فناوری لیزر هوابرد

در سابقه کتاب‌های داستانی مصور همه جور قهرمانی با انواع و اقسام ساز و برگ‌های عجیب و غریب دیده‌ایم، اما بندرت فکر بکری درخصوص سلاحی تمام عیار به صورت لیزر هوابرد مطرح شده است. حتی در سری فیلم‌های جنگ ستارگان که سلاح‌های لیزری متداول هستند یا حتی اصطلاح جنگ ستارگان پس از دوره جنگ سرد در برنامه دفاعی دهه 80 امریکا مبنی بر تسخیر و کنترل فضا که کاربرد لیزر امری اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسید، هیچ‌گاه کاربرد هوابرد لیزر تا این حد واقعی نبوده است.

هواپیمای بوئینگ 747 نسبتا استانداردی را در نظر بگیرید و آن را با لیزر شیمیایی حجیمی بار کنید. البته نه هر گونه لیزری، بلکه سلاح لیزری در رده مگاوات با نامی پرابهت موسوم به لیزر شیمیایی یدین اکسیژن (COIL)  محموله ویژه این هواپیما خواهد بود. به لطف آیینه تغییر شکل‌پذیری که با استفاده از صدها مکانیسم فعال‌کننده حرکتی شکل خود را عوض می‌کند، فناوری برتر لیزر هوابرد)ABL(  می‌تواند راه حل مناسبی برای اغتشاشات جوی باشد که به طور طبیعی موجب انحراف و اصطلاحا خفه شدن اشعه لیزر هدایت‌شده در فواصل طولانی می‌شود.
زمانی که عمل پرتاب در سامانه کنترل آتش صورت می‌گیرد، اشعه می‌تواند هدفی با حرکت سریع را از صدها کیلومتر دورتر مورد اصابت قرار دهد؛ اشعه مادون قرمزی که برای چشم غیرمسلح قابل رویت نیست و به نظر می‌رسد فناوری لیزر هوابرد، مثل تعریف داستان‌های علمی - تخیلی است که مرگ از بالای سر هدایت می‌شود. در کمال خونسردی و آرامش دماغه هواپیما باز می‌شود و برجک گردانی پیش می‌آید و بنگ!

این فناوری آتشبار لیزری پرنده می‌تواند به وسیله ناوگانی از خودروهای هوایی بی‌سرنشین مجهز به آیینه‌های مخصوص همراهی شود. این پرنده‌های رباتیکی هم برای هدف‌گیری و تشخیص دشوارترند و هم از یک هواپیمای 747 بزرگ دسترسی بیشتری دارند و می‌توانند اشعه لیزر پرانرژی را به سوی هدف‌هایی که ممکن است از محدوده برد لیزر یا از تیررس دید هواپیما خارج باشند تقویت کنند. با همراهی ناوگانی از پرنده‌های بی‌سرنشین رباتیکی، فناوری لیزر هوابرد قادر است ناحیه بالقوه گسترده‌تری را پوشش دهد. این فناوری در واقع ترکیب کاملا جدیدی از لیزرها و ربات‌ها به شمار می‌رود و ممکن است پاسخی به انتقادهایی باشد که با هدف بی‌مصرف کردن برنامه لیزر هوابرد مطرح می‌شود.

این سامانه لیزر پروازی که در اصل برای نیروی هوایی امریکا به کار گرفته شد، در حال حاضر به عنوان سکوی پدافند متحرک موشکی مشتریان خود را پیدا کرده و به منظور هدف قرار دادن موشک‌های بالستیکی قبل از فرار کردن از جو طراحی شده است. در صورتی که کشوری در حال پرتاب چنین موشک‌هایی باشد، ناوگان کوچکی از لیزرهای هوابرد روی منطقه مستقر می‌شوند. این پرنده‌های لیزری در ارتفاع 12 هزار متری پرسه می‌زنند و در صورتی که موشک بالستیکی برفراز افق پدیدار شود، لیزر پرتابی به طور خودکار به سمت آن نشانه رفته و سرنگونش می‌کند.

