همه چیز درباره سرطان دهان‌

ابتلا به سرطان‌ها علاوه بر جنبه‌های ژنتیکی به محیط و شیوه‌های زندگی نیز بستگی دارد که با رعایت نکاتی می‌توان عوامل خطرساز ناشی از محیط را کاهش داد.

عواملی همچون مصرف الکل، ضعف قوای جسمانی، ‌کاهش دفاع بدن در اثر بیماری‌های سیستمیک و عمومی بدن در تشدید عوارض سرطان‌های مربوط به دهان موثر است.

علاوه بر مصرف سیگار، مصرف بیش از اندازه غذاهای تند و جویدن تنباکو از ریسک فاکتورهای عمده ابتلا به سرطان‌های مربوط به دهان است.5 درصد مجموعه سرطان ناشی از سرطان‌های مربوط به دهان است.

افراد هرگاه متوجه وجود یک زخم و ضایعه‌ای در دهان شدند که التیام یافتن آن به درازا می‌کشد، حتما با پزشک مربوطه مشورت کنند تا به منظور بررسی بیشتر مورد نمونه‌برداری قرار گیرند. افراد باید از مصرف دخانیات اکیدا خودداری کنند و همچنین رژیم غذایی خود را از نظر تحریکات مخاط دهان به ویژه از نظر مصرف ادویه‌جات متعادل نگه دارند.

درمان سرطان دهان

به طور متوسط در حدود یک سوم بیماران مبتلا به سرطان متعاقب درمان بیماری خود دچار عوارض دهانی می‌شوند. به همین دلیل بیماران سرطانی باید قبل و در حین درمان سرطان خود تحت معاینه دندانپزشکی قرار گیرند تا از سلامت دندان‌ها و مخاط دهان خود مطمئن شوند تا به این ترتیب میزان عوارض دندانی و دهانی در آنها به حداقل برسد. به عنوان مثال اغلب افرادی که تحت رادیوتراپی در ناحیه سر و گردن قرار می‌گیرند، دچار عوارضی از قبیل خشکی دهان، حساسیت مخاطی، حساسیت دندان‌ها، پوسیدگی وسیع دندانی و مشکل در حین بلع می‌شوند. 

شیمی درمانی نیز تاثیرات مشخص و واضح روی مخاط دهان و دندان‌ها دارد. به دلیل جلوگیری از بروز این مشکلات و یا حداقل کاهش میزان صدمات وارد به دهان و دندان، دندانپزشک و سرطان‌شناس باید قبل و در حین درمان با یکدیگر همکاری نزدیک داشته باشند. طی مدت زمانی که بیمار تحت درمان سرطان ناحیه سر و گردن است، باید دندان‌های خود را حداقل دوبار در روز با احتیاط مسواک بزند، مگر این‌که دندانپزشک روش دیگری پیشنهاد کند.

ممکن است دندانپزشک علاوه بر مسواک روزانه استفاده از دهانشویه را هم تجویز کند. استفاده از فلوراید هم روشی است که برای کم کردن پوسیدگی دندان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، به دلیل این‌که بروز عفونت‌های دهانی ممکن است سبب ایجاد گرفتاری جدی شود.

وای از سیگار

مصرف دخانیات، مهمترین علت ابتلا به سرطان‌های دهانی است که امروزه یکی از 10 علت شایع مرگ و میر در دنیا به شمار می‌آیند.

دکتر نقی حاجی‌پور متخصص بیماری‌های دهان و دندان، در خصوص شیوع سرطان‌های دهانی به ایسنا می‌گوید: آمار موجود در مناطق جغرافیایی و کشورهای مختلف متفاوت است اما به طور کلی 4 درصد مردان و 2 درصد زنان از کل مجموع سرطان‌های بدن به سرطان‌های دهانی دچار می‌شوند که در سال‌های اخیر به علت افزایش آمار زنان سیگاری این رقم به کمترین اختلاف ممکن با درصد مردان مبتلا رسیده است.

در برخی از کشورهای آسیایی همچون هند، 50 درصد از کل مبتلایان به سرطان را بدخیمی‌های دهانی تشکیل می‌دهند، اما میزان مبتلایان در کشور ما به علت نبود بررسی‌های دقیق، آمار مشخصی ندارد.

دکتر حاجی‌پور با اشاره به سرطان دهانی به عنوان شایع‌ترین انواع این سرطان‌ها می‌گوید: 95 درصد از کل مبتلایان به سرطان‌های دهانی در سنین بالای 40 سال بوده و به طور کلی متوسط سنی افراد مبتلا 65 سال است. در نتیجه بالا رفتن سن، به علت ضعف در سیستم ایمنی بدن و عوامل تاثیرگذار دیگر، شانس ابتلا به سرطان‌های دهانی افزایش می‌یابد.

متخصص بیماری‌های دهان و دندان، مصرف مشروبات الکلی به علت ایجاد تغییر در مخاط دهان و همچنین مصرف توامان آن با دخانیات را از جدی‌ترین علل بروز این بیماری ذکر می‌کند کمبود و نقص برخی مواد معدنی همچون فقر آهن نیز دهان را مستعد ابتلا به انواع سرطان‌های دهانی می‌کند.

تضعیف سیستم دفاعی بدن در دوران پیری و یا از طریق ابتلا به بیماری‌هایی مثل ایدز و همچنین افرادی که پیوند اعضا می‌شوند و برای پس نزدن عضو پیوندی مدت‌ زمان طولانی را از داروهای تضعیف سیستم دفاعی بدن استفاده می‌کنند و همچنین قرار گرفتن مستقیم در معرض اشعه ماوراءبنفش خورشید، از علل ابتلا به این سرطان‌هاست.

علایم بیماری‌

اکثر سرطان‌های دهانی در مراحل اولیه علامت به خصوصی ندارند، از نشانه‌های این بیماری وجود زخم‌هایی است که اصولا بعد از گذشت دو هفته التیام نمی‌یابند و در مواردی نیز کناره‌های این زخم‌ها حالت سفت داشته و معمولا بدون درد هستند.

همچنین وجود لکه‌های قرمز و سفیدرنگ که گاهی دانه‌دانه و یا شبکه‌ای بوده و با خراشیدن قابل برداشتن نیستند، می‌تواند از نشانه‌های سرطانی باشد که البته در این مورد باید به این نکته توجه داشت که هر لکه‌ای نمی‌تواند نشان از سرطان باشد و تشخیص این امر نیاز به آزمایشات دقیق تشخیصی در این رابطه دارد.

تشخیص قبل از ابتلا را در ضایعات پیش‌سرطانی مهمترین درمان برای بیماری مذکور عنوان می‌کنند. چنانچه این ضایعات در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود، به سادگی قابل کنترل و درمان است، ضمن آن‌که عوارض کمتری در بدن فرد ایجاد کرده و از هزینه‌های بیمار نیز می‌کاهد.

همچنین جراحی توده، بافت و زخم‌ دهانی، رادیوتراپی به وسیله اشعه طی جلسات مختلف، شیمی‌درمانی و درمان‌های ترکیبی از راهکارهای درمان این بیماری است.