داکا، شهر ریکشا

داکا در دوره حکومت پادشاهان مغولی در قرن هفدهم میلادی، جهانگیر ناگار خوانده می‌شد و مرکز بزرگ تجارت جهان اسلام در شبه‌قاره هند بود اما داکا امروزی در دوره استیلای بریتانیا بر شبه‌قاره در قرن نوزدهم روبه توسعه گذاشت و خیلی زود بزرگترین شهر بنگال پس از کلکته شد که حالا به کولکته تغییرنام داده است. پس از تقسیم هند در سال 1947 داکا پایتخت کشور جدید بنگلادش شد.

داکای جدید مرکز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور بنگلادش است. حدود 72 درصد ساکنان داکا باسوادند، در حالی که درصد بیسوادی در دیگر شهرهای بنگلادش بالاست.

از آنجا که سیل مهاجرت به داکا از دیگر جاهای بنگلادش گسترده بود، جمعیت شهر خیلی سریع افزایش یافته و معضلاتی برای آن ایجاد شده که یکی از آنها، مشکل ترافیک است. به همین علت، دولت ایجاد شهرک‌هایی را در حومه داکا در برنامه توسعه شهری خود قرار داده است. اجرای این برنامه سبب شده تا میلیون‌ها نفر در حومه شهر اقامت کنند.

با وجودی که داکا در سال‌های اخیر رشد سریعی داشته ، هنوز مشکلات متعددی دارد که فقر گسترده مردم از جمله آنهاست، ضمن این که در شهر فرصت‌های اشتغال برای زنان خیلی کم است.

باران‌های سیل‌آسا

داکا در مرکز کشور بنگلادش واقع شده و رود بریگانا از کنارش می‌گذرد. شهر به دلتای سفلی رود گنگ دسترسی دارد.

داکا هوایی گرم و مرطوب دارد. این شهر روی نوار مناطق باران‌خیز حاره قرار دارد که گاه باران‌هایی سیل‌آسا، خانه‌های زیادی را ویران می‌کند و هزاران نفر آواره و بی‌خانمان می‌شوند.

میانگین دمای سالانه شهر 25 درجه سانتیگراد است. 80 درصد باران سالانه شهر بین ماه‌های می و سپتامبر می‌بارد. بارش سالانه باران در داکا بیش از 1800 میلی‌متر است.

یکی از معضلات داکا، سطح پایین بهداشت عمومی است که هرساله جان هزاران نفر را می‌گیرد. آلودگی هوا و آب شهر پیوسته در حال فزونی است.

پلیس داکا در سال 1976 تشکیل شد و 6000 نیرو در 12 مرکز پلیس داشت؛ اما با افزایش جمعیت شهر، تعداد مراکز به 33 و شمار نیروها به 23 هزار نفر افزایش یافته است. با این همه، جرم و جنایت در شهر فزونی گرفته است.

مشکل اصلی پلیس، نداشتن وسایل و تجهیزات پیشرفته است. به همین علت بعضی وقت‌ها برای مقابله با آشوب و ناامنی، نیروهای ارتش هم به کمک پلیس می‌روند.

400 هزار ریکشا در شهر

داکا را می‌شود شهر ریکشا نامید. در این شهر شمار زیادی از مردم ریکشا یا اتوریکشا دارند و با حمل مسافر، زندگی خود و خانواده‌اشان را می‌گذرانند. در شهر داکا حدود 400 هزار ریکشا وجود دارد. همین نشان می‌دهد که شغل درصد درخور توجهی از مردم شهر راننده ریگشا هستند.

آنهایی که وضع مالی بهتری دارند، با اتوریکشا کار می‌کنند و بقیه مجبورند خودشان ریکشای خود را بکشند و مسافران را جابه‌جا کنند. بسیاری از مردم شهر کارهای سطح پایین خدماتی انجام می‌دهند و حدود 800 هزار نفر در صنایع بافندگی مشغول به کارند.

بسیاری از روستانشینان برای فرار از فقر و یافتن شغلی، به داکا می‌روند و حاضرند با روزی کمتر از 10 دلار کار کنند تا شکمشان سیر شود.

کالج 109 ساله

بنگالی، زبان رسمی بنگلادش است که بیشتر اهالی داکا به آن تکلم می‌کنند، البته لهجه‌های گوناگونی را می‌شنوید.

کالج داکا، با قدمت 109 سال شهر داکا شمار زیادی کالج و دانشکده دارد که قدیمی‌ترین آنها، کالج داکاست که در دوره هند بریتانیا در 1840 تاسیس شد و اعتباری بین‌المللی دارد. کالج‌ها و دانشگاه‌های داکا، به دولتی و خصوصی تقسیم می‌شوند و دانشجویان می‌توانند تا مقطع دکترا در رشته‌های مختلف تحصیل کنند.

دانشگاه داکا، بزرگ‌ترین دانشگاه دولتی در بنگلادش، با 30 هزار دانشجو و 1300 استاد است. این دانشگاه، 18 مرکز تحقیقاتی و 70 دانشکده، گروه آموزشی و موسسه دارد. دانشگاه جهانگیر ناگار و دانشگاه فناوری و مهندسی از دیگر مراکز معتبر آموزش عالی در شهر داکا محسوب می‌شوند.

به این مجموعه باید کالج پزشکی داکا و کالج پزشکی سلیم‌الله را اضافه کرد. در دانشگاه‌های داکا گهگاه اغتشاش‌های دانشجویی رخ می‌دهد و دانشجویان با پلیس درگیر می‌شوند.

ترجمه و تالیف: جهانگیر چراتی