گپ + هفته
در جستجوی ریشهها
هنوز وقتی به ایران میآید، پشت میز تحریر پدر مینشیند و مینویسد. رشد یافتن و آشنایی با قلم و پژوهش و فضای کتابخانه، از دوران کودکی، وقتی پدر و مادر تحقیق میکردند، برای او شروع شده و نوشتن، چیزی جز تکرار تجربیات دوران کودکی در کنار پدر و مادر نبوده است.
«نهال تجدد» سالهاست در فرانسه زندگی میکند، همسر ژان کلود کریر فیلمنامهنویس فرانسوی است که تا به حال برای کسانی مثل بونوئل، گدار، میلوش فورمن و... فیلمنامه نوشته است.
او به اتفاق مادر، روی شعرهای مولانا کار کرد و 10 سال به کمک ژان کلود کاریر همسر فرانسوی فیلمنامهنویس و نمایشنامهنویسش روی ترجمه صد غزل مولانا کار کرده است.
تجدد به ایسنا میگوید: «در ایران این تصور وجود دارد که در غرب مولانا بسیار مد است و درباره او بسیار حرف میزنند؛ در حالی که در فرانسه اصلا اینطور نیست و مولانا را نمیشناسند و این البته به ضرر خودشان است.»
خالق «عارف جانسوخته» (درباره زندگی و احوال مولانا) اعتقاد دارد: «مولانا بیشتر در امریکا مطرح است. الان علاقه به مولانا مثل علاقه به مکتبهای هندی و بودایی شده است و این طور نیست که او را خوانده و فهمیده باشند؛ ولی در فرانسه مساله مولانا مطرح نیست. اگر در فرانسه بگویید شاعر ایرانی، میگویند خیام و حافظ؛ اما مولانا را نمیشناسند.»
تجدد همچنین توجه به گذشته ادبیمان را بسیار مهم میداند و اعتقاد دارد: «فکر میکنم این طور نیست که نویسنده و شاعر امروزی حتما باید مثل حافظ و سعدی شعر بگوید؛ ولی به جایی وصل بودن بسیار مهم است؛ یعنی ریشهای محکم داشتن، که اگر از آن ریشه خود بگویند، جهانی میشوند. درباره سینمای ایران نیز همین را در غرب میگویند. وقتی عباس کیارستمی میرود در روستایی از ایران و آنجا را توصیف میکند، این است که میتواند همه جایی شود. اگر معلوم نشود این فیلم یا کتاب از کجا میآید و از چه قصهای میگوید و در کجا میگذرد، شاید نتواند نظر دیگران را جلب کند. امروز اگر ادبیات ایران ریشه ایرانی داشته باشد، در غرب بیشتر میتواند هویت یابد.»
این نویسنده مسائل مطرح شده در ادبیات ایران را مسائلی میداند که در ادبیات دیگر کشورها هم مطرح میشوند و میگوید: «الان در غرب میترسند که اگر کتاب روی اینترنت قرار گیرد، حق تالیف نداشته باشد و کتابها به صورت رسمی خریداری نشوند. اینها تمام موضوعاتی است که غربیها را نگران کرده است، مضافا بر این که کمتر کتاب میخوانند و اگر هم میخوانند، کتابهای «هری پاتر» را میخوانند و به ادبیات غیرجدی رو آوردهاند که این مسائل در ایران هم مطرحاند. در فرانسه وقتی لیست پرفروشترین کتابها را میبینم، مثلا خاطرات یک گوینده تلویزیون، اولین کتاب پرفروش است. در اینجا هم ممکن است کتابی که از لحاظ ادبی چندان ارزش ندارد، در فهرست کتابهای پرفروش قرار گیرد.»
او میگوید: «تقسیمبندیها در ادبیات ایران بسیار بیشتر است. درباره ایران این نظر را دارند که پرواز مستقیم به پستمدرنیسم دارد؛ اما خودم نمیتوانم نظر دقیقی بدهم؛ چراکه سیر تکاملی آن را دنبال نمیکنم.»
گفت و گو
