حاشیه‌ها را می‌گوییم، روشنگری هم می‌کنیم‌

مهم‌ترین دستاورد حضور شما در این 87 سال به عنوان مدیر رادیو ورزش چه بوده است؟

فکر می‌کنم خارج کردن ورزش از غربت نگاه سطحی مهم‌ترین کاری بود که انجام شد. در مدارس ما کمترین توجهی به مربی ورزش می‌شد. در جامعه هم ورزش امری تفننی و وقت‌پرکن تلقی می‌شد؛ در حالی که ما طی این سال‌ها در رادیو ورزش سعی می‌کردیم ورزش کشور را از مظلومیت دربیاوریم، تا آنجا که ورزش به عنوان یک علم در سلامت جامعه مورد توجه قرار بگیرد و از آن به عنوان فرصتی برای ایجاد وفاق ملی در قهرمانی‌ها استفاده شود یا همواره بر این باور بودیم که معرفی قهرمان‌های ورزشی ایران به دنیا می‌تواند به شناساندن جمهوری اسلامی به دیگر کشور‌ها نیز منتهی شود. ما از این زوایا به ورزش نگاه کردیم، ضمن این که رادیو ورزش به عنوان شبکه‌ای تخصصی مورد وثوق همه آحاد جامعه نیز است. از مسوولان ورزشی جامعه گرفته تا ورزشکاران و مردم عادی به آن رجوع می‌کنند. فکر می‌کنم اینها با توجه به جامعه جوانی که ما داریم، دستاورد کمی نباشد.

شما بر این باورید که رادیو ورزش در این 10 سال جریان‌ساز بوده است؟

قطعا چنین بوده است.

هر کدام از گروه‌های مخاطب شما می‌دانند که برنامه مورد علاقه خود را در چه ساعاتی باید از رادیو ورزش بشنوند؟

بله مشخص است؛ مثلا «جهان ورزش» که صبح‌ها و بعدازظهر‌ها از شبکه ورزش پخش می‌شود، برنامه تخصصی رشته‌های‌های مختلف است. در این برنامه ورزشکاران، مسوولان و علاقه‌مندان ورزشی خاص مورد خطاب هستند.
یکشنبه‌ها صبح، برنامه «دوومیدانی» پخش می‌شود که علاقه‌مندان آن را پیگیری می‌کنند یا ورزشکاران این حوزه مسائل و مشکلاتشان را می‌گویند. ورزش نوجوان را داریم که روزهای تعطیل پخش می‌شود و به این گروه سنی اختصاص دارد. برنامه «همیشه با ورزش» که از ابتدای تاسیس شبکه پخش شده، کنکاشی تحلیلی در حوزه مدیریت ورزشی کشور است و به خیلی از مسائل که ورزش کشور با آن درگیر است، می‌پردازد. برنامه‌های عصر هم که تفریحی است. تقریبا بار اصلی برنامه‌های رادیو ورزش با توجه به نیاز و درخواست‌های مخاطبان، انعکاس اخبار رویدادهای ورزشی بخصوص در بازی‌های قهرمانی و ملی است تا آنجا که می‌توانیم آنها را به طور مستقیم پوشش دهیم و هر جا هم که نتوانستیم، اخبارش را در اولین فرصت در اختیار مردم قرار دهیم.

بنابراین اطلاع‌رسانی اولویت اول شماست.

 باید این طور باشد. اطلاع‌رسانی به علاقه‌مندان ورزش اولین هدف ماست، اما تقریبا برای تمام گروه‌هایی که به عنوان گروه هدف در جامعه برای خود تعریف کرده‌ایم تقسیم‌بندی‌های کوچک‌تری هم داشته‌ایم که برای هر کدام برنامه‌های ویژه‌ای هم در نظر گرفته شده است.

