مهربان سپیدپوش دردمند

در حال حاضر 200 هزار پرستار تربیت شده در کشور وجود دارد. 60 هزار نفر از مجموعه وزارت بهداشت را پرستاران و گروه‌های وابسته به آن تشکیل می‌دهند. هم اکنون سالانه حدود 5 هزار فارغ‌التحصیل پرستاری داریم که 87 درصد آنان را زنان پرستار تشکیل می‌دهند. در مجموع 140 هزار پرستار شاغل در بخش‌های دولتی و غیر دولتی در حالی به ارائه خدمات به بیماران می‌پردازند که خود غالبا بیمار هستند. به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، 75 درصد این پرستاران از اختلالات اضطرابی و افسردگی رنج می‌برند و 4/66 درصد نیز دچار کمر درد، 31 درصد دچار ناراحتی‌های ستون فقرات، 28 درصد درد شانه، 34 درصد درد گردن و 52 درصد دچار پادرد هستند و 41 درصد آنان به طور کلی از دردهای عضلانی شکایت می‌کنند.

بالاتر از خطر

سلامت کادر پزشکی بویژه پرستاران مراکز درمانی، موضوعی است که همیشه محل بحث و جدل کارشناسان بهداشت محیط و مسوولان و متولیان امر سلامت بوده و هست. پرستاران در تماس و ارتباط مستقیم با بیماران قرار دارند و در این میان، وضعیت بیماران بخش‌های ویژه و عفونی که باید بیشترین مراقبت‌های بهداشتی از آنان صورت بگیرد، در حال حاضر، به محل نگرانی از بابت انتقال بیماری تبدیل شده است. پرستاران در هنگام خدمت با عوامل بیماریزایی همچون ویروس‌های ایدز، هپاتیت، سل و بسیاری موارد دیگر در تماس مستقیم هستند که این امر سلامت جانی آنها را بشدت به خطر می‌اندازد.گاهی نیز بیماری‌ از پرستار مخفی می‌شود. مخفی کردن نوع بیماری بیماران خاص، ظلم مضاعف در حق پرستاران است؛ چرا که این حق پرستار است که بداند با چه نوع بیماری در ارتباط است. البته گاهی ممکن است بیمار مبتلا به ایدز یا هپاتیت خودش هم نداند که چه بیماری دارد.گذشته از خود پرستاران توجه نداشتن به این نکته، خطرات ناگواری را متوجه سلامت مردم و جامعه خواهد کرد. زیرا یک پرستار آلوده به بیماری عفونی می‌تواند بیماران دیگر را نیز آلوده کند.

اضافه بر سازمان‌

پرستاران علاوه بر وظایف معمول و مرسوم خود مجبور به انجام کارهایی هستند که وظیفه پرستاران نیست. این موضوع باعث می‌شود پرستار کار اصلی خود را نتواند انجام دهد و به بیماران لطمه بخورد.

 بخشی از خدمات که بیماران نیاز دارند، مثل خدمات اولیه بیماران، کمک در راه بردن، غذا دادن و غیره در شرح وظایف پرستاران نیست؛ ولی با توجه به این‌که پرستاران حس انسان‌دوستانه دارند و از سویی این کارها وظیفه کمک بهیار است؛ اما چون کمک بهیار در بیمارستان نیست یا به تعداد کم وجود دارد، پرستاران انجام می‌دهند. از سویی، برخی فعالیت‌های پرستاران اداری است که باید به وسیله منشی انجام شود، اما پرستار بالاجبار انجام می‌دهد.

مشکلات مالی‌

مشکلات مالی در هر شغل و صنفی ممکن است وجود داشته باشد. بسیاری از کارمندان دولت شغل دوم و سوم دارند، اما وقتی شغل با جان انسان‌ها در ارتباط باشد، مشکلات مالی روی دیگری پیدا می‌کند.

برخی پرستاران برای حل مشکلات مالی خود مجبور به انجام 2 یا 3 شیفت کار هستند. طبیعی است وقتی بیش از توان کار کنی کیفیت کار پایین خواهد آمد. در ضمن گذشته از ساعات طولانی کاری، شکوه و شکایت و گاهی غرولند بیماران (که نمی‌توان خرده از آنان گرفت زیرا شرایط طبیعی ندارند) موجب خستگی روحی و جسمی پرستار می‌شود. پرستار هم آدم است، خسته می‌شود، عصبی می‌شود و گاهی هم زیر بار مشکلات و سختی کار کم می‌آورد. آستانه تحمل پایین می‌آید و شاید حرفی بزند یا کاری کند که از دید دیگران، در شان فرشته سپیدپوش نباشد، اما کسی هم از او نمی‌پرسد که خرج زندگی از کجا تامین می‌شود. برای تامین مخارج باید کار کرد حتی اگر 3 شیفت در هفته باشد. در این وضعیت علاوه بر پرستار، بیمار نیز متضرر می‌شود.

فراتر از بیمارداری‌

در کشور ما نگاه به حرفه پرستاری فقط در حوزه خدمات درمانی و بیمارستانی تعریف شده است. در تعریفی که هم‌اکنون برای پرستار وجود دارد تعریف پرستار بیمارستانی و نشان‌دهنده این است که نگاه ما، سلامت محور نیست. برای ایجاد این نگاه باید به آموزش عمومی، ارتقای سلامت و خدمات مشاوره‌ای توجه کرد. در علم امروز دیگر پرستاری را معادل بیمارداری نمی‌دانند. ترویج بهداشت، حفظ سلامت، کاهش درد و طی آموزش‌های مستمر و تسکین‌ بخش از مسوولیت‌های اصلی پرستاران محسوب می‌شود. در دهه اخیر، دامنه مسوولیت پرستاران به حوزه پیشگیری از بیماری‌ها، ارتقای تندرستی، توانبخشی و بازآموزی بیماران و خانواده بیمار نیز توسعه یافته است. در بیشتر کشورهای پیشرفته، در متون علمی رشته پرستاری، بخش مهمی از آموزه‌های پرستاران به مراقبت‌های بهداشتی، پیشگیرانه و مشاوره آموزشی به مردم و نیز خدمات توانبخشی اختصاص دارد.پرستاری به شیوه‌ای که به دنبال بهبودی بیمار است و بی‌اعتنا به سلامت و بهداشت جامعه، عوارض جبران‌ناپذیری به دنبال دارد و به طور قطع روند سلامت و بهداشت جامعه را کند خواهد کرد.

علی اخوان بهبهانی‌