سایه سنگین خطر
حسن ظهوری: در حالی که مطالعات باستانشناسی این احتمال را به وجود آورده که روستای فیروزی در 4 کیلومتری تخت جمشید، همان شهر هخامنشی متزیش یا خوادیچیه است، همچنان در زمینهای باستانی این روستا کشت و زرع میشود و دانشگاه آزاد نیز در نزدیکی این شهر هخامنشی ساخت و ساز میکند.
تخت جمشید مهمترین محوطه باستانی ایران شناخته شده است، اما هنوز اطلاعاتی درباره زندگی عادی مردمی که روزگاری در نزدیکی مهمترین تخت گاه جهان زندگی میکردند در دست نیست.
اطلاعاتی که امروز درباره زندگی مردم دوران هخامنشی وجود دارد تنها به چند کتاب تاریخی محدود میشود و نه کاوشهای باستانشناسی.
عضو سابق پژوهشکده باستانشناسی بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد میگوید: «نام ایلامی شهر خوادیچیه، متزیش است که در کتیبههای بابل نیز از آن یاد شده است. در این شهر دومین گئومات دروغین که وهیزداته نام داشت به دستور داریوش به دار آویخته میشود. اهمیت این شهر در آن است که مردم روزگار هخامنشیان در آن زندگی میکردند و کسانی که تخت جمشید را میساختند از این شهر آمده بودند.»
به گفته وی، «روستای فیروزی حدود 200 هکتار وسعت دارد و بررسیهای باستانشناسی به همراه کاوشهای اکبر تجویدی، از وجود آثار تاریخی بخصوص دوره هخامنشی در این روستا و زمینهای اطراف آن خبر میدهد.»
عطایی معتقد است: «با این وجود همچنان کشاورزان در این زمینها مشغول کشاورزی هستند و از سوی دیگر دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت در نزدیکی این روستا شروع به ساخت و ساز کرده است.»
مسوولان دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت در حالی محدوده فضای دانشگاه را گسترش میدهند که این دانشگاه در حریم درجه دو تخت جمشید واقع شده است.
مسوولان این دانشگاه پیکنیهای عمیقی انجام دادهاند و از سوی دیگر در حال ساخت ساختمانهایی با ارتفاع بیش از 4 متر هستند.
عطایی درباره سابقه فعالیتهای باستانشناسی در شهر متزیش یا همان خوادیچیه میگوید: «حدود دهه 40 شمسی اکبر تجویدی محوطههای باستانی روستای فیروزی که به باغ عزیز مشهور است بررسی و نتایج آن را منتشر کرد. در این بررسیها او چندین شالی ستون از دوره هخامنشی یافت که در آخرین بازدید از این تپهها در سال 83 متوجه شدیم که یک شالی ستون را کشاورزان خرد کردهاند.»
عملیات ژئوفیزیک که چندی پیش در اطراف تخت جمشید انجام گرفت منجر به شناسایی بقای معماری و کاخهای هخامنشی در اطراف تختگاه شد که هنوز زیر خاک مدفون مانده است. مشابه این بقایا در فاصله چند کیلومتری تخت جمشید بخصوص در بخشهای غربی آن نیز وجود دارد که هنوز ناشناخته باقی ماندهاند.
گفت و گو