بیشتر مخاطبان شما کدامیک از این گروه‌هایی است که برای خود تعریف کرده‌اید؟

بیشتر علاقه‌مندان مسابقه‌های ورزشی یا کسانی هستند که خبر‌های ورزشی را دنبال می‌کنند. ما هم همه انرژی و سرمایه خود را گذاشته‌ایم که از هیچ رویداد ورزشی کشور نگذریم.

به عنوان رسانه رسمی کشور در حوزه ورزش برای این‌ که همه نگاه‌ها معطوف به ورزش نشود و درباره دیگر رشته‌ها هم اطلاع‌رسانی شود، چه‌کار کرده‌اید؟

البته بخش تبلیغی کار در حیطه وظیفه ما بوده است. باید بیرون از اینجا اتفاقی می‌افتاد که ما برجسته و بزرگش کنیم و به آن بپردازیم. فراموش نکنید که ما رسانه هستیم و در امور اجرایی نقشی نداریم. می‌توانیم آنچه را که مسوولان انجام می‌دهند بزرگ کرده، جامعه را به آن سمت هدایت کنیم. به نظر می‌رسد در حوزه ورزش‌های همگانی، جای بیشتری برای کار وجود دارد. نهاد‌های مربوط باید بیشتر بکوشند تا ما هم بتوانیم تبلیغ بیشتری در این حوزه کنیم. با وجود این در برنامه‌های مختلف رادیو ورزش این کار انجام می‌شود؛ مثلا جمعه‌ها صبح، همه شبکه‌ها برنامه‌های سرگرمی و تفریحی پخش می‌کنند، اما ما ورزش همگانی را تبلیغ می‌کنیم. از این ماه هم که صدای کوهستان را پخش خواهیم کرد و در این برنامه قصد داریم به کوه‌رو‌ها بپردازیم. ما از توان و ظرفیت‌های خود استفاده کردیم برای این که مردم به رشته‌های ورزشی دیگر هم بپردازند، ولی طبیعتا فوتبال علاقه‌مند زیاد دارد و بخواهیم یا نه، بخش عظیمی از فعالیت‌های ما به سمت فوتبال گرایش پیدا می‌کند. فعالیت حوزه تربیت بدنی کشور هم در این حوزه زیاد است.

چرا سهم کمی از برنامه‌هایتان را به ورزش بانوان اختصاص داده‌اید؟

در برنامه تخصصی جهان ورزش متناسب با رویداد‌ها به ورزش بانوان هم پرداخته می‌شود؛ یک برنامه یک ساعت و نیمه که هر روز پخش می‌شود و بخشی از آن به ورزش بانوان اختصاص دارد. غیر از این هم هر یک روز در میان برنامه‌ای پخش می‌شود که به ورزش بانوان اختصاص دارد.

فکر نمی‌کنید که این حجم ناچیز است؟

با توجه به حجم تبلیغی که برای ورزش بانوان انجام می‌شود و ظرفیتی که این حوزه دارد، فکر نمی‌کنم بیش از این بتوان به آن پرداخت. البته برنامه‌های ورزش‌های همگانی هم به خانم‌ها و هم به آقایان اختصاص دارد و تفکیکی از این نظر میان مخاطبان انجام نمی‌شود. برنامه‌های تفریحی و آموزشی هم شامل حال خانم‌ها نیز می‌شوند، اما اگر منظور شما بخش قهرمانی است، به قدر کافی به موضوع پرداخته می‌شود.

یعنی در جامعه ورزشی بانوان اتفاقی نمی‌افتد که شما رسانه‌ای‌اش کنید؟

اتفاقی نمی‌افتد که ما رسانه‌ای‌اش نکرده باشیم.

