داروهای‌گران بیمه‌ای،کیمیا شده‌اند

تعدادی از متصدیان داروخانه‌های مختلف سطح شهر در گفتگو با خبرنگار جام‌جم درباره دلیل وضعیت پیش آمده، استدلال تقریبا یکسانی آورده‌اند و آن این‌که  چون برخی از این  اقلام دارویی بتازگی در فهرست بیمه قرار گرفته‌اند، مدتی است عرضه آنها در داروخانه‌ها کم و این داروها فعلا نایاب شده است.

این اتفاق در حالی روی داده است که به گفته بیماران اکثر این داروها جزو اقلام ضروری و حیاتی در نسخه دارویی بوده که اگر هرچه سریع‌تر مورد استفاده قرار نگیرد، روند کنترل بیماری را با مشکلات جدی مواجه خواهد کرد.

کمیاب شدن داروهای بیمه‌ای گران قیمت

یک شهروند که برای تهیه نسخه دارویی خود به داروخانه 13 آبان مراجعه کرده است، می‌گوید: برای تهیه یک قلم از داروهایم که اسپری سروتاید و یکی از داروهای ضروری بیماری آسم است، تقریبا تمام داروخانه‌های سطح شهر را زیر پا گذاشته‌ام، اما بی‌نتیجه بوده است.

وقتی دلیل کمیابی‌این دارو را از متصدیان داروخانه‌ها می‌پرسیدم،  آنها تقریبا پاسخ یکسانی داده و می‌گفتند که چون این دارو جزو داروهای بیمه‌ای بوده مدتی است که کمیاب شده است و ادامه می‌دادند، بهتر است فعلا دنبال این دارو نگردم چراکه بعید است بتوانم آن را پیدا کنم و به جای این کار بهتر است از پزشکم بخواهم دارویی مشابه و یا با دوز پایین‌تر را برایم بنویسد.

به نظر می‌رسد بین قرار گرفتن داروها در فهرست بیمه‌ای و کمیاب شدن آنها رابطه معنادار و البته مستقیمی وجود دارد.

آسان‌تر شدن دسترسی؛ دلیل کمیاب شدن‌

 مدیرکل برنامه‌ریزی بیمه‌های درمانی وزارت رفاه دلیل اصلی کمیاب شدن برخی از داروهایی که بتازگی تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند را آسان تر شدن دسترسی بیماران به این داروها عنوان کرده و معتقد است:  میزان سفارش‌هایی که در گذشته بابت داروهایی که بتازگی تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند داده می‌شد متناسب با میزان مصرف بیماران بود، در شرایطی که این داروها از حمایت‌های بیمه‌ای نیز برخوردار نبودند اما با اضافه شدن این داروها به فهرست بیمه به دلیل آسان‌تر شدن دسترسی بیماران دیگر مقدار قبلی تکاپوی نیاز بازار را نمی‌کند و همین امر دلیلی بر کم شدن برخی از اقلام داروهای بیمه‌ای در بازار می‌شود.

حمیدرضا سفاری با تاکید بر این‌که اخیرا فهرست تعهدات بیمه‌ای به گونه‌ای طراحی شده است که بیمه‌شدگان بیشترین حمایت‌ها را از نظامات بیمه درمانی موجود دریافت کنند، می‌افزاید: به همین دلیل داروهایی که در لیست بیمه قرار گرفته‌اند، اغلب داروهایی هستند که در سلامت بیمه‌شدگان تاثیر بسزایی داشته و با توجه به تکنولوژی به کار گرفته شده، قیمتشان نسبت به سایر اقلام دارویی مشابه بیشتر است، در واقع سعی شده داروهایی تحت پوشش بیمه قرار گیرد که تاثیر جدی در روند درمان بیماران و بیمه‌شدگان داشته است.

وی تاکید می‌کند: این گروه از داروها قبل از این‌که تحت پوشش بیمه قرار بگیرند، داروهای گران قیمتی بودند که با استفاده از ارز وارد کشور می‌شدند و هیچ‌گونه یارانه‌ای شامل آنها نمی‌شد، به این ترتیب با اضافه شدن آنها به فهرست تعهدات بیمه، معمولا استقبال بیمه‌شدگان از این داروها بیشتر شده و تعداد بیشتری از بیمه شدگان می‌توانند به این داروها دست پیدا کنند.

سفاری ادامه می‌دهد: در چنین شرایطی حجم مراجعات بالا رفته و اگر میزان سفارش‌ها فقط براساس میزان تقاضا قبل از ورود این دارو به فهرست بیمه تامین شود طبیعی است که شاهد چنین کمبودهایی باشیم. به همین دلیل وزارت رفاه  فهرست تعهدات دارویی بیمه پایه را در وب‌سایت رفاه قرار داده تا شرکت‌های دارویی با دستیابی آسان به آن براساس این شفاف‌سازی برنامه‌ریزی‌های دقیقی را متناسب با وظایف خود طراحی کنند، ضمن این‌که چنین اطلاع‌رسانی بیمه شدگان را نیز از حقوقشان مطلع می‌کند. وی با تاکید بر ضرورت تقویت نظام‌های بیمه‌ای ادامه می‌دهد: اگر این داروها جزو داروهایی باشد که از قبل دسترسی به آنها وجود داشته این امر ارتباطی با نظام بیمه‌ای ندارد؛ چراکه متولیان امر می‌توانستند در یک برنامه‌ریزی دراز مدت از عملکرد مراکز درمانی و پزشکان اطلاعاتی کسب و از آن برای برنامه‌ریزی نحوه تولید و عرضه داروها استفاده کنند بخصوص این وضعیت برای داروهای تولید داخل آسان‌تر است؛ چراکه دیگر بابت این‌که داروها مشمول تحریم واقع شوند نیز نگرانی نخواهیم داشت اما اگر داروی مورد نظر بتازگی در فهرست تعهدات بیمه قرار گرفته باشد، نیازمند برنامه‌ریزی‌های منسجم‌تری برای ساماندهی  نحوه دسترسی بیماران به این داروها هستیم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا در این جهت تعاملی نیز با وزارت بهداشت به منظور تامین دارو در داروخانه‌ها صورت گرفته است،  می‌گوید: برای اضافه شدن دارو به فهرست تعهدات بیمه این وزارت  راسا عمل نمی‌کند بلکه در جلسات شورای عالی بیمه خدمات درمانی سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مسوول شامل سازمان نظام پزشکی، وزارت بهداشت، وزارت اقتصاد، کار، سازمان‌های بیمه‌گر پایه و سازمان مدیریت سابق گرد هم آمده و نظرات خود را مطرح می‌کنند و در نهایت همگی در جریان تصمیمات اتخاذ شده  قرار می‌گیرند.

به گفته سفاری، معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت نیز در جلسات بررسی فهرست تعهدات دارویی حضور دارد.

سفاری با بیان این‌که مسوولیت صدور مجوز ورود داروها به کشور و کنترل عملکرد شرکت‌های دارویی به عهده وزارت بهداشت است،  می‌افزاید: بانک اطلاعاتی وزارت رفاه نیز آمادگی همکاری لازم با وزارت بهداشت  را دارد تا مشکلی در زمینه دسترسی مردم به داروهای بیمه‌ای وجود نداشته باشد.

مدیرکل برنامه‌ریزی بیمه‌های درمانی وزارت رفاه در پاسخ به پیشنهاد وزارت بهداشت مبنی بر واگذاری یارانه داروها به بیمه‌ها با تاکید بر این‌که  در وهله اول باید بررسی کرد چرا یارانه دارو به نحو مطلوبی پاسخگوی نیازها و انتظارات بیماران نیست، معتقد است:  در سیر زمان میزان یارانه دارو از حیث کمی دچار نزول جدی شده و فشارهایی برای کاهش میزان یارانه پرداختی به قسمت دارویی کشور اعمال شد؛ به طوری که در حال حاضر فهرست داروهای یارانه‌ای از 115 قلم در سال 85 به 50 قلم در سال 87 کاهش یافته  و این مبین این قضیه است که بار اصلی در وهله اول به دوش مردم و سپس سازمان‌های بیمه‌گر است.

سفاری تصریح می‌کند: تقریبا هم‌اکنون از وضعیت پرداخت یارانه دارو چنین استنباط می‌شود که زمینه سوءاستفاده برخی جریان‌ها فراهم شده، زیرا عرضه دارو با قیمت ارزان‌تر از نرخ بین‌المللی زمینه قاچاق آن را فراهم کرده است و به این ترتیب دیگر فرقی نمی‌کند که یارانه دارو دست چه سازمان یا وزارتخانه‌ای باشد.

وی با بیان این‌که اگرچه در قانون بودجه امسال حدود 220  میلیارد تومان یارانه دارو برای کمک به واردات دارو اختصاص داده شد، اما تصور می‌کنیم رقم واقعی پرداخت شده برای یارانه دارو خیلی بیشتر از این مقداری است که اعلام می‌شود، پیشنهاد می‌کند: یارانه‌های بخش سلامت اعم از دارو  یا حمایت از بیماران خاص در صندوقی تحت عنوان  صندوق حمایت از بیماران دچار هزینه‌های مصیبت بار سلامت تجمیع شود تا طبق اساسنامه‌ای که به تصویب می‌رسد و شرح وظایف آن نیز مشخص می‌شود، به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که خانوارهایی که بنا به دلایلی همچون بروز معلولیت‌ها، بیماری‌های ناعلاج، فوت سرپرست خانوار و بروز همزمان چند بیماری در بین اعضای خانواده  مجبور به تهیه دارو یا انجام اعمال جراحی می‌شوند، برای پرداخت هزینه‌های گزاف آنها ناچار به گرفتن قرض و وام نشده و با حفظ کرامت انسانی، این صندوق حمایت مناسبی  از آنها به عمل آورد.

مدیرکل برنامه‌ریزی بیمه‌های درمانی وزارت رفاه با تاکید بر این‌که ساختار توزیع یارانه دارو در شرایط فعلی پاسخگوی نیازهای مردم نیست و باید زمینه‌ای فراهم شود که این یارانه به مقدار کافی در جای خودش قرار بگیرد، تصریح می‌کند: بهترین مدلی که می‌توان از آن استفاده کرد، این است که  یارانه‌های سلامت در یکجا متمرکز و در عین حال از پرداخت همزمان یارانه به یک خانواده از محل‌های گوناگون نیز جلوگیری شود و به این ترتیب ضمن افزایش عدالت در تخصیص اعتبارات سلامت، بهره‌گیری آحاد جامعه از حمایت‌های مالی درمان به نفع شایسته‌تری صورت گیرد.