کارخانه قند آبکوه همچنان در مشهد فعال است

در حالی که کارشناسان محیط زیست این را امری محال و ناممکن دانسته و بر لزوم انتقال آن از داخل مناطق مسکونی شهر تاکید می‌کنند.

70 سال است که این کارخانه در داخل شهر فعالیت می‌کند ؛ تا 13 سال پیش برای تولید هر تن چغندر 13 متر مکعب آب در این کارخانه مصرف می‌شد، یعنی تخلیه 13 متر مکعب فاضلاب به محیط به ازای تولید هر تن چغندر، گل شست و ‌شو و گل کربناته در محیط رها می‌شد و با مصرف سوخت مازوت آلودگی هوای ناشی از فعالیت آن در حد بالایی بود.

در اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی پرونده‌ کارخانه قند آبکوه شامل نامه‌ها، اخطارها و درخواست‌های سازمان مبنی بر کاهش آلودگی‌های زیست محیطی ناشی از این کارخانه وجود دارد و قدمت بعضی از نامه‌ها به زمان قبل از انقلاب برمی‌گردد. این کارخانه تاکنون بیش از 63 میلیارد ریال جریمه پرداخت کرده‌ و صدها اخطاریه دریافت کرده!‌ اما هنوز فعال است.

حقانیت ، کارشناس محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان ‌رضوی گفت: اصلا امکان ندارد آلودگی زیست‌محیطی کارخانه قند به صفر برسد خصوصا در داخل شهر.

وی با بیان این ‌که کارخانه قند آبکوه تصفیه‌خانه فاضلاب ندارد، افزود: در حال حاضر فاضلاب این کارخانه در کانالی در نزدیکی آن رها می‌شود و آلودگی‌های زیست‌محیطی به دنبال دارد. این فاضلاب شامل مواد آلی است و BOD و COD آن بالاتر از حد مجاز است.
وجود مواد آلی بالا در فاضلاب، محیط مناسبی برای تکثیر میکروب‌ها و باکتری‌ها و زمینه‌ای برای تخم‌گذاری حشرات ایجاد می‌کند.

این کارشناس محیط زیست تاکید کرد: اگر کارخانه قند آبکوه کلیه آلودگی‌ها را رفع کند، فاضلاب را تصفیه نماید و فیلترهای متفاوت برای رفع آلودگی هوا به کار بگیرد، باز هم مشکلاتی برای مردم ایجاد خواهد کرد و باید به خارج از شهر منتقل شود.

حقانیت تردد بیش از حد وسایل نقلیه به کارخانه را از دیگر عوامل زمینه‌ساز ایجاد آلودگی زیست‌محیطی برشمرد و توضیح داد: به دلیل این‌که کارخانه مستلزم ورود مواد اولیه تولید است، انواع و اقسام ماشین‌های سنگین مثل کامیون، تریلی و وانت محصولات کشاورزی مثل چغندر را وارد این کارخانه می‌کنند که تردد این وسایل در داخل شهر آلودگی هوا را در پی دارد. در فصل تولید صف‌هایی از یک صد ماشین سنگین با بار چغندر در اطراف این کارخانه تشکیل می‌شود.

وی بروز مشکل در رفت و آمد مردم، ایجاد خطر برای جان ساکنان منطقه، آلودگی هوا و تخریب آسفالت خیابان‌ها را از جمله عوارض ناشی از تردد بیش از حد وسایل نقلیه در محدوده کارخانه قند برشمرد و با اشاره به شکایت‌های متعدد مردم در این رابطه افزود: اکثر این خودروها دیزلی‌اند و رانندگان اغلب به دلیل سرد بودن هوا ماشین را روشن می‌گذارند و همین باعث چند برابر شدن آلودگی هوای ناشی از حضور خودروهای سنگین در شهر می‌شود.

کارشناس محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان ‌رضوی افزود: رفت و آمد روزانه 200 تا 300 کارگر این کارخانه نیز به افزایش آلودگی هوا در منطقه می‌انجامد.

حقانیت اظهار کرد: سر و صدا و آلودگی صوتی ناشی از فعالیت کارخانه از دیگر عوارض ناشی از استقرار آن در داخل محدوده شهری است، لذا این کارخانه در دراز مدت نباید در داخل شهر بماند و لازم است به خارج از شهر منتقل شود.