شما محدودیت‌های پخش تلویزیونی را ندارید و حتی می‌توانید مسابقات ورزشی بانوان را با استفاده از گزارشگران خانم تحت پوشش قرار دهید؟

بله این اتفاق افتاده است. ما مسابقات بانوان کشور‌های اسلامی را به طور کامل پوشش دادیم. گزارشگر اعزام کردیم. اما لیگ‌های داخلی اول این ‌که تعداد خیلی محدودی دارند و دوم این که شاید خیلی خودشان تمایل نداشته باشند که لیگشان را پخش کنیم یا حتی ممکن است در صورت پخش، مخاطب خاصی هم نداشته باشیم، اما اخبار آنها به طور مستمر منعکس می‌شود. در برنامه‌های مختلف با بانوان ورزشکار گفتگو می‌شود. رادیو ورزش در این زمینه کوتاهی نمی‌کند.

چرا رادیو ورزش متولی امور ورزشی سازمان صداوسیما نیست؟

متولی امور ورزشی سازمان شورای هماهنگی ورزش است.

و در راس آن هم شبکه 3 سیماست.

شبکه 3 سیما بخش عظیمی از برنامه‌هایش ورزشی است و با توجه به مراودات برون‌مرزی‌ای هم که برای تهیه فیلم دارد، بیشتر با سازمان‌های بین‌المللی در ارتباط است. توجه به سیما هم بیشتر از صداست. از منظر بیرونی هم اگر نگاه کنیم، مسائل و مشکلات سیما برای پخش مسابقات ورزشی خیلی بیشتر از ماست.

سهمیه شما برای اعزام گزارشگر به مسابقات بین‌المللی با شبکه‌های دیگر فرقی هم دارد؟

بله.

برای نمونه، آیا می‌توانستید برای مسابقات فوتبال یورو 2008 گزارشگر اعزام کنید؟

اگر می‌خواستیم، می‌توانستیم این کار را بکنیم. اما وقتی تصاویر روی ماهواره وجود دارد و براحتی می‌توانیم به آن دست یابیم، دلیلی ندارد که برای این کار هزینه کنیم.

برای المپیک پکن چه خواهید کرد؟

برای المپیک 3 یا 4 گزارشگر را همراه یکی، دو کارشناس اعزام خواهیم کرد و ان‌شاءالله تیم خوبی را به پکن می‌فرستیم. کلیه مسابقات مربوط به ایران و همین طور مسابقات مهم را پوشش خواهیم داد و اگر کسی با رادیو ورزش همراه باشد، هیچ مسابقه مهمی را از دست نخواهد داد.

هم‌اکنون 4 ساعت از فرستنده شبکه رادیویی ورزش (بین ساعت 10 تا 14) به شبکه رادیویی تجارت اختصاص یافته است و در این تایم برنامه‌های رادیو ورزش قطع می‌شود، چرا؟ شما برای 24 ساعته بودن مشکلی داشتید؟

این طور نیست. پیش از رادیو تجارت هم شبکه سلامت در همین ساعات از فرستنده شبکه ورزش استفاده می‌کرد و تا قبل از تاسیس رادیو سلامت ما به شکل 24 ساعته کار می‌کردیم و مشکلی هم نداشتیم. همین طور که می‌دانید، رادیو ورزش پوشش سراسری دارد. از طرفی هم رادیو با محدودیت‌هایی ازجمله کمبود فرستنده مواجه است. این دلایل در کنار هم باعث شد ما 4 ساعت از فرستنده خود را در اختیار شبکه‌های دیگر قرار دهیم.

ولی در این ساعات شما می‌توانستید برنامه‌هایی با موضوع ورزش و خانواده پخش کنید.

البته این فرصت را در 20 ساعت دیگر در اختیار داریم. به هر حال اهمیت توسعه رادیو به سمت شبکه‌های تخصصی خیلی زیاد است و به مردم در جهت رفع نیاز‌های روزمره‌شان کمک می‌کند. اقتصاد و سلامت ازجمله این موضوعات هستند. به نظرم ما هم باید کمک کنیم که این اتفاق بیفتد، بویژه این که کسر این 4 ساعت از پخش رادیو ورزش به اصل کار لطمه‌ای هم وارد نمی‌کند.

در شبکه شما چقدر به حاشیه‌های ورزشی پرداخته می‌شود؟

البته سعی می‌کنیم به این معنی که من از حرف شما برداشت می‌کنم به حاشیه‌ها نپردازیم. حاشیه می‌تواند بخش جذاب یک خبر یا گزارش باشد، اگر به آن مثبت نگاه کنیم. منتها شکل استفاده منفی هم از آن وجود دارد که رسانه‌ها برای بالا بردن میزان توجه به خود به آنها می‌پردازند. ما در شبکه ورزش تلا‌ش می‌کنیم ضمن این که حاشیه‌ها را می‌گوییم، روشنگری هم بکنیم. ما شبکه‌ای تخصصی در حوزه ورزش کشور هستیم و شخصا صلاح نمی‌دانم از طریق پرداختن به حاشیه‌های کاذب مخاطب جذب کنیم. بنابراین با این کار زرد رسانه‌ای خیلی موافق نیستم و فکر می‌کنم مخاطبان هم به این شیوه رفتاری ما عادت کرده‌اند. معمولا می‌دانند که اگر می‌خواهند واقعیتی را بشنوند که در حواشی ورزش کشور اتفاق افتاده باید به رادیو ورزش مراجعه کنند. ما معمولا با کسی گفتگو می‌کنیم که حاشیه برای او اتفاق افتاده است.

در سال گذشته چند نفر از برنامه‌سازانتان را برای این که خلاف این عمل کرده‌اند توبیخ کرده‌اید؟

خوشبختانه نداشتیم.

نظر شخصی شما راجع به برنامه 90 چیست؟

برنامه 90 را می‌پسندم. برنامه‌ای است که با کمی دقت بیشتر می‌تواند اثر‌گذاری خوبی داشته باشد. این که برنامه‌ای موفق می‌شود خیلی‌ها را جذب کند تا به آن توجه کنند، به نظر من نشان‌دهنده موفقیت آن برنامه است.
به نظرتان این برنامه همان کار زرد رسانه‌ای را انجام نمی‌دهد؟

نه به نظر من سعی می‌کند شفاف‌سازی کند. گاهی وقت‌ها ممکن است برداشت‌هایی غیر از این بشود، به دلیل نوع گفتمانی که آنجا صورت می‌گیرد. اما اغلب دیدم برنامه 90 هم مستقیم با خود فردی که بر او حاشیه اتفاق افتاده صحبت می‌کند. یعنی اگر مطالبی درباره یک مربی مطرح می‌شود، با خود او هم صحبت می‌کند؛ اما نوع گفتمان به صورتی انجام می‌شود که به نظر می‌رسد حاشیه بر اصل می‌چربد.

اگر قرار باشد نسخه رادیویی این برنامه را به شبکه ورزش بیاورید، چه تغییراتی در آن ایجاد می‌کنید؟

ما تقریبا نسخه رادیویی‌اش را داریم. در زمان مسابقات لیگ برتر برنامه‌ای داشتیم با عنوان گام هفتم که تقریبا همین کار را انجام می‌دادیم. نقد و تحلیل و بررسی مسابقات همراه با گفتگو با مربیان و بازیکنان، با این تفاوت که هیچ حاشیه‌ای در آن مطرح نمی‌شد.

از آنجا که بار اصلی برنامه‌های رادیو ورزش به دوش کارشناسان است، به نظر می‌رسد در این شبکه برای جذب مجریان متبحر اقدامی صورت نگرفته است.

نه من با شما موافق نیستم. ما همین الان مجریان بسیار خوبی داریم که اغلب آنها هم جوان هستند. نمونه‌اش آقای کنگرلوست که از جمله مجریان خوب و متبحر ماست. برخی از مجریان ما هم کارشان را با رادیو ورزش شروع کردند و الان در شبکه‌های دیگر فعالیت می‌کند و این نشان می‌دهد که کارشان را بلد بودند که در جاهای دیگری به کار دعوت شدند. با این همه باید بگویم که بحث مجری و گزارشگر نه فقط مربوط به شبکه رادیویی ورزش، که یک معضل سازمانی است.

گزارشگران بخصوص در شبکه شما شیوه‌های متفاوتی هم دارند؟

در خیلی از رشته‌های ورزشی گزارشگر نداریم. مجبوریم از کسانی استفاده کنیم که با آن حوزه تخصصی آشنا هستند. ممکن است با رسانه‌ها آشنایی نداشته باشند و بسرعت هم نمی‌توانیم کار را به آنها آموزش بدهیم.

خیلی وقت‌ها کارشناسان، مسابقه‌ها را گزارش می‌دهند.

بله چون به آن حوزه ورزشی احاطه دارند و می‌توانند اطلاعات را منتقل کنند و حداقل در آن زمینه اشتباه نکنند. اینها به مرور زمان می‌توانند با کار در حوزه رسانه و گزارشگری هم آشنا شوند.

عملکرد رادیو ورزش را در سال‌های اخیر آسیب‌شناسی کرده‌اید؟

بله.

نتیجه چه بود؟

چه بخشی مورد نظرتان هست، بگویم؟

همان بخشی که دانستنش برای مخاطب هم جالب است.

 آنچه هنوز به عنوان معضل برای ما وجود دارد، همین بحث گزارشگران تخصصی ماست که به نظرم باید برایش به طور جدی تمهیدی صورت بگیرد. هم در کار گویندگی و هم در کار اجرا باید دستمان باز باشد. هم‌اکنون بیش از 30 رشته ورزشی فعال داریم و جامعه هم نیاز دارد که اطلاعاتشان را بشنود یا حتی آموزش ببیند. به لحاظ نویسندگی هم در حوزه ورزش دچار مشکل هستیم. تنوع موضوعی در نوشتار از معضلاتی است که ما داریم و سعی کردیم از طریق جذب همکاران افتخاری در سایت رادیو ورزش این مساله را تا حدودی کمرنگ کنیم. مشکل بزرگ دیگر ما اختلاف بسیار زیادی است که میان دستمزد‌های رادیو با سایر جاها مثل تلویزیون وجود دارد. معمولا همین مساله باعث می‌شود که از همکاران نخبه نتوانیم در رادیو ورزش استفاده کنیم. البته با شبکه ورزش به دلیل ویژگی‌هایی که دارد خیلی‌ها حاضرند کار کنند، بدون این که حتی چیزی بگیرند.

این ویژگی چیست؟

شادابی، طراوت، جامعه پذیری و... وقتی کسی صدایش از رادیو ورزش پخش می‌شود، می‌داند که همه جامعه جوان کشور او را می‌شنوند. زود شناخته می‌شود و زود نتیجه کاری که کرده است به او باز می‌گردد. شاید از این طریق خودش را اغنا می‌کند. اگر جای دیگری کار کند، شاید به اندازه رادیو ورزش که جزء شبکه‌های پرمخاطب است بازخورد کار خود را دریافت نکند.

خود شما تاکنون بازخورد‌های این چنینی را دریافت کرده‌اید؟

بله، گاهی پیش آمده صحبتی کرده‌ام که خیلی زود بازخورد آن برگشته است.

آخرین نامه اعتراض‌آمیزی که به دست شما رسید، از کدام مسوول ورزشی کشور بود؟

 برای ما معمولا نامه نمی‌آید.

یا تماس گلایه‌آمیزی که به شما شده باشد؟

فدراسیون فوتبال.

چرا؟

البته فوتبال مسائل و مشکلات خیلی زیادی دارد. توقعشان هم شاید این است که با ملاحظات بیشتری در ارتباط با این فدراسیون صحبت شود. گاهی از نظرات کارشناسی و حتی نظرات مردمی که از رادیو پخش می‌شود، گلایه می‌کنند.

از نظرات مردمی گلایه می‌کنند؟

بله، گاهی این اتفاق می‌افتد.

ورزشکار مورد علاقه شما کیست؟

اجازه بدهید نگویم، به نظرم همه خوب هستند.

به چه رشته ورزشی علاقه دارید؟

من چند رشته ورزشی را خیلی دوست دارم، از جمله بسکتبال، والیبال، کشتی و البته فوتبال.

در میان خانم‌های ورزشکار برای چه کسی آینده درخشانی را تصور می‌کنید؟

برای همه آرزوی موفقیت می‌کنم، فکر می‌کنم برای تکواندوکاران می‌شود موفقیت‌های بیشتری را پیش‌بینی کرد.

با کدام یک از مسوولان ورزشی دوستی نزدیک دارید؟

با آقای یزدانی خرم دوست هستم. با آقای کفاشیان دوست هستم. البته نمی‌دانم که آنها هم با من دوست هستند یا نه. با آقای کیومرث هاشمی دوست هستم. دوستان خیلی خوبی در حوزه ورزش دارم. نمی‌شود یکی دو تا را نام برد.

اگر یک روزی از شبکه ورزش بروید، حاضرید در حوزه ورزش مسوولیتی را قبول کنید یا ترجیح می‌دهید در رسانه کار کنید؟

من قرار نیست از شبکه ورزش بروم، ولی اگر روزی هم این اتفاق بیفتد، در همین شبکه ورزش می‌مانم و کار می‌کنم. برنامه می‌سازم.

و این برنامه چه ویژگی‌هایی خواهد داشت؟

من برنامه‌هایی با گرایش علمی یا ورزش همگانی را دوست دارم. دغدغه ذهنی من توجه افکار عمومی به مزایای ورزش به صورت علمی است. برنامه‌ای می‌سازم که به مردم کمک کند، باور کنند ورزش نیاز و ضرورت است. در پایان می‌خواهم از مخاطبانمان تشکر کنم که در این 10 سال با ما همراهی خوبی داشتند. دوستان ما می‌توانند از طریق سایت اینترنتی رادیو ورزش با ما تعامل بیشتری داشته باشند. همین جا هم خبر بدهم که قرار است در سال جاری باشگاه یا کانون هواداران رادیو ورزش را هم راه بیندازیم. ثبت نام هم از طریق سایت صورت می‌گیرد.
کسانی که عضو این کانون می‌شوند، ارتباط نزدیک‌تری با ما خواهند داشت. نیازهایشان را شناسایی می‌کنیم و بر اساس آن برنامه‌ریزی می‌شود.

مخاطبان شبکه ورزش‌

ما همه جامعه را به عنوان مخاطب خود در نظر گرفته‌ایم، اما به طور اختصاصی هم برای خود مخاطبانی تعریف کرده‌ایم.یک گروه ورزشکاران هستند که در برنامه‌های تخصصی به مسائل و مشکلاتشان می‌پردازیم حتی در بعد آموزشی. یک گروه مسوولان هستند. ما در مواجهه با آنها به مدیریت و زیرساخت‌های ورزشی ایران می‌پردازیم و آن را مورد نقد و تحلیل قرار می‌دهیم. یک گروه کسانی هستند که به ورزش همگانی علاقه دارند و برای اینها هم برنامه‌های خاصی داریم. یک گروه هم دانشجویان تربیت بدنی هستند. خب اینها هم از برنامه‌های علم و ورزش ما استفاده می‌کنند. خانواده‌هایی هستند که می‌خواهند فرزندان خود را به ورزش ترغیب کنند. همه اینها مخاطبان ما هستند و برای همه آنها برنامه‌ریزی و برنامه‌های خاص داریم. برنامه‌ها، هم از نظر سنی تقسیم‌بندی شده‌اند و هم از نظر میزان تخصصی یا علمی بودن.

فاطمه رحیمی‌