغذی یک امر معمول است. دیگر در این سامانه‌ها معنایی ندارد. از طرفی جمع شدن اطلاعات افراد در یک‌جا باعث می‌شود که این امور به‌صورتی کاملا بهینه مورد استفاده قرار گیرد و افراد در هر مراجعه به مراکز درمانی نیازی به تجدید آزمایشات نداشته باشند و نیز اطلاعات آنها پزشک را در ارائه بهترین روش درمانی کمک خواهد کرد و در دید کلان به مدیران مجموعه درمانی کمک خواهد کرد که با توانایی کامل بتوانند مجموعه درمانی و وضعیت آن را بررسی کرده و برای آینده دور و نزدیک بهترین تصمیمات را بگیرند. ‌ ‌

انواع ملی این سیستم‌ها می‌توانند اطلاعات مردم یک کشور را در یک پایگاه داده اطلاعاتی جمع‌آوری کرده و بروز تمام اتفاقات و رفتارهای سلامت مردم یک کشور را مورد بررسی لحظه‌ای قرار داده و بروز اپیدمی‌ها را در سریع‌ترین زمان ممکن پیش‌بینی کند. این سامانه‌های ملی می‌توانند به‌صورت یک کارت هوشمند در اختیار افراد قرار گیرد که حاوی اطلاعات اولیه فرد و حتی اطلاعات کلی درباره سلامت وی باشد، که به این ترتیب افراد در مراجعه به مراکز درمانی می‌توانند با ارائه این کارت‌ها مانند کارت‌های بانکی هویت خود را به مرکز درمانی معرفی کرده و پزشک نیز تمام اطلاعات مورد نیاز را می‌تواند در بستر همین شبکه به‌دست آورد و فرد را در کوتاه‌ترین زمان تحت مداوا قرار دهد.

این سیستم‌ها هزینه‌های درمانی را به نحو چشم‌گیری کاهش می‌دهند و سرعت درمان را نیز افزایش می‌دهند. این سیستم‌ها در اشکال کارت هوشمند، برپایه وب و نیز بر پایه اپلیکیشن طراحی و ارائه شده‌اند که انواع جدید آن نیز برنامه‌های مبتنی بر تلفن همراه است.

پی‌نوشت

Open Source Clinical Applications & Resources‌:‌.OSCAR.1

Electronic Medical Record‌:‌.EMR.2

Decision Support Systems‌.DSS.3‌‌

سعید نوری آزاد