دکتر آزاده شیروانی
از چه چیزی میترسید؟
آیا از رانندگی میترسید؟ از طوفان چطور؟ شاید جزو آن دسته از افرادی هستید که از خون یا آمپول میترسند. به ترس از یک واقعه یا موقعیت خاص هراس اختصاصی گفته میشود. به عنوان مثال در مورد رانندگی هراس ممکن است پاسخی به این اتفاق بیرونی نظیر تصادف رانندگی یا اتفاق درونی مانند حمله هراس باشد. سایر مکانیسمهای تداعی میان شیء هراسآور و هیجانهای هراسآمیز عبارت است از الگوبرداری و انتقال اطلاعات.
در اولی فرد چنین واکنشی را در شخص دیگری (مثلا والدینش) مشاهده میکند و میآموزد، در دومی به فرد در مورد خطرات چیزهای معینی آموزش یا هشدار داده میشود. هراس اختصاصی در بعضی از خانوادهها بیشتر دیده میشود. بخصوص نوع خون، آمپول و جراحت زمینه خانوادگی زیادی دارد. این افراد در صورت وجود شیء یا موقعیتی خاص (مثل بلندی، حیوانات، دیدن خون و...) دچار ترس شدیدی میشوند. فرد به دنبال ترس دچار اضطراب میشود و افراد بزرگسال خود به افراطی و نامعقول بودن ترس آگاهند که این حالت در کودکان دیده نمیشود. فرد از موقعیتهای هراسآور اجتناب میکند و در غیر اینصورت با اضطراب و رنج شدید آنها را تحمل میکند. هراس اختصاصی به چند نوع مجزا تقسیم میشود: ترس از حیوانات، ترس از وقایع طبیعی، ترس از خون، آمپول و جراحت و نوع موقعیتی مثل ترس از ماشین. برای درمان هراس اختصاصی، مواجهه درمانی شایعترین روش است. درمانگر با کمک یک سلسله مواجهات تدریجی که سرعتش را خود بیمار تنظیم میکند، او را در مقابل محرک هراسآور حساسیتزدایی میکند. فنون مختلفی برای مقابله با اضطراب به بیمار آموخته میشود، از جمله آرامسازی، تنظیم تنفس و تقویت فهم این نکته که موقعیت مذکور امن است و خطری ندارد.
گفت و گو