وی با بیان این ‌که 70 سال پیش این کارخانه در خارج از شهر مستقر شده است، گفت: وجود این کارخانه در منطقه به دلیل ایجاد امکاناتی مثل آب و برق و جاده با گذشت زمان و توسعه شهر، زمینه‌ای برای سکونت مردم و توسعه شهر فراهم کرده ‌است.

این کارشناس محیط زیست با اشاره به این‌که کارخانه قند آبکوه برای تولید هر تن چغندر 5/1 تا 2 متر مربع آب مصرف می‌کند، افزود: کاهش آب مصرفی، جلوگیری از ورود گل شست و شو به فاضلاب و خشک کردن آن، جلوگیری از ورود گل کربناته به محیط و صرف یک میلیارد تومان برای کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی از اقداماتی است که این کارخانه ظرف 13 سال گذشته برای رفع آلودگی‌ها انجام داده ‌است ولی این اقدامات به عنوان مسکن و یک کارموقتی است و نه راه حل اساسی.

حقانیت با اشاره به صدور اخطاریه و تعیین جریمه‌های سنگین برای کارخانه قند آبکوه به ایسنا گفت: بحث انتقال این کارخانه چند سال است که توسط مسوولان استان در حال پیگیری است و در آخرین جلسه مصوب شد که هیات مدیره کارخانه برنامه زمان‌بندی انتقال آن را ارائه دهد که تاکنون این کار عملی نشده‌ است.

این کارشناس محیط‌زیست خراسان رضوی افزود: تاسیساتی که برای کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی در این کارخانه نصب شده‌اند قابلیت انتقال به محل جدید را دارند.

مهندس اصغر بیهقی ، رییس شرکت قند آبکوه در این باره گفت: تنها کارخانه کشور که قابلیت جداسازی گل ورودی همراه چغندر قند را با فیلتر پرس دارد، کارخانه قند آبکوه است.

وی مدعی شد: آبی که از شستشوی چغندرقند جمع می‌شود به علت کود و خاک همراه آن، آلوده است که در کارخانه قند آبکوه از این آب در چندین مرحله استفاده شده و آب آلوده به بیرون منتقل نمی‌شود.

رییس شرکت قند آبکوه با اشاره به رعایت دقیق موارد زیست‌محیطی و بهداشتی در این کارخانه تصریح کرد: آب حاصل از شستشوی چغندرقند کاملا تصفیه می‌شود و گل حاصل از آن با دستگاه مخصوص خشک می‌شود تا در صنایع کاشی‌سازی مورد استفاده قرار گیرد.

به گفته بیهقی چندی پیش در این کارخانه بین هزار تا یک هزار و 500 متر مکعب آب در ساعت مصرف می‌شد که با تدابیر صورت گرفته در حال حاضر این میزان به 80 تا 85 متر مکعب کاهش یافته ‌است.

رییس شرکت قند آبکوه همچنین عنوان کرد: قبلا بخارهای خارج شده از کارخانه به علت وجود ذرات همراه، آلودگی محیط‌زیست را به همراه داشت، ولی با استفاده از دستگاه خاصی که مهندسان در همین کارخانه ساخته‌اند، ابتدا بخارها پس عبور از این دستگاه، از کارخانه خارج می‌شود و به این صورت هیچ گونه آلودگی برای محیط زیست به جا نمی‌گذارد.

وی در خصوص سایر محصولات جانبی که از تفاله‌های چغندر قند تولید می‌شود، گفت: به تفاله تولید شده ملاس زده و پس از خشک کردن به عنوان خوراک دام در اختیار دامداران قرار می‌گیرد.

بیهقی افزود: برخی از ملاس‌های حاصل از روند تولید قند و شکر به مصرف برخی شرکت‌های صنعتی می‌رسد.

به جرات می‌توان گفت از زمانی که سازمان محیط زیست در ایران تاسیس شده یعنی سال 1350، صدور اخطار برای این کارخانه قند را آغاز کرده ‌است، اما سوال اینجاست که این اخطارها تا چه اندازه موثر بوده ‌است؟ مسوولان استانی هر چند وقت یک بار وعده انتقال این کارخانه به خارج از شهر را می‌دهند، آیا قرار هست که این کارخانه به خارج از شهر منتقل شود؟

ایسنا