این در حالی است که اجرای چنین ماموریتی، لیزر هوابرد را به هدفی برای منتقدان دفاع موشکی بالستیک بدل کرده است. به اعتقاد منتقدان، مشکل کار در قابلیت اجرا و امکان‌پذیری آن است. سلاحی با انرژی هدایت شده که قادر است به حد کافی به موضوع ماموریت نزدیک شود، قابلیت غلبه بر آشفتگی و اختلالات جوی را داشته باشد و بسهولت قادر به پیشگیری‌های متقابل و اقدامات پاتکی علیه عملیات دشمن باشد. اگر مثل موضوعات داستان‌های مصور فانتزی به نظر نرسد، دانش فیزیک و واقعیات راهبردی نظامی را به مبارزه می‌طلبد. به اعتقاد یکی از متخصصان، اگر دشمنی قصد حمله موشکی داشته باشد موشک‌هایش را به رنگ سفید معمولی درمی‌آورد یا برای این که درخشان باشند، نقره‌ای می‌کند تا سطحی بازتابی پیدا کنند. رنگ سفید می‌تواند 90 درصد انرژی لیزر را بازتابش کند. پس به لیزری نیاز است که 10 مرتبه بزرگ‌تر باشد و چنین لیزری از قبل در یک 747 بزرگ مهیا شده است.

به اظهار آژانس دفاع موشکی، آزمایش‌های زمینی اولیه لیزر هوابرد، پرتوی لیزری را متوجه بدنه موشکی به رنگ سفید کردند. رنگ سفید تاثیری بر خاصیت ویرانگر پرتو انرژی هدایت شده نداشت و نه مدت زمان لیزر بیشتری نیاز بود و نه به کاهش انرژی لازم برای سوزاندن پوسته تقویتی موشک منجر شد. در آزمایش‌های زمینی تلاش شد نوسانات درجه حرارت و دیگر شرایطی که باعث آشفتگی و اغتشاش جوی می‌شوند، ایجاد شود و لیزر هوابرد انتظارات را برآورده کرد. نتایج تست‌ها و اطمینان بخشی‌های صورت گرفته از سوی آژانس دفاع موشکی و شرکت بوئینگ، امکان‌پذیر بودن فنی فناوری لیزر هوابرد را تا سال آینده اعلام می‌کند و در آن زمان از این سامانه لیزر هوابرد انتظار می‌رود موشک تقویت شده‌ای را درمکانی واقع در ساحل کالیفرنیا و بخشی از محدوده موشکی اقیانوس اطلس تحت مالکیت دولت سرنگون سازد. 

سامانه لیزر هوابرد ممکن است به بهبود تطبیق‌پذیری و تنوع کاری نیاز داشته باشد و این به معنی انواع جدیدی از اهداف برای لیزر شیمیایی آن است که موشک‌های بالستیک تنها یکی از آنها را شامل می‌شود. به اعتقاد مدیران بوئینگ، تحقیق برای ماموریت‌های بیشتر این فناوری لیزری در جریان است تا با شناخت نوع تغییرات و اصلاحاتی که از این فناوری مطالبه می‌شود، این قابلیت‌ها را به سامانه بخشید و در بعد نظامی برای انواع سلاح‌های مورد استفاده در حملات موشکی مثل هوا به هوا، حتی موشک‌های بسیار محکمی مثل موشک‌های کروز و سطح به هوا یا شاید موشک‌های هوا به زمین سازگار کرد. سامانه لیزر هوابرد ممکن است در میدان‌های جنگ سنتی نیز به خدمت گرفته شود و به عنوان پرده حفاظی علیه موشک‌هایی که منابع و تاسیسات روی زمین، در دریا و در هوا را نشانه می‌روند، عمل کند. البته دستیابی به پتانسیل کامل لیزر هوابرد نیازمند ربات‌ها یا به طور خاص‌تر ناوگانی از خودروهای هوایی بی‌سرنشین حامل آیینه‌های رله‌کننده است.

به جای سرزده وارد شدن در فضای هوایی دشمن با اسکورت کامل جنگنده شکاری و شلیک دقیق به هر موشک دشمن، یک سامانه لیزر هوابرد واحد می‌تواند به عنوان نوعی قبضه توپخانه  لیزر پرنده  عمل کند. پرنده‌های رباتیکی آیینه‌دار نیز که به عنوان دیده‌بان مقدم توپخانه لیزری عمل می‌کنند، دامنه برد موثر سامانه را گسترش می‌دهند و تهدیدهایی را که ممکن است نامشخص یا مخفی شده باشند را می‌یابند.

منبع: popularmechanics
مهریار میرنیا