نرم افزار ننویسیم!

هر برنامه‌نویسی که تنها چند گامی بیش از مبتدیان پیش رفته باشد، به‌خوبی می‌داند که طراحی و برنامه‌نویسی تک‌تک ابزارهای نرم‌افزارهای بزرگی چون فتوشاپ یا بسته آفیس کاری نه‌چندان دشوار و حتی در بیشتر موارد ساده است؛ به‌گونه‌ای که در ارایه تمرین در دانشگاه‌ها و مدارس سطح متوسط کشور، برنامه‌نویسی ابزارهای چنین بسته‌هایی به دانشجویان و دانش‌آموزان، کاری عادی به‌شمار می‌آید.  تنها چیزی که موجب می‌شود که چنین نرم‌افزارهایی در کشورهایی مانند کشور ما رخ ندهد، اما در برخی از دیگر از نقاط جهان مانند ایالات متحده، ژاپن، چین  و کشورهای اروپایی، تولیدی روزافزون و پردرآمد به‌شمار آید، همان دو عامل بالا است.

گردآوری چند صد ابزار کوچک در نرم‌افزاری مانند ورد مایکروسافت، آن هم با کمترین اختلال و تعارض میان آنها، بیش از هنر برنامه‌نویسی، به دانش مدیریت نیاز دارد و تنها شرکت‌هایی بزرگ مانند مایکروسافت، سان، ادوب، مکرومدیا و ... که سال‌ها مدیریت درست و اصولی در کشورهای خود را تجربه کرده‌اند و با آن بار آمده‌اند، از پس این کار بر می‌آیند.

در کشور ما که اصولا شکل‌گیری چنین شرکت‌هایی، به‌ویژه اگر خصوصی باشند، با مشکل همراه است و در صورت تاسیس و موفقیت نیز پس از چندی، به‌دلایل بسیار، اختلاف نظر و زیاده‌خواهی بنیانگذاران آشکار و شرکت تعطیل، ورشکسته یا تجزیه می‌شود. تازه اگر شرکتی هم بتواند ساختار مدیریتی و فنی خود را با یک گروه کارآزموده شکل دهد و از پس مشکلات برآید و دچار اختلافات داخلی نشود، به چاهی بزرگتر فرو می‌افتد که به‌سبب اوضاع فرهنگی  اجتماعی کشور پدید آمده و بیرون آمدن از آن به هزار ترفند نیاز دارد.

این مشکل بزرگ، عدم رعایت قانون حقوق مولف (کپی‌رایت) در کشور، آن هم به‌طور گسترده، آشکار و حتی قانونی(!) است. تا جایی که می‌توان گفت نسبت نرم‌افزارهایی که به‌طور قانونی در کشور توسط کاربران خریداری می‌شود، به نرم‌افزارهای به‌اصطلاح قفل‌شکسته، تقریبا هیچ است و این مساله برای شکستن کمر هر گروه تولیدکننده نرم‌افزار کفایت می‌کند. در کشور ما حتی بسیاری از برنامه‌نویسان و تحصیلکردگان دانش کامپیوتر هم از این‌که نرم‌افزار قفل‌شکسته استفاده می‌کنند، خوشنودند و از آن‌که مبلغی را بابت خرید نرم‌افزار هزینه کنند، می‌پرهیزند، غافل از آن‌که با دست خود، ریشه صنعت تولید نرم‌افزار کشور را می‌زنند؛ که البته شاید بتوان ریشه بخشی از این معضل را بر گردن مشکلات اقتصادی آحاد جامعه بگذاریم، اما بی‌گمان مساله اصلی، فرهنگی است.

روشن است که در چنین شرایطی نباید امید چندانی به تولید نرم‌افزارهای کلان داشته باشیم، تنها باید امیدوار باشیم که همین نرم‌افزارهای کوچک و اغلب محلی، تولید شوند تا موتور تولید نرم‌افزار گرم بماند؛ بلکه یک روزی با ترمیم مدیریت و اوضاع فرهنگی - اجتماعی کشور، شاهد طراحی و تولید نرم‌افزارهای بزرگ با کاربری جهانی باشیم.