یوسف جذاب و تاثیرگذار

استناد به کتاب الهی و ورود بسیاری از مباحث به حوزه  نمایشی نیاز به دقت نظر خاصی دارد و باورهای اعتقادی و نگاهی که مردم نسبت به موضوع خاصی نظیر قصه یوسف(ع)‌ دارند سبب گشته تا نگارش داستان و فیلمنامه آن از نظرگاه‌های مختلف مورد کنکاش قرار گیرد که از یک سوی تطبیق کامل و رسایی با نصح صریح الهی داشته باشد و از طرف دیگر باورهای دینی و عمیق مردم را تغییر ندهد.

به هر حال داستان زندگی حضرت یوسف(ع)‌ برای همگان محرز و مشخص است، اما نما و زاویه بیانی که نویسنده لحاظ کرده خود حائز اهمیت است. نویسنده با یک تحقیق کامل و گویا با این نیت که همه بخش‌های زندگی حضرت یوسف(ع)‌ در قصه نیاز به بیان دارد، این فیلمنامه را به تحریر درآورده و تا به این جای کار که بینندگان آن را دیده‌اند، تاثیرگذار نیز بوده. درواقع استفاده دقیق و بهینه از مقاطع زندگی حضرت یوسف(ع)‌ و پرهیز از حاشیه‌ها خود کمک شایانی در دستیابی اهداف تعریف شده اثر داشته؛ از قبل از تولد یوسف(ع) تا زمان کودکی و نوجوانی و جوانی که به نظر می‌رسد مسیر طولانی هم گذشت، هریک به دقت اعمال شده و توانسته ابعاد پیدا و پنهانی از زندگی این پیامبر الهی را بیان نماید. با این تفاسیر به نظر می‌رسد در بعضی از دوران‌ها کمی بیش از حد متعارف غوص شده و شاید اگر جایگاه این اثر، تبدیل به یک اثر سینمایی می‌گشت این همه تاکید لازم نبود. با این وجود به نظر می‌رسد در برخی بخش‌ها کمی تاکیدات زیاد بوده و از حوصله بیننده خارج گشته. «یوسف پیامبر (ع)‌» با پتانسیل غنی از متون و ترجمه‌های گوناگون کتب مختلف قادر گشته از حیث محتوا بسیار بسیار غنی گردد. نکته دیگر که لازم است بدان توجه ویژه شود ایجاد و بروز شرایط ماهوی آن دوران است که قطعا در هر اثر تاریخی جزء‌لاینفک آن می‌باشد. برای پدیدار ساختن چنین وضعیتی نخست کلام مهم است، که این کلام معمولا در طول این سریال با مستندات غنی ظهور پیدا کرده اما نوع دیالوگ‌ها از نظر ساختاری خیلی متفاوت نگشته. شاید برخی از مثال‌ها همان تغییرات کلی باشد که در نظر کارگردان بوده. نکته دوم در نمایه‌سازی شرایط محیطی است. نوع دکور و ایجاد محیط خاص کنعان، مصر، کاخ‌ها، منازل، نیل و حتی اهرام هریک سبب‌ساز آن می‌شوند تا بیننده با حال و هوای آن دوران بیشتر آشنا شود. شاید این نگاه‌ها، حاصل تخیل و یک کلی‌گویی است، اما اتفاقا آنچه کارگردان در این خصوص لحاظ کرده برداشت‌ها و باورهایی بوده که اکثر مردم آن را تصور می‌کردند و می‌کنند. نوع لباس و پوشش، گریم و حتی زیورآلاتی که در این سریال از آن استفاده می‌گردد نیز خود عامل مهمی در ارتباط نزدیک‌تر میان بیننده و اثر بوده است. «یوسف پیامبر(ع)‌» جزو اولین آثار تاریخی تلویزیونی نیست که مخاطبان ایرانی با آن به سرعت ارتباط برقرار می‌کنند. قطعا خاطره مجموعه‌هایی نظیر امام علی(ع)، بوعلی‌سینا، سربداران و... هنوز در ذهن همگان مانده و این نشان‌دهنده توانایی‌ها و پتانسیل کارگردانان و هنرمندان ایرانی در ساخت چنین آثار ارزشمندی است.

سیدعلی محور جعفری