نگاهی به دعای روز بیستم
روز قرآن
یکی از موهبتهای ویژه الهی در ضیافت رمضان، تلاوت قرآن است. برای تلاوت آیات الهی در ماه مبارک رمضان فضیلتهای بیشماری را ذکر کردهاند که تفصیل آنها در این مختصر نمیگنجد. با این همه یکی از وظایف مسلمان تلاوت و توجه به قرآن کریم است، چنانچه فرمودند: فاقرءوا ما تیسر من القرآن: هر مقدار که میتوانید قرآن تلاوت کنید.
حضرت امام صادق(ع) نیز در اصول کافی از قرآن به عنوان عهد و میثاق الهی نزد بندگان تعبیر کرده و میفرماید: القرآن عهد اللّه الی خلقه، فقد ینبغی للمرء المسلم ا‡ن ینظر فی عهده و ا‡ن یقرا‡ منه فی کلّ یوم خمسین آیه.
«قرآن عهد خداوند است به سوی بندگان، همانا سزاوار است که هر مرد مسلمان در هر روز به آن عهد نظر کند و از آن پنجاه آیه قرائت کند.»
اما آنچه از تلاوت قرآن مهمتر است، فهم معنای قرآن و عمل به آن است و شایسته است در این روزهای مبارک از درگاه احدیت فهم معانی قرآن و عمل به آموزههای آن مسالت شود.
در روایات نیز رجوع به قرآن و تدبر در معانی آن بسیار امر شده است. حتی از جناب امیرالمومنین، علیهالسلام، در کتاب آداب تلاوه القرآن نقل است که فرمودند:
لا خیر فی عباده` لا فقه فیها و لا فی قرائه` لا تدبّر فیها
(خیری نیست برای عبادتی که در آن فهم نباشد، و برای قرائتی که در آن تدبر نباشد.)
قرائت قرآن متضمن آدابی ظاهری و باطنی است که قاری هنگام قرائت باید به آن مبادرت ورزد. از جمله آداب ظاهری تلاوت این است که با وضو باشد، و به حالت ادب و سکون و وقار ایستاده یا نشسته رو به قبله بوده حتیالامکان تکیه گاهی نداشته باشد، آیات الهی را شمرده و با تانی بخواند و حال گریه داشته باشد. در صورتی که ترسی از حالت ریا ندارد اندکی بلند و اگر میتواند با آواز نیکو و خوش بخواند، حق آیات را بدین سان مراعات نماید که چون آیه سجود خواند سجده کند، و چون به آیه عذاب رسد به خدا پناه برد، و چون به آیه رحمت و نعمتهای بهشت رسد از خدای تعالی مسالت نماید که آن را روزی او گرداند و چون به آیهای رسد که در آن تسبیح و تکبیر الهی باشد تسبیح و تکبیر گوید، و چون به آیه دعا یا استغفار رسد دعا و استغفار کند و در آغاز قرائت بگوید: اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم، و بعد از فراغت از هر سوره بگوید: صدق الله العلیالعظیم.
از جمله آداب باطنی تلاوت قرآن نیز عبارتند از:
1- فهمیدن عظمت کلام و بلندی قدر آن
2- بزرگداشت صاحب کلام: کسی که قرآن میخواند در ابتدای تلاوت باید عظمت متکلم را به یاد آورد و بداند آن از گفتار بشر نیست، بلکه کلام آفریدگار است.
3- فروتنی و نرم دلی: امام صادق علیهالسلام فرمود: هر که قرآن بخواند، و خاضع نشود و دلش نرم نگردد، و اندوه و ترسی در دل او پدید نیاید، شان عظیم خدای تعالی را حقیر شمرده و آشکارا زیانکار است.
4- حضور قلب و ترک سخن گفتن با خود (حدیث نفس) و وسوسهها و خاطرههای نفسانی
5- تدبّر [در معانی قرآن]: و آن علاوه بر حضور قلب است، زیرا خواننده قرآن بسا که در غیر قرآن تفکر نمیکند و لیکن تنها گوش او تلاوت را میشنود بدون تدبّر در معانی آن.
سیدحامد حسینی
گفت و گو